1) мирный; дружественный; эйэлээх политика мирная политика; эйэлээх дойдулар дружественные страны; 2) дружелюбный; эйэлээх хараҕынан көрсөр он смотрит дружелюбным взглядом; эйэлээх тылтан сүбэ наадалаах посл. из всех дружеских слов нужнее всего — совет.

1) общительный; эйэҕэс майгы общительный нрав; 2) дружелюбный; приветливый, ласковый; эйэҕэс тыл приветливое слово; эйэҕэс киһи үгүс доҕордоох погов. приветливый человек имеет много друзей.

нареч. дружелюбно; приветливо, ласково; эйэҕэстик кэпсэт= разговаривать приветливо.

даҕ. Кэпсэтинньэҥ, улахамсыга суох, аһаҕас майгылаах. ☉ Общительный, контактный, открытый
Эйэҕэс дьон дьиэтигэр итии оһох иннигэр тоҥмутуҥ тута ааһар, дууһаҥ кытта сылыйар. П. Тобуруокап
Миша олус элэккэй, эйэҕэс майгылаах киһи. Н. Лугинов
Айан дьоно тордоххо эйэҕэс хаһаайканы уонна элбэх оҕону көрүстүлэр. Н. Заболоцкай
△ Аламаҕай, элэккэй. ☉ Дружелюбный, приветливый
Оҕонньор эйэҕэс харахтара мин диэки чаҕылыҥнаспыттара. М. Доҕордуурап
Алёша эйэҕэс харахтара куруук сыныйа-сылыктыы көрөллөрө. С. Федотов
Дьэбдьиэ эйэҕэс мичээрэ хайа баҕарар тоҥ сүрэхтээҕи ууларыах курдуга. Болот Боотур

даҕ.
1. Туохха барытыгар дөбөҥнүк, үчүгэйдик сыстар. ☉ Легко липнущий, клейкий
[Бэс тэллэйин сэлээппэтэ] ньалҕаархай, килэбэчигэс, сииктээх кэмҥэ сыстымтыа салыҥынан бүрүллэр. Г. Угаров
2. Бииртэн биир киһиэхэ (сүөһүлэр, кыыллар истэригэр эмиэ) түргэнник сыстан тарҕанар (ыарыы туһунан). ☉ Заразный, быстро передающийся, распространяющийся (о болезни)
Сэллик сыстымтыа. Ыарыһах …… кинини төгүрүктээччилэргэ ыарыы сыстар кутталын үөскэтэр. НСЕ ТСЫаКРЭ
3. Дьону-сэргэни кытта түргэнник бодоруһар, эйэргэһэр эйэҕэс майгылаах. ☉ Дружелюбный, приветливый, общительный
Аҕата суох оҕолор, ордук улааппыт саастарыгар тулаайахсыйар буоланнар, тастан дьайар, угуйар дьоҥҥо түргэнник сыстымтыалар. ОАП ИиЭУО
Ити Чаҕылҕан талаанын биир уратытын — дьоҥҥо сыстымтыатын, элэккэйин, эйэҕэһин эмиэ туоһулуур. «ХС»

даҕ.
1. Ыарахана суох, кыра ыйааһыннаах. ☉ Лёгкий по весу, легковесный
Эчи ырааһын, сибиэһэйин, түү курдук чэпчэкитин, эдэр хатыҥ курдук көнөтүн, нарынын. Софр. Данилов
Бу искириипкэ ыйааһына хотуобай искириипкэтээҕэр чэпчэки уонна тыаһа өссө үчүгэй буолбут этэ. ЧАИ СБМИ
Тайах оҕотун ыйааһына ийэтин ыйааһынынааҕар үс төгүл чэпчэки буоллаҕына, тайах оҕотун ыйааһына төһөнүй? ПАИ СМС
2. Оҥорорго, толорорго ыарахана, уустуга суох (хол., үлэ). ☉ Несложный, нетрудный для выполнения (напр., о работе)
Сүрэҕэ суох үлэ чэпчэкитин, ас минньигэһин талар (өс хоһ.). [Сеня эксээмэнин билиэтин] боппуруостарын чэпчэкилэр диэн үөрүөн дуу, эбэтэр ыарахаттар диэн хомойуон дуу билбэтэ. Н. Лугинов
Холкуоска даҕаны чэпчэки үлэ элбэх. М. Доҕордуурап
3. Куртах буһарарыгар үчүгэй, ыарахана суох (аһылыгы этэргэ). ☉ Лёгкий, легко перевариваемый (о пище)
[Таба] этэ минньигэс, иҥэмтэлээх, киһи куртаҕар чэпчэки. ҮҮүДь
4. Истэргэ үчүгэй, ис киирбэх (муусуканы, ырыаны этэргэ). ☉ Лёгкий, развлекательный (о музыке, песне)
[Сыбаайбаҕа] остуолга оонньоторго чэпчэки муусуканы талыллар, оттон тыл этии кэнниттэн туш оонньонор. ФВН ЭХК
5. Олоххо куттала суох, халымыр (бааһырыыны, эчэйиини этэргэ). ☉ Не представляющий угрозы для жизни, неопасный (о ранении)
Табаарыс, эн бааһырыыҥ чэпчэки эбээт. Амма Аччыгыйа
Мин бу атаакаҕа хаҥас тобугум үөһээ өттүнэн чэпчэки бааһы ылбытым. «Чолбон»
6. Кыыһыра, тымта сылдьыбат, элэккэй, үөрүнньэҥ (киһи майгытын этэргэ). ☉ Дружелюбный, незлобный, приветливый (о характере человека)
Дьоҥҥо куһаҕаны оҥорбот, өс киирбэх, чэпчэки дууһалаах киһи. В. Яковлев
Чэпчэки тыыннаах киһи элбэх доҕордоох, ыалдьыттаах, эйэҕэс. А-ИНА БТ
7. Ыарахана суох, кыра сыаналаах (атыыга тахсар малы-салы этэргэ). ☉ Недорогой, дешёвый (о товаре, выставленном на продажу)
[Василина:] Өйө суох муҥнаахтары чэпчэки сыаналаах кыбартыыраларынан көөчүктээн, хаарыаннаахай харчыларын мүччү туттаран ыллаҕым эбээт. У. Ойуур
Чэпчэки сыаналаах, мөлтөх хаһаайыстыбалаах табаардарга сыана булкуллуута тоҕо эрэ тахсыбатах. М. Попов
Саҥа сиртэн хостоммут чох бэйэҕэ турар сыаната чэпчэки буолуоҕа. «Чолбон»
8. Эр дьону кытары сыһыаныгар дьоһуна суох, сэлээр (кыыһы, дьахтары этэргэ). ☉ Легкомысленный, доступный в отношениях с мужчинами (о женщине)
Холобура, дьүһүнүнэн хартыына курдук гынан баран, тыал курдук чэпчэки кыыһы хайа киһи аанньа ахтыан, астыныан, иһиттэн таптыан сөбүй? Суорун Омоллоон
Суон Маша, хата, дьиэ кутуйахтарыгар эрэ кэпсээбэтэ ини — «буортуйбут» устудьуон уонна сытыы, чэпчэки дьахтар саҥа «кыайыытын» туһунан. Н. Габышев
Кини Маайаны эр дьону мунньар чэпчэки дьахтар диэн бэйэтин кэтэх санаатынан быһа өйдөөн, ол суолунан бүдүмүктүк баран, ыган-түүрэн билиннэрэ эрэ охсор санаалааҕа. «ХС»
♦ Чэпчэки илиилээх көр илии. «Чэпчэки илиилээх» диэн сорох [көтөҕөөччүлэр] мэлдьи ыҥырыыга сылдьаллар. «Саха с.»
◊ Атаҕынан чэпчэки — түргэнник сүүрэр, хаамар, сүүрүк (киһини эбэтэр аты этэргэ). ☉ Быстро бегающий, скорый в ходьбе (о человеке или лошади). Көр бу, үчүгэй чинчилээх барахсан эбит ээ, бука, атаҕынан чэпчэки ат буолара буолуо… Амма Аччыгыйа
Мин оччолорго эдэрбин, тэтиэнэхпин, атахпынан чэпчэкибин. Н. Абыйчанин
Нохоо, Сэмээн, эйигин киһи барыта атаҕынан чэпчэки, улахан сүүрүк киһи оонньообокко саһан сылдьар, сүүрүүгэ киирсиэн сөп этэ дииллэр. И. Сосин
Кини атаҕынан уһулуччу чэпчэки киһи эрээри успуорт ситэ сайда, тэнийэ илигинэ үөскээн …… кистэнэн бэйэтин биллэрбэккэ, оонньообокко хаалбыт. Эрчимэн. Чэпчэки атлетика — спорт көрүҥэ: манна сүүрүү, хаамыы, ыстаныы, диискэни, үҥүүнү уһуҥҥа быраҕыы о. д. а. киирэр. ☉ Вид спорта: бег, ходьба, прыжки, метание копья, диска и т. д. — лёгкая атлетика
Чэпчэки атлетикаҕа Гаврил Фёдорович Нохтунскай өр сылларга оҕолору эрчийдэ. И. Павлов
Николай чэпчэки атлетикаҕа эмиэ умсугуйбута. ССТ. Чэпчэки олох — улахан сырата суох, үлэлээбэккэ харчыланан, көрү-нары батыһан олоруу. ☉ Лёгкая жизнь
[Петя:] Оттон билигин чэпчэки олох, үлэ иннигэр маамаҕын сүүрдэ сылдьаҕын. С. Ефремов
ср. казах. жеҥил, уйг. йеник