добавка, прибавка || добавочный, прибавочный; сэмсэтигэр маны ыл в придачу возьмите это; сэмсэ аһылык добавочный завтрак.

прибавка, дополнение || добавочный, дополнительный; эбиилик аһылык дополнительный корм.

м. I. (действие) эбии аһатыы; 2. (добавочный корм) эбии аһылык; 3. (удобрения) уоҕурдуу аһылык.

1) добавка || добавочный; өлүүҥ эбиискэтэ бу вот добавка к твоей порции; 2) грам. частица.

возвр. от кыбыт= 1) защемлять, прищемлять, зажимать что-л. (себе); 2) вклиниваться, втискиваться во что-л. кыбытыы и. д. от кыбыт= 1) вклинивание, проталкивание; 2) уст. прибавка, добавка ) прибавочный, добавочный; кыбытыы сир добавочный участок земли; 3) вставной кант, тесёмка (в якутской национальной одежде); этэрбэс кыбытыыта торбаса со вставным кантом.

1. и. д. от эп = 1) прибавление, добавление; 2) мат. сложение; уоннаах доруобу эбии сложение десятичных дробей; 2. прибавка, добавка || добавочный, дополнительный || вдобавок; больше; эбии аһылык а) добавочный корм; б) дополнительное питание; эбиитэ көрдөө = просить добавки; эбии биэр = давать что-л. вдобавок; тыал эбии күүһүрдэ ветер усилился ещё больше; эбии буол = оказать незначительную помощь; 3. послелог, упр. осн. и дат. п. вдобавок к..., плюс к...; саабар эбии вдобавок к моему ружью; сылайбыппар эбии вдобавок к усталости; онно эбии вдобавок к тому; онуоха эбии к тому же.

м. с. х. 1. (действие) эбии ыһыы; 2. (добавочно посеянное) эбии ыһыы.

1. аат. Туохха эмэ кэнники эбиллэн биэрбит, эбии буолар туох эмэ. ☉ То, чем что-л. дополнено, то, что к чему-л. прибавлено, прибавка, добавка, дополнение к чему-л. [Сибиинньэлэргэ] цеолиты аһылыкка эбиилик быһыытынан тутталлар. ККЕ АЦ
   [Учуонайдар] Хаҥалас бөһүөлэгэр боруонса үйэтин көрдөрүүгэ эбиилик буолар матырыйааллары булуталаабыттара. БИГ ӨҮөС
   Ньулуун биэрэс — элбэх битэмииннээх оҕуруот аһа, онон салаат оҥорорго сибиэһэйдии эбиилик гынан …… туһанабыт. ЕАМ ББКП
2. даҕ. суолт. Кимиэхэ-туохха эмэ эбиллибит, эбии буолбут. ☉ Дополнительный, добавочный
   Ити туһаныллар эбиилик матырыйааллары учуутал саха тылын уонна литературатын кэбиниэтигэр мунньар. АНВ СТУ
   Эбиилик үлэ эбиилик бородууктаны үөскэтэр. ПА. Эбиилик былааҥҥа маһы кэрдии, тиэйии, тутуу үлэлэрэ эмиэ киллэриллибиттэр. «Саха с.»

сов., цодрезать несов., подрезывать несов. что 1. (укоротить) кылгат, сарбый, тэҥнии быс; 2. (срезать) быс, быһа кэрт, быһа баттаа; 3. (нарезать добавочно) эбии быс; подрезать хлеба килиэптэ эбии быс.

1. аат. Туохтан эмэ киһиэхэ, өлүүтүн таһынан, эбии биэрии. ☉ Добавка, прибавка к чему-л.
   Бэҕэһээ уолуҥ Бөдьөкө сэмсэ сиэри, оҕус сүлүүтүгэр атах тута, көмөлөһө сылдьара. Болот Боотур
   Быар …… үксүгэр тоҥнуу сиэнэр, маанылаах, ордук оҕоҕо сэмсэ гынарга күндү аһылык. «ХС»
   Оҕолорго үрдүк үөрэххэ холкуоһу кытта кэпсэтэн үөрэнэллэригэр истипиэндьийэлэрин таһынан холкуостарыттан биэс уоннуу солкуобай сэмсэ ылаллар. «ХС»
2. даҕ. суолт. Ордук, хос, эбии. ☉ Добавочный, дополнительный, прибавочный
   Сыл аайы сиилэстээһин тоҕо эрэ окко киириэх иннинэ сэмсэ үлэ курдук ыытыллара. Далан
   Сэмсэ кэһиим диэн ааттаан суорҕан саҕа бытырыыстаах сукуна былааты, халадаай ырбаахыны, уон арсыын үрүҥ холустаны биэрдэ. И. Данилов
   Сэмсэ этин саҥа куулга уган, дьиэлээхтэргэ ханналыырын эппэккэ эрэ, айаҥҥа турда. «Чолбон»
   ср. ДТС йем ‘еда, съестное’, тув. чем ‘еда, пища’