ороһуй диэнтэн дьаһ
туһ. Оройуон эмчиттэрин эрэллээх көмөлөһөөччүлэрэ 1966 сылтан дуонар Николай Николаевиһы итинник ыксаллаах түбэлтэ ороһуппат. «Кыым»

көр онуоха. Онуохаҕа кууһан ылан Убураан чууп гыннарар: «Аналлааҕым таптыыр буолан, арааһы да тыллаһар!» П. Тобуруокап
Онуохаҕа киһи ороһуйуоҕа туох даҕаны суох. Эрчимэн

туохт. Туохтан эмэ олус кыыһыр-абар, ороһуй, уордай. ☉ Быть в гневе, приходить в ярость, сердиться
Миигиттэн халдьайа сылдьар. ПЭК СЯЯ
Халдьайбыт санааҥ тарҕаатын. ПЭК ОНЛЯ II

сүпсүнүй диэнтэн дьаһ
туһ. Соҕотох уоллара Сыллай Луха улаатыаҕыттан ыла Бэһиэлэйэптэр үһүөн оонньоон сүүйтэрэллэр, дьиэлэригэр хаартыһыттары мунньан сүпсүнүтэллэр. Амма Аччыгыйа
[Манчаары:] Бу тоҕо түлүк түүннэри сүпсүнүттэҕэй, сымнаҕас уубун уйгууртаҕай диэн ороһуйума. Софр. Данилов

аат. Ууга да, хонууга да сылдьар, күтэрдээҕэр лаппа улахан, хаптаҕай игии курдук уһун кутуруктаах, күрэҥ дьүһүннээх күндү түүлээх кэрбээччи. ☉ Ондатра
Онтон сотору бэйэ андаатар, үөскэ күөрэйэн тахсан, нөҥүө кытыл диэки устан сундулуйбута. Далан
Маппый барытын туттарбакка кистээн ордорор саһыл, киис, андаатар тириилэригэр даҕаны «тоҕо манныгый?» диэн ороһуйбатаҕа. П. Аввакумов
Быйыл андаатар тосту аҕыйаата. «ХС»

туохт. Кыырыгыр, уордай. ☉ Свирепеть, приходить в ярость
Кырдьаҕас диэн кыгыдыйыма, Оҕонньор диэн ороһуйума, Ойуу курдук уоскуттан Уураан ылларбын Уоннаах оҕо курдук Сананыам этэ. А. Софронов
Кырыа хаары тэлгэтэн, Кыгыдыйа тымныйан, Кыһын обургу кэлэр Кыыһыран, дьэбидийэн. И. Эртюков
Өлөрүллэр сүөһүлэр өлөр орулаһыылара, эт эттээччилэр кыгыдыйар хаһыылара уонна ыттар уордаах үрүүлэрэ иһиллэр. Ж. Верн (тылб.)

даҕ.
1. Кугас, саһарымтыйан көстөр (үксүгэр баттах өҥүн туһунан). ☉ Рыжеватый, жёлтый (обычно об оттенке волос)
Эдэр нуучча чачархай куударатын өрө анньынна. Амма Аччыгыйа
Фёдор аҕатын курдук тэтэркэй хааннаах, ыраас иэдэстээх, саһарымтыйан көстөр чачархай баттахтаах. Софр. Данилов
Билбэт дьон бу икки уу саха дьахтардаах эр киһиттэн хайдах маннык чачархай оҕо төрөөбүтэй диэн оҕону ороһуйа көрөллөр. П. Аввакумов
2. Хойуута суох, сэдэх, убаҕас (туох эмэ үүнэн турары этэргэ). ☉ Редкий, жидкий, негустой (о чём-л растущем)
Бурдуга чачархай уонна курааннаабыт буолан, эрдэ хаппыта. Н. Якутскай
Көлүйэ кытыытыгар чачархай уонна иинэҕэс оттор үүнэллэр. И. Данилов
Сорох кыыл, холобур эһэ, тараһатын түүтэ чачархай, сорох сирдэринэн тараҕайдаах, оттон уорҕата көп түүлээх буолааччы. АБН ЭТМС

