сыһ., кэпс. Киһи сүөлүргүүр гына куһаҕаннык. ☉ Плохо, безобразно
Гротеск - литератураҕа уонна искусствоҕа бүтүннүүтүгэр туттуллар биир суол уус-уран ньыма (стиль). Киһини дуу, олох быһыытын-майгытын дуу соруйан олус түһэрэн, дьаабытык дарбатан күлүү-элэк гынан көрдөрүү. Г. Васильев
[Сорох тустууктар] аанньа аахайан дьарыктамматтар. Ол да иһин ардыгар үчүгэйдик, ардыгар дьаабытык тусталлар. «ЭК»

1. аат.
2. Олус түктэри быһыы, киһи сүөлүргүүр суола, дьыалата. ☉ Скверный, дурной, ужасный поступок; безобразие
   Манна дьиэҕэ буолбут дьаабыны биһигиттэн бэйэбититтэн атын ким да билбэт. Күннүк Уурастыырап
   Дьон үксэ ынырык дьаабыттан [бандьыыттар дьону сэймэктээбиттэриттэн] хараастан дьиэлэригэр тарҕастылар. Амма Аччыгыйа
   Чугаспытыгар сэнэрээттэр түһэн дэлбэритэ тэптилэр. Киһи төбөтүн өндөппөт дьаабыта буолла. И. Сосин
3. Туох эмэ ис дьиҥэ, бэрээдэгэ (үксүгэр мэлдьэх суолталаах этиилэргэ сөбүлээбэт дэгэттээх тут-лар). ☉ Состояние, ход чего-л. (преим. употр. в контексте отриц. с оттенком недовольства, осуждения)
   Ээ, суох доҕор, мин бэйэм даҕаны дьаабытын билбэккэ сылдьабын. Амма Аччыгыйа
   Мунньахтара буоллаҕына бэрээдэгэ алдьанан, мунньах дьаабыта суох буолан хаалла. Эрилик Эристиин
4. даҕ. суолт. Куһаҕан, түктэри; мөлтөх, мөкү. ☉ Плохой, безобразный; скверный, дурной
   Таҥас-сап өттүнэн дьаабы киһи буолбут. Күннүк Уурастыырап
   Дьаабы таҥастаах, дьүдьэх дьүһүннээх Боруукай балта …… саккыраан киирдэ. Болот Боотур
   Эйиэхэ бэрт элбэх дьон сылдьарын көрөбүн, ол гынан баран итириктээһин уонна дьаабы быһыылар тахсыбаттар. М. Горькай (тылб.)
   ♦ Дьаабытыттан ааспыт - куһаҕан быһыыламмыт, уруккутуттан түктэри өттүгэр уларыйбыт. ☉ Измениться в худшую сторону; потерять человеческий облик
   Өрүүскэ дьаабытыттан ааһан сылдьар: ол-бу дьону барыларын кытта орооһор. Күндэ
   ср. тюрк. йабыҕ, ябык 'плохой; худой, тощий'
5. сыһ. суолт. Сиэрэ суох, киһи сүөлүргүөх. ☉ Очень, слишком, чересчур, чрезмерно
   Дьаабыта суох кыра. Боруллуо тойон баартын кэннэ, Чаркый [чөркөй] диэн ааттаах, дьаабыта суох аччыгый кус, Боруллуо хотунугар иннигэр-кэннигэр түһүтэлээтэ. Саха фольк. Дьыалата суох тыыллаҥныы, Дьаабыта суох дьааһыйыы - Манна эбит! П. Тобуруокап

дьүүлэ-дьаабыта биллибэт (суох, көстүбэт) - туох да бэрээдэгэ суох, чуолкайа биллибэт. ☉ Беспорядочно, хаотично; непонятно
Хаҥас ороҥҥо мас кытыйалар, мас чааскылар, туос иһиттэр, тимир тэриэлкэлэр, ол-бу хобордоох, сылабаар эҥин үлүгэр дьүүлэ-дьаабыта суох кыстанан сыталлар. Күндэ
Ынахтарын хомуйар оҕолор айдааннара дьүүлэ-дьаабыта суох ньуу-ньаа буолан иһиллэр. Эрилик Эристиин
Ол күн киэһэтигэр, буурҕа астаатын кытта аҕабыт муҥнаах бүтүннүү кырыа, сирэйэ-хараҕа дьүүлэ-дьаабыта биллибэт муус кыаһаан буолан баран, бу киирэн кэлээхтээбитэ. «ХС»

1) жизнь без продления рода (бездетные); 2) безобразие || безобразный, плохой; туох дьаабытын оҥордуҥ? что за безобразие ты натворил?; дьаабы киһи безобразный, плохой человек; 3) в сочет. с отриц. ф. гл. бил = означает а) мера; рамки, границы чего-л.; илин-арҕаа дьаабытын билиминэ сылдьар ходит, как помешанный (букв. не различает, где восток, где запад); б) слишком, чересчур, очень; дьаабыта биллибэт киэҥ непомерно широкий, чересчур широкий.

дьүүлэ-дьаабыта биллибэт (суох ) беспорядочно, бестолково, непонятно, неясно.