несов. долгуннан, эрэһэ долгунур.

несов. 1, (о море) долгуннан, долгунур, дьалкый; 2. (беспокоиться) долгуй, дьиксин, айман.

сов. 1. (о море и т. п.) долгуй, долгуннан; 2. (встревожиться) долгуй, ыгылый, күүр.

туохт. Күүстээх дохсун долгуннан (хол., өрүс). ☉ Быть в волнении, иметь сильные волны (о водной поверхности)
[Муора уута] Барылаата, Бэрилээтэ, Балгыһыйда, Билгиһийдэ, Балкыырданна, Дьалхааннанна. Күннүк Уурастыырап
Муора, эмискэ балкыырданныҥ, Муҥутуур дохсун дьалкыырданныҥ, Кими эмиэ үтүгүннүҥ? С. Васильев

туохт. Долгуннуран бар, күүстээх долгуннан (хол., өрүс, муора). ☉ Покрываться сильной волной (напр., о реке, море)
Арай сири-халлааны сиксийэр силлиэ-буурҕа түстэҕинэ эрэ, кырылас долгуннарынан кырбаһар, балаһа долгуннарынан баалланар үһү. Софр. Данилов
Байҕал уута барылыы баалланар – Бассабыыктар эмиэ оннук бараммат күүстээхтэр. Күннүк Уурастыырап
Балкыырдаах байҕалым Баалланарын курдук Бассабыык баартыйа Барҕаран таҕыста. П. Ойуунускай

туохт.
1. Тулуура суох буол, түргэнник сылай. ☉ Быть слабосильным, невыносливым, быстро уставать
Маҥнайгы омуммар харса суох хааман маҕыйдым уонна толору көс аҥаарын тиийбэккэбин көбүҥнээн хааллым. Р. Кулаковскай
2. Көппөҥнөө, үллэҥнээ (долгун туһунан). ☉ Волноваться, вздыматься (о поверхности воды)
[Тыымпы] Көппөҥнүү Көбүҥнүү Мэччэккэй бэйэлээх Мэчийэ эрийэ Мэндээрэн тунааран Долгуйа оргуйа Долгуннана тураҕын. «Чолбон»

туохт. Туох эмэ ньуургун хамсатан долгуннан, дьураалан, кэҥээн иһэр иилэн (уу туһунан). ☉ Всплёскиваться, волноваться, колыхаться, зыбиться (о воде)
Уу талаанныран тахсан, кумаҕы кууспахтаан ылла. И. Егоров
Уҥуор эрдии элэҥниир, Тыы устан сундулуйар. Талаанныран килэҥниир Бүлүү эбэм улуутуйар. А. Кондратьев
Бу үрдүгэр төгүрүк иилэр талаанныран бараллар. ПНО

сов. 1. (о море) долгуннанан бар, долгунуран бар; 2. (забеспокоиться) долгуйан бар, дьиксинэн бар, айманан бар.

туохт.
1. Күүстээх долгуннан (хол., муора). ☉ Сильно волноваться (напр., о море)
Байҕал буолла да хаһан эмэ бааллырыахтаах, буурҕаланыахтаах, кыра харамайдар биэрэккэ быраҕыллаллар, өлөллөр, хаталлар. Н. Тобуруокап
Муора хараара, туртаҥныы Бааллырбыта күүстээҕин! Дьуон Дьаҥылы
Саас тыгар саһарҕа – Сайсары сыһыыта, Бааллырар Өлүөнэ – Барылара биһиэнэ. П. Тулааһынап
2. көсп., поэт. Күүһүрэн-уоҕуран ис, күүрээннир. ☉ Становиться сильнее, мощнее
Түбүктээх үлэ түүннэри-күнүстэри бааллыран, тарҕанан, холкуостар киллэм буолактарыгар хаамта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Мин санаам махталтан бааллыран, Үөрүүбүн күн күүһэр былаата. Көһүннэ тыаллаахха бааллыран, Алааһым мутукча былаата. Р. Баҕатаайыскай

1. дьылыгыраа диэн курдук. Кини хараҕар дьылыгырайбыт көнө мастардаах лиҥкинэс тыа мэктиэтигэр субу көстөргө дылы гыммыта. И. Федосеев
   Ира - ийэтин саҕа, дылыгырайбыт көнө уҥуохтаах, ып-ыраас хааннаах …… тып курдук номоҕон кыыс. П. Аввакумов
2. Түргэнник, чэпчэкитик, дьулуруччу хаамп (көнө уҥуохтаах, намчы быһыылаах-таһаалаах киһи туһунан). ☉ Ходить, двигаться, проворно, быстро, грациозно, легко перебирая ногами (о стройном худощавом человеке)
   Почтальон кыыс дьылыгырайан киирэн уһун синньигэс кэмбиэри сопхуос дириэктэрэ П.И. Павловка туттаран кэбистэ. АНТ ДьҮС
3. Түргэнник сүүрүгүр (биир тэҥ кыракый долгуннанан). ☉ Протекать (стремительно), течь, покрываясь мелкими волнами
   Аатырар-сураҕырар Амма эбэ бу бааһыналарга кырыйыы кыбытык буолан, көстө-сүтэ дьылыгырайан ааһар. С. Федотов
   Ону ортотунан тардыы көмүс Таатта үрэх дьылыгырайан ааһар. «Кыым»