аат. Дьиэ, тутуу үрдүгэр кутуллар буор сабыы. ☉ Слой земли, насыпаемый на верхний настил здания для утепления
Түөрт сүллэр этиҥ түспүтүн курдук, тыас дэлбэритэ барда, ийэ буор сирэ доргуйан титирии түстэ. Санаатыгар балаҕанын даҥа сирэйигэр куккуруу тоҕунна. П. Ойуунускай
Атырдьах ыйын бастакы күннэригэр кулууп хара муостата оҥоһуллан, үрдэ сабыллан, даҥа ыһыллан, хоруобуйатын саайыыга киирдилэр. М. Доҕордуурап
[Оскуола дьиэтин] кырыысата мэлийбит, муостатын көтүрэн, аанынан, түннүгүнэн таһа сылдьаллар. Сорох үөһэ тахсаннар даҥын буорун түһэрэннэр, буор өрө бурҕайа олорор. И. Сысолятин
♦ Даҥ курдук буол кэпс. - үчүгэйикуһаҕаны сэҥээрбэт, туохха да кыһаммат буолан хаал. ☉ Быть, стать равнодушным, безразличным к кому-чему-л.
Туохха да ороһуйбат, биир кэм даҥ курдук буолан хаалбыт, ити Маайыс. Күннүк Уурастыырап
Кини [Кириһээн] тиһэх күнэ кэлбитин санаан, мэнээк даҥ курдук буолан хаалбыта. Д. Таас
◊ Даҥ хара былыт - олус хара, ыһырыктыйбыт хараҥа былыт. ☉ Темное облако, тяжелая черная туча
Даҥ хара былыт сабардаата. Дьэ, онуоха соҕотохто даҥ хара былыт көтөн кэлэн икки аҥыы арылла түстэ. ПЭК ОНЛЯ I
ср. тюрк. там, дам 'крыша'

туохт.
1. Ким-туох эмэ баар буолуохтаах сиригэр суоҕуттан туоххаһыйа, ороһуйа санаа. ☉ Проявлять беспокойство, тревожиться по отсутствующему
Кулаковскай уруоктарыгар биһиги оччо мэнигилээбэт, киниттэн толлор буолан бараммыт, маҥнай утаа урукку учууталбытын суохтуур этибит. Амма Аччыгыйа
Аҕата суохтаатаҕа. Күөһүн буһаран баран, кэтэһэн аҕай эрдэҕэ. И. Федосеев
Ынахтарыҥ оҕолорун араарбыккын суохтаабаталлар эрэ, биэс ынахта эбии көрдөөн ыл. М. Доҕордуурап
2. Ким-туох эмэ суоҕугар улаханнык аҕын, чуҥкуй, ахтан эрэйдэн. ☉ Сильно скучать, печалиться по поводу отсутствия кого-чего-л., тосковать
Күннэтэ эйиигин суохтааммын Күн сылааһын барытын сүтэрдим. Аһыыр ас амтанын умнаммын Сэниэбин-күдэхпин бүтэрдим. С. Васильев
Түҥ ойуурга, ыраах үрэххэ олорор буолан тыыным-быарым ыгыллар, килэһийэр киэҥ эбэбин суохтуубун. А. Сыромятникова
Кинини, суох эрэ буоллар, Кэтэһэн, суохтаан тахсабын. Кэллэҕинэ мин аттыбар Баар буолуоҕар баҕарабын. Д. Васильев

1. прич. от расстроить; 2. прил. (огорчённый) санаата алдьаммыт, тым-тыбыт, ороһуйбут; он казался расстроенным кини санаата алдьаммыт курдук этэ; 3. прил. айгыраабыт, кэбирээбит, ыарыһах; расстроенные нервы ыарыһах нерв.