Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дьаадьый

туохт., кэпс.
1. Дьалты буолан, туора хааман биэр, бар (кимтэн-туохтан эмэ күрэнэрдии). Незаметно уходить, отходить в сторону, убираться прочь (убегая от кого-чего-л.)
Дьэ, хотуой, мантан быыс булан дьаадьыйдаххына эрэ табыллар буолла. Уорбалаан эрэллэр. П. Филиппов
Бу киһини кытта өссө салгыы кэпсэтэр туһата суоҕун билэн, дьаадьыйа хаамтым. В. Ойуурускай
Кини [үөрэнээччи] ыарырҕатар уруогун үөрэтиэ суоҕа, туох салла саныырыттан дьаадьыйан биэрэ сылдьыа. ЧКС ОИиСТ
2. көсп. Туохтан эмэ туора тутун, кыттыһыма. Держаться в стороне от кого-чего-л., избегать, сторониться когочего-л.
Ыччат холкуостан дьаадьыйарыгар оскуола ордук буруйдаах дии саныыбын. Софр. Данилов
[Чокуурап:] Солко [киһи аата] эн дьаһалгынан эмиэ үлэттэн дьаадьыйа сылдьар. С. Ефремов
Маннык быһыыга-майгыга Софронов хаһыат үлэтиттэн дьаадьыйан биэрдэҕинэ сатаныах курдук буолбута. «ХС»
ср. монг. дьайирла 'уклоняться'
та суох кураанах дьаадьайан туран хаалар. «Кыым»
Түннүк таһыгар муннукка боробулуоха үүдэһиннээх собуссоҕотох олоппос дьаадьайан турара. «ХС». Тэҥн. дьоодьой, дьөөдьөй

Якутский → Русский

дьаадьый=

уходить, убираться (осторожно, незаметно); киэр дьаадьый = убраться незаметно.


Еще переводы:

дьаадьыйыы

дьаадьыйыы (Якутский → Русский)

и. д. от дьаадьый = отход в сторону, уход (осторожный, незаметный).

дьаадьыт=

дьаадьыт= (Якутский → Русский)

побуд. от дьаадьый = уводить, отводить в сторону кого-л. или уносить что-л. (осторожно, незаметно):

дьарымта

дьарымта (Якутский → Якутский)

аат. Кими эмэ дьарыйан биэрии, дьарыйыы. Строгое осуждение, порицание кого-л.
Үлэттэн дьаадьыйар көлдьүннэр, күөх сүрэхтэр мэлдьитин бар дьон сиилээһинигэр, дьарымтатыгар түбэһиэхтээхтэр. Софр. Данилов

мөҥүрээмэхтээ

мөҥүрээмэхтээ (Якутский → Якутский)

мөҥүрээ диэн тэн төхт
көрүҥ. Оҕус соҕотох туу тойомсуйан мөҥүрээмэхтээн баран, туруулаһар хамныыр-харамайы көрбөккө, салҕан, пиэрмэ тиэргэнигэр мустубут ынахтарга дьаадьыйар. Далан

дьаадьыт

дьаадьыт (Якутский → Якутский)

дьаадьый диэнтэн дьаһ
туһ. Доҕоруом, ырыабын тууйума, санаабын атыҥҥа дьаадьытан. С. Данилов
Тумусов кинини лүүктэн дьаадьытан аллараа [түрүүмҥэ] илдьэ түстэ. Н. Габышев
Онтон бу киһибит саҥа үлэтигэр эмиэ табыллыбатаҕына, аны атын оскуолаҕа, атын оройуоҥҥа дьаадьытабыт. Н. Кондаков

бырайах

бырайах (Якутский → Якутский)

даҕ. Түптээн олорбот, тэлэһийэ, кэрийэ сылдьар. Бродячий
Бандьыыттар ортолоругар кыыллыы бырайах олохторун астына таптаабыт уонна бэйэлэрин дьоллоох курдук туттар бардам тыллаах-өстөөх дьоннор бааллара. Д. Таас
Ок-сиэ, ол бэйэм бу мунаммын-тэнэммин Бырайах бу сылдьар киһибин. «ХС»
Оччоҕо Дьокуускай диэкиттэн Тыгын сэриититтэн дуу, кыргыстан дьаадьыйан, бырайах дуу, хайдах дуу, күрүөйэх диэн баҕайы утуу-субуу кэлэр буолбут. Саха сэһ. I

дьаҥхар

дьаҥхар (Якутский → Якутский)

туохт. Мууһур, кырыар, муус чопчу буол. Обледенеть, заиндеветь, покрываться сосульками
Туос түннүк оһуордаах, Дьаҥхарбыт муус дьаҥхалаах Чарт балаҕантан Дьаадьыйыаҕыҥ эрэ, далбарайдаар! Саха нар. ыр. III
Убаһа кыһын улаханнык тириттэҕинэ түүтүн төрдө мууһуран дьаҥхарар, онтон ордук ырар. ПНИ ИС
Ол сылдьан харыйалар алын лабаалара дьаҥхара кырыарбытын көрөн чугурус гынна. Тута сэрэйдэҕэ дии - тыатааҕы арҕаҕын! «ХС»

ону ааһан

ону ааһан (Якутский → Якутский)

ситим сыһыан холб. Бэриллэр санаа инники этиллибити аһара түһэн, ааһан баран оҥоһуллар диэн бигэргэтиини көрдөрөр. Выражает утверждение о том, что высказываемая мысль превышает, превосходит предыдущие (более того)
Ону ааһан, ол сурах Москваҕа тиийбитэ. Суорун Омоллоон
Хоноһо сарсыныгар барбатаҕа, ону ааһан, ити саас сааһаан, сайынын сайылаан, нөҥүө кыһыныгар тиийбитэ. Күннүк Уурастыырап
Ону ааһан, ыччат холкуостан дьаадьыйарыгар оскуола ордук буруйдаах дии саныыбын. Софр. Данилов

хаанныр

хаанныр (Якутский → Якутский)

  1. хааннан диэн курдук. Кини хаһан даҕаны санааргыыр диэни билбэт, хааннырбыт сирэйин харытынан туора соттубутунан туран кэлэр. Софр. Данилов
    Моойторук уҥа кулгааҕа хааннырбыт уонна кыратык доҕолоҥнуур. Л. Попов
    Эрдэтинэ дьаадьыйыахха, хааннырбыт кыыл сэрэхтээх. И. Данилов
  2. көсп. Илбиһир, кыдьыгыр. Стать одержимым страстью кровопролития
    Кырыктаах үҥүү кыдьыгырда, Хатан батыйа хааннырда, Биилээх тимир илбиһирдэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Хаанныран (хаанырдан) бултуйда булт. — элбэх бултан, өлгөмнүк бултуй. Ловить, добывать в большом количестве (о дичи)
    Быйыл, дьэ, кини хаанныран бултуйда. «ХС»
холоҥсо

холоҥсо (Якутский → Якутский)

аат.
1. Киһи хонноҕун аннын көлөһүнүн сыта. Запах пота из подмышек
[Үөдүкү:] Ити баҕайы [Алаа Моҕус] холоҥсотун сыта ыарахана бэрт, дьаадьыйа охсуох. И. Гоголев
Ол унтер баҕайы куһаҕан холоҥсо сытынан күҥкүлүйэ сылдьара. А. Фадеев (тылб.)
2. Туох эмэ куһаҕан сыта. Неприятный запах
Холоҥсолоох хотон ыарахан сыта аҥылыс гынна. Амма Аччыгыйа
Араас көтөр-сүүрэр суола-ииһэ саҥа букубаар лиистэрэ буолан арыллаллар. Холоҥсо сыта. Бу — экчи солоҥдо. П. Степанов
ср. казах. колаҥса ‘неприятный запах пота (из подмышек)’