сердиться, горячиться, досадовать (обычно из-за пустяка).

досадовать; негодовать, возмущаться; иһигэр эйиэхэ абаланар быһыылаах он на тебя, видимо, в душе сильно досадует; ср. абаккалан =, абар =.

1) досадовать, роптать на что-л.; 2) сожалеть (о своём проступке), раскаиваться (в своём поступке).

сильно досадовать; возмущаться; абаккаламмытын иннигэр туох кэлиэҕэй ? что толку от того, что он возмутился? (ничего нельзя было уже поправить); ср. абалан =, абар =.

=оруһуй=арыһый сердиться, досадовать; оруһуйбут санааҥ уурайдын! пусть остановится твоя раздосадованная мысль!; оруһуйа иһит относиться с недовольным удивлением; оруһуйа көр оставаться недовольным

1) скоблить, выскабливать, скрести, выскребать; кири кыһый = выскрести грязь; 2) зудеть, чесаться; ыалдьар сирэ кыһыйар больное место зудит; 3) перен. раздражаться; досадовать; кыайтарыыттан кыһый = досадовать, потерпев поражение; кыһыйыах иһин модальное словосочет. к огорчению, к досаде, как назло; кыһыйыах иһин , кыра да тыы суох буолла к огорчению, не оказалось даже маленькой ветки (лодчонки).

1) ломаться, портиться; разрушаться; массыына алдьаммыт машина вышла из строя, машина испортилась; алдьаммыт иһит битая посуда; өлбүттэн үп сиир , алдьаммыттан ас таһаарар погов. присваивает деньги умершего, извлекает выгоду из чужой беды; 2) перен. портиться; сигилитэ алдьаммыт у него испортился характер; 3) перен. разг. гневаться, злиться, раздражаться; досадовать; итинтэн ордук алдьанна от этого он пуще разгневался.

туохт. Тугу эмэ сүөргүлээн, бэркиһии, сүрүргүү көрөн эбэтэр дьиибэргээн күлэр курдук тутун. ☉ Слегка улыбнуться, усмехнуться, ухмыльнуться (обычно с осуждением, удивлением, неприятием)
Куһаҕантан киһи да сонньуйар (тыл ном.). Буоссата да суохха ыгылыйбыппын диэн сонно бэйэҥ бэйэҕиттэн сонньуйаҕын. Н. Лугинов
Күөлгэ киирэн күлүкпүн көрүнэн баран, бэйэбиттэн бэйэм сонньуйдум. Таҥассап, дьүһүн-бодо, быһыы-тутуу туох аанньа буолуой? Т. Сметанин
ср. монг. сонжийх ‘досаждать, досадовать, подозревать, сомневаться’

туохт. Туохтан эмэ хомойон, кими эмэ аһыйан күүскэ санаарҕаа, долгуй, санааҕа ыллар. ☉ Испытывать печаль, грустить, горевать, сильно переживать, огорчаться
Убайа олус хотторбутуттан хараастан, Арамаан кыайан саҥарбакка одуулаһан олордо. Амма Аччыгыйа
Дьоно манна суохтарыттан, Маайа ийэтэ ити айылаах сордоно олороруттан Сүөдэр санаата наһаа төннөр, хараастар. Н. Якутскай
Кэлин кини үтүөрэн фроҥҥа иккиһин киирэн, хорсуннук сэриилэһэ сылдьан өлбүт сураҕын истибитим уонна олус хараастыбытым. И. Сосин
ср. тув. хараадаар ‘досадовать’, п.-монг. харси ‘препятствие’

1. абалаа диэнтэн бэй. туһ. «Мин арааһа букатын акаарыбар түһэн иһэбин эбээт», — диэн Тогойкин бэйэтигэр абалана санаабытынан, киһитин кэтэһэн турда. Амма Аччыгыйа
   «Ама мин иҥсэлээҕим иһин, кини [Никифоров кинээс] чолоҕор уолугар кыыспын умса анньан биэрэ да турбутум баар ээт!» — диэн Андриан бэйэтигэр бэйэтэ абаланна. М. Доҕордуурап
2. Кыһый, кыйахан. ☉ Досадовать, сожалеть
   Уйбаан уҥуоҕа кус босхо барыар, хаана чабырҕайыгар ыгыллан тахсыар дылы кыыһырда дуу, абаланна дуу, бэйэтэ да быһаарбакка, саҥата суох туран хаалла. А. Софронов
   Харытыана эрэйдээх сүрэҕэ нүөлүйбэхтээтэ, бэркэ абаланна, сарылыы-сарылыы сэптэрин-сэбиргэллэрин үлтү сынньыан баҕарталаата. П. Ойуунускай
   Витя ынахха улаханнык абалана санаата, ол эрээри, ийэтигэр утары этэр кэлиэ дуо, сонно барарга тиийдэ. Н. Заболоцкай