даҕ. Араас дуорааннанан иһиллэр аһаҕас хос тыастаах. ☉ Грохочущий, громыхающий, гулкий
Тиҥкир-таҥкыр бигээбит тимир биһиги. ПЭК ОНЛЯ II

туохт. Дуорааннан, дорҕоонноммут курдук буол (хол., саҥа). ☉ Громко раздаваться (напр., о голосе, звуке); наполняться звуками
Ырыатын дорҕооно ыраатан, сирэ дойдута барыта ырыа-тойук буолан дорҕооннуран барда. ПЭК СЯЯ

туохт. Бүтэҥитик дуорааннанан, ньириһийэн иһилин, куугунаа. ☉ Издавать гул, густой, низкий звук, гудеть
Хараҥа түүн тыал силлиэрэр, оһох үөлэһэ күҥкүнүүр. В. Протодьяконов
Тыал түннүк таастарын имэрийэрэ, дьиэ кырыысатыгар соломону суугунатара, аат харата үөлэскэ күҥкүнүүрэ. М. Горькай (тылб.)

даҕ. Бүтэҥитик дуорааннанан, ньиргиэрдэнэн иһиллэр. ☉ Гулкий, густой, низкий (о голосе, звуке)
«Дорообо диибин даҕаны...» — диэн эмээхсин, доруоп саа иһин үрбүт курдук, күҥкүнэс куолаһынан өмүрэн баран, чарапчыланан көрдө. Эрилик Эристиин

тыаһы үт. туохт. Араас дуорааннанан иһиллэр аһаҕас хос тыастаах буол. ☉ Греметь, громыхать (о большом полом металлическом предмете)
[Кураанах уһаат] Тиҥкинээн-таҥкынаан, Көстөөх сиртэн Көҕөнү көтүтэн, Көппөҕү көбүтэн, Суол дьонун соһутан, суостаах сурахтанан, Сулукучуйан истэ. В. Чиряев

туохт. Ыраахтан тыаһаан эҥсиллэн, дуорааннанан иһилин. ☉ Гулко раздаваться, раскатываться издалека, отдаваться эхом (о звуке)
Ханна эрэ ыраах уоруйа, Грейдер ньиргийэн үлэлиир. И. Чаҕылҕан
Тыраахтар тыаһа кыратык уоруйан иһиллэр буолтун кэннэ өйдөөтөҕүнэ — тыал иһиирэ-иһиирэ куугунуур эбит. Дьолбут к.

I
куйуһуй диэнтэн дьаһ
туһ. Тыал түһэн тыа күүгүнүүр, Тиит төбөтө нуоҕайар. Баай Тайҕам олоҥхолуур, Куйуһута туойан. Баал Хабырыыс
Кумайан тойуга дуорааннанан, этэр тыла илбистэнэн …… кутуран куйуһутан, үөрдэрин-сүүрүктэрин ыҥырталаан, абааһыларын арҕаран барда. И. Федосеев
II
куйуһуй II диэнтэн дьаһ
туһ. Таһаҕас таһар массыына үрдүгэр уонча буолан, туран эрэн, Майалаан куйуһутан истибит. Н. Габышев

аат. Бытааннык, ыараханнык, ынчык курдук иһиллэр туох эмэ (хол., ырыа, ытааһын). ☉ Протяжный звук, издаваемый от сильной боли или горя (напр., песня, плач, стон)
Көтөр буордаах саха балаҕана, көмүлүөк куйаас сыралҕана, Бурдук тардар таас сыналҕана, Ыһыырынньык үгээрдээх чаана. Эллэй
Чуумпутун-чуумпутун. Көтөр-сүүрэр бүтүннүүтэ ах барбыт. Арай мин эрэ ынчыгым, сыналҕаным иччилээхтик дуорааннанар. В. Гольдеров
Дириҥ, уһун кутурҕан дьикти бэйэтэ минньигэстээх, Кистээн ытыыр сыналҕан — Киһи көхсүн кэҥэтэрдээх. С. Васильев

туохт.
1. итэҕ. Хааҥҥа, өлөрсүүгэ-охсуһууга баҕар, курдаттыы тартар. ☉ Стать кровожадным (напр., о боевом холодном оружии); иметь, возбуждать страсть к убийству, к смерти
Мин илиим илбистэнэр, тарбаҕым талааннанар, ойоҕоһум оһоллонор күннээх буоллаҕына, кини биһикки тирэһэр күммүтүгэр кытаатан тэскилээн көрөөрүҥ. Ньургун Боотур
Үс түүннээх күнү мэлдьи кыыраммын, Үөһэ өрөгөйдөөх халлааҥҥа тахсаммын …… Сиэмэх илбистэнэн, хара дьайданан, Сир ийэ дойдубар таҥнары түспүтүм... П. Ойуунускай
2. Барыны бары кыайар күүстэммит курдук буол; иччилэн, хомуһуннан (тыл туһунан). ☉ Быть, казаться одержимым сверхъестественной силой (напр., о шаманах, знаменитых сказителях-певцах)
Кумайан тойуга дуорааннанан, этэр тыла илбистэнэн, саҥарар саҥата саталанан, кутуран куйуһутан, үөрдэрин-сүүрүктэрин ыҥыртаан, абааһыларын арҕаран барда. И. Федосеев

аат., сөбүлээб. Ким эмэ тугу эмэ гынарыгар, тугунан эмэ дьарыктанарыгар куомуннаахтара, кыттыгастара. ☉ Сообщники, сопровождающие кого-л., примкнувшие к кому-л.
Хотунан-соҕуруунан тэлэкэчийбит Былас обургу үөрэ-сүүрүгэ элбэҕэр ким да мунаахсыйбат этэ. Е. Неймохов
Кумайан тойуга дуорааннанан, этэр тыла илбистэнэн, саҥарар саҥата саталанан, кутуран куйуһутан, үөрдэрин-сүүрүктэрин ыҥыртаан, абааһыларын арҕаран барда. И. Федосеев
Айылгылаах муудараһынан үөрүн-сүүрүгүн ханна да бычыгыраппакка баһылаан-көһүлээн илдьэ сылдьар тыа кырдьаҕас бөрөтүн курдук. А. Фадеев (тылб.)
♦ Үөр-сүүрүк тардыс (тардын) — биир санаалаахтаргын, куомуннаахтаргын мус, кыттыһыннар. ☉ Привлекать, завлекать своих сообщников, пособников, соучастников
[Бассабыык] хата билигин ханна эмэ тиийэн үөр-сүүрүк тардынан бэйэҕитигэр иһэр да буоллаҕына көҥүлэ. ХКК