прил. дугалыы, дуга курдук.

ж. аарка (дугалыы моһуоннаах киэргэл агоһук); арка моста муоста аарката.

прил. панорамнай, панорама; панорамный фильм панорамнай фильм (дугалыы төгүрүк улахан экраҥҥа эбэтэр көрөөччүнү тула турар элбэх экраҥҥа көрдөрүллэр гына устуллубут хартыына); панорамный кинотеатр панорамнай кинотеатр (панорамнай фильмҥэ аналлаах).

ж. . (в упряжи) дуга; 2. мат. дуга, дугалыы сурааһын; # вольтова дуга физ. вольт дугата (икки чох электродтар ыпсыы-ларыгар электрическэй ток чаҕылыйыыта).

аат., фольк. Дугалыы өҕүллэн барар сир, тоҕой. ☉ Изгиб, излучина пути
Аҕыс ньаймахтаах аартык хотун. ПЭК СЯЯ

туохт. Өҕүлүн, дугалыы быһыылаах буол. ☉ Гнуться, сгибаться; изгибаться, кривиться
Таатта, Таатта үрэҕэ Тоҕой, тумул сиринэн Токуруйа устаҕын. Л. Попов
Харабыл ыт Халаачыктыы токуруйан [сытар]. Р. Баҕатаайыскай
[Таба муоһа] иннин диэки кыратык токуруйбут. ДьДьДь

аат. Киһи аты миинэригэр үктэнэн тахсарга аналлаах дугалыы быһыылаах тимир (ыҥыырга кур курдугунан иҥиннэриллэр). ☉ Стремя
Түһээри иҥэһэтиттэн уҥа атаҕын босхолоон өрө көтөҕөн иһэн тохтоото. Амма Аччыгыйа
Кэтириис саҥата суох эккирэтэн тахсан, Бадаайап иҥэһэтигэр үктэнэн эрдэҕинэ, үөттүрэҕинэн оройго, санныга биэртэлээбит. Л. Попов
Үрүҥ көмүс сирэйдээх ыҥыырым Элбэх төгүл илдьирийбитэ, Тилэхпинэн ааламмын тимир иҥэһэм Синньиэр диэри элэйэн, Элбэхтик тостубута. И. Гоголев
тюрк. үзеҥгү, үзэҥэ

сыһ. Өҕүллэр, токуруйар курдук. ☉ Так, чтобы изогнулось, согнулось, нагнулось в дугу
Хааһын хара кыраасканан синньигэстик дугалыы өҕүлүннэри тарта. М. Попов
А.П. Афанасьев Ваня диэн уола Егор Петрович Берёзкин хотуурун, төбөтүттэн тутаат, өҕүлүннэри тардан кэбиспит. БИГ ӨҮөС
Онон-манан мэһэйдиир талах төбөлөрүн өҕүлүннэри тутаттаан олохпун булунан, дьэ уоскуйан олордум. «Чолбон»

аат.
1. Олгуобуйаны хомууту кытта холбуур үксүгэр хатыҥ мастан оҥоһуллар иэҕэччи тэрил (ат тэрилэ). ☉ Часть конской упряжи, служащая для прикрепления оглобель с помощью гужей к хомуту, дуга. Өспөх сахалара сыарҕаны, дуганы, хомууту оҥостор буолбуттара. Саха сэһ
1977
Хамначчыт уолаттар аттары көлүйэллэр дугаларга чуорааннары баайталыыллар. Н. Якутскай
Аны туран, тыа сиригэр билигин ат дугатын сатаан иэҕэр киһини буларыҥ саарбах. «Кыым»
2. мат. Эргимтэ кэрчигэ; дугалыы сурааһын. ☉ Часть окружности или какой-л. другой кривой линии, дуга
Эргимтэ хайа эрэ чааһа дуга диэн ааттанар. КАП Г

аат.
1. Киһи илиитинэн кытаахтыах, тутуһуох туох эмэ чорбоҕо, салбырҕаһа. ☉ Отросток, выступ на чём-л., за что можно ухватиться, держаться
Тимир тутулуктаах халҕан кыһаммат, хата холуодалара хаачыгыраһа түһэллэр. И. Бочкарёв
Өттүк симэҕин үөһээ алтан тутулуга. НБФ-МУу ОТАТ. Дугалыы иэҕиллибит талаҕы, көммөтүн диэн тутулук оҥорон баран, куурдуллар. Сылгыһыт с.
2. көсп. Туохха эмэ олоҕуруу, төрүөт. ☉ Причина, основание чего-л., повод
[Сахалар] олохторо сылгы, ынах төрүөҕүттэн, быйаҥыттан тутулуктааҕа. Саха фольк. Чинчийээччи саҥаны айыыта олорор кэмиттэн эмиэ тутулуктаах. Г. Угаров
Ходуһалар отторо дьылыттан тутулуктаах. «Кыым»