дьиэгир диэнтэн хай
аата. Балерина атаҕа суох буолуута, ырыаһыт күөмэйэ суох буолбутун кэриэтэ, ордук ынырыктык дьиэгирии буоллаҕа. Амма Аччыгыйа
Биһиги радиоприемникпыт үлэтигэр ханнык эмэ «помехалары» булуохпут иннинэ, кини конструкциятыгар дьиэгирии баар диир кыахпыт суох. ДИМ

дьиэгир диэнтэн дьаһ
туһ. Ырыа биир тэҥ күрүлгэннээх сүүрүгүн уйаҕас тыллар дьиэгирдэллэрэ. М. Горькай (тылб.)

туохт., түөлбэ. Дьиэгир, моһуогур. ☉ Получать изъян, повреждение
Аҕалара, били, уокка түрүтэ сиэппитинэн иһээкитийэн, уһуннук эрэйдэнэн өлүүтүгэр Ача иккилээҕэ эрэ эбитэ үһү. Н. Босиков

сыһ., түөлбэ. Мээнэ, бас-баттах. ☉ Зря, напрасно, бесцельно
Оттон көлгүүр барыынан, куһаҕан холобурунан дьиэгирбит дьону кытта бэлэмҥэ анаан олордон кэбиһэр туох суолталаах буолуоҕай? Л. Толстой (тылб.)

ж. алдьаныы, дьиэгирии; устранить неисправность дьиэгириитин көннөр.

прил. 1. (повреждённый) алдьаммыт, дьиэгирбит; неисправный мотор дьиэгирбит мотуор; 2. (недобросовестный) толоругаһа суох; неисправный работник толоругаһа суох үлэһит.

1. аат., түөлбэ. Саа эбэтэр ботуруон алдьанан, дьиэгирэн, сатаан ыппат, эстибэт буолуута. ☉ При стрельбе: отсутствие выстрела вследствие неисправности оружия или патрона, осечка.
2. даҕ. суолт. Сатаан ыппат, эстибэт буолбут (саа, ботуруон). ☉ Дающий осечку (об оружии)
   Сырбай титириккэ өйөннөрбүт саатын харбаан ылбыта. Эпчиэскэ ботуруонун уга охсубута. И. Гоголев
   Бээ, бээ, сиэппэр биир ботуруон баар эбит. Пахай! Эпчиэскэ ботуруон!.. «ХС»

массыына дьиэгириитэ (массыына ханнык эмэ чааһа алдьанан, өһүллэн о. д. а. биричиинэлэринэн үлэлиир кыаҕа суох буолуута. Итинник дьиэгирии кыра даҕаны, улахан даҕаны буолуон сөп.)

тыа хаһаайыстыбатын массыыналарын өрөмүөнэ (дьиэгирбит, алдьаммыт тыа хаһаайыстыбатын массыыналар и ерөмүөннүургэ аналлаах үлэ систиэмэтэ. Т. х. м. ө. техническэй уонна быстах өрөмүөн диэннэргэ арахсар. Өрөмүөн мастарыскыайдарга оноһуллар.)

аат.
1. Күн сарсыарда үөһэ ойуон иннинээҕи уонна киэһэ киириэн аҕай иннинээҕи сардаҥалара, кытархай уота. ☉ Красные лучи солнца ранним утром и перед закатом, заря
Элиэнэ эбэ киэһээҥҥи уот кыһыл сарыал диэки кытара уста сытара. Н. Лугинов
Бөтүүк бастаан ыллыыта, Күлүм сарыал тыгыыта Мунньуу, охсуу күрэҕэр Туруннубут үлэҕэ. А. Абаҕыыныскай
△ Сырдык күндүлэ, күүстээх сырдык. ☉ Сияние, яркий свет
Ол [утуйа] сыттахтарына — Илин иэйэхситтээх халлаан Дьиэгирэн-дьиэгирэн тэлэллибит, Айыыһыттаах халлаан Ахпайан-ахпайан арыллыбыт, Сырдык сарыала Таҥнары тыккыраабыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бу далай, бу халлаан сарыала, Сүрэҕи угуттуур күөх салгын, Бу уйгу ыһыаҕын чараҥа, Үлүскэн үөрүүбүт, бу дьолбут — барыта эн эбээт, мин дойдум. С. Данилов
2. көсп. Туох эмэ улахан үөрүүлээх, үтүө кэскиллээх саҕаланыыта, күнэ үүнүүтэ. ☉ Наступление радостного, светлого события; ощущение грядущего счастливого будущего
Санаа туолла: өстөөх суулла, Ийэ сирбит аатырда. Саҥа саастар, саҥа суоллар Сарыаллара сандаарда. Эллэй
Бу икки илиим чэрдийиэр диэри, Бурдугу астаан, ынаҕы ыаһан, Күүспүн мунньунан, Кыана туттунан, Көрүстүм эмиэ Кыайыы сарыалын! И. Егоров
ср. др.-тюрк. йарун ‘заря’, бур. һаруул ‘ясный’, монг. саруул ‘светлый, ясный’