дьолтой диэнтэн холб. туһ. Халтаһалара дьолтоһон тахсыбыттарын дьэ биллэ. А. Федоров

дьүһ. туохт. Иһэн дьолтойон таҕыс (халтаһа, харах туһунан). ☉ Опухать, отекать (о веках)
Сирэйэ үллэ дыгдайбыт, Халтаһалара кытара оспойбуттар. Л. Попов

даҕ.
1. Халтаһата испит, дьолтойбут. ☉ Опухший, отёкший (о веках)
Оспоҕор харахтаах, Мордьоҕор сирэйдээх, Бойбоҕор атахтаах, Богдоҕор быһыылаах. «ХС»
2. Чорбойбут, суон (уос). ☉ Толстые, оттопыренные (о губах). Оспоҕор уостаах киһи

сыһ. Халтаһата иһэн, дьолтойон тахсыар диэри (хол., ытаабыт). ☉ Так, чтобы опухли веки (напр., от длительного плача)
Төхтүр Мэхээлэ итэҕэйбэтэхтик өспөччү көрөр. Н. Якутскай
Кыламанын үрдүнэн өспөччү Кытарыар диэри ытаабыт. В. Лебедев (тылб.)

оспоччу көр — дьолтойбут халтаһалаах кыараҕас хараххынан көр. ☉ Смотреть узкими, болезненными глазами из-под распухших век
Саҥардыы илиитин өрө көтөҕүөх курдук буолан истэҕинэ, киһим: «Һук! Бу тугуй?» — диэт, ириҥэлээҕинэн оспоччу көрдө. Н. Заболоцкай. Огдооччуйа муҥнаах оспоччу көрөн, уоһа чорбоҥолоон төһө да тыллаах аатырдар, киниэхэ олус сымнаҕас, кыһамньылаах. Н. Габышев

даҕ.
1. Одурууҥҥа сиэппит, одуруунунан ыалдьар (хараҕы, халтаһаны этэргэ). ☉ Поражённый трахомой (о глазе, веках)
Кыламаннара бараммыт одурууннаах кыһыл халтаһата дьолтойо испит. Болот Боотур
Тарбыыкын одурууннаах харахтарын икки ытыһын тилэҕинэн хардары-таары сотуталыыр. Л. Попов
2. көсп. Дьалхааннаах, уларыйыылаах (хол., олох, санаа); дохсун, дьорҕоот (киһи). ☉ Тревожный, меняющийся (напр., о жизни, мыслях); дерзкий, удалой (о человеке)
Омук-омук одурууннаах дьорҕоотторо Олус үөскээн хаалан Олуона кыараҕастык Олороллор эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оччугуйтан даҕаны Одурууннаах олоххо Уол оҕо оҕустарар эбит ньии! А. Софронов

туохт.
1. Төттөрү өһүлүн, босхо бар (быа түмүгүн, туох эмэ баайыытын эбэтэр баайыллыбыты этэргэ). ☉ Развязываться, отвязываться (о чём-л. связанном, привязанном, завязанном)
Онтон тохтуу түһэн этэрбэһин быата сөллүбүтүн баана оҕустаҕа. Амма Аччыгыйа
Арай ытын ыытаары гыммыта аалыгын быарыгын