сознательный; сознательнай дьиссипилиинэ сознательная дисциплина.

n. discipline [<Russ. дисциплина]

дисциплина || дисциплинарный; үлэ дьиссипилиинэтэ дисциплина труда; үөрэнээччи дьиссипилиинэтэ поведение учащегося; дьиссипилиинэ устааба дисциплинарный устав.

воинский; воинскай чаас воинская часть; воинскай дьиссипилиинэ воинская дисциплина.

прил. мас, баалкы; палочные удары баалкынан охсуталааһын; # палочная дисциплина баалкы дьиссипилиинэтэ.

1. прич. от расшатать; 2. прил. (непрочно держащийся) айгыраабыт, тулхаҥнаабыт, сатарыйбыт; 3. прил. перен. айгыраабыт; расшатанная дисциплина сатарыйбыт дьиссипилиинэ; 4. прил. перен. кэбирээбит; расшатанное здоровье кэбирээбит доруобуйа.

прил. 1. (требовательный) кытаанах; строгий учитель кытаанах учуутал; 2. (точный) кытаанах; строгий учёт кытаанах учуот; 3. (не допускающий снисхождения) кытаанах; строгая дисциплина кытаанах дьиссипилиинэ; строгий выговор кытаанах быыгабар; 4. (о чертах лица) кэрэ, үчүгэй;стро-гие черты лица кэрэ быһыылаах сирэйдээх.

I
аат. Ханнык эмэ кэлэктиип чилиэннэрэ олохтоммут быраабылаларга, бэрээдэккэ хайаан да бас бэриниилэрэ, олору тутуһуулара. ☉ Дисциплина (обязательное для всех членов какого-л. коллектива подчинение установленному порядку, правилам поведения)
Киһи урут дьиссипилиинэ дьиҥнээҕэ армияҕа эрэ баар диэн саныыра. Амма Аччыгыйа
Биригээдэ өр-өтөр буолбакка, туйгун үлэтинэн, дьиссипилиинэтинэн сураҕырбыта. М. Доҕордуурап
Эписиэр быһыытынан капитан Ксенофонтов наһаа сэргэх, лоп-бааччы, дьиссипилиинэлээх, атыттартан да оннугу модьуйар дьиҥнээх буойун этэ. П. Филиппов
II
аат. Ханнык эмэ наука туспа салаата, үөрэх предметэ. ☉ Дисциплина (отрасль научного знания, учебный предмет)
Математическай дьиссипилиинэлэри үөрэтии. Историческай дьиссипилиинэлэр.  Этнографияттан уонна фольклортан өссө ситэ-хото арахсыбатар да, диалектология диэн туспа дьиссипилиинэ үөскээбитэ. ВМС СДО

I жар, жара; тимир оһох суоһа жар от железной печки; киһи тулуйбат суоһа невыносимая жара (исходящая от какого-л. источника тепла).
II строгость || строгий; грозный; учуутал суоһа строгость учителя; суос бэрээдэк строгая дисциплина; суос дьаһал строгая мера; суос салайааччы строгий руководитель; суос көрүҥ строгий вид; грозный вид; суос көрүү строгий взгляд; грозный взгляд # суос биэрэн (кыыһыр =, саҥар =) для внушительности, для порядка (грозить, ругаться).

несов. 1. чем (иметь болезнь) ыарый, ыарыылаах буол; 2. чем, перен. (иметь недостаток, порок) ыарый, ыарыылаах буол, саҥнаах буол; 3. от чего и без доп.(испытывать боль, мучения) эрэйдэн, эрэйи көр; 4. за кого--что, из-за кого-чего (претерпевать муки во имя чего-л.) эрэйдэн; страдать за народ норуот туһугар эрэйдэн; 5. от чего, из-за чего и без доп. (терпеть ущерб) сүүйтэр, хоттор; из-за личных отношений не должно страдать дело бэйэ-бэйэҕэ тус сыһыан инниттэн дьыала сүүйтэриэ суохтаах; 6. разг. (быть плохим) мөлтөө, мелтех буол; в классе страдает дисциплина кылааска дьиссипилиинэ мөлтөх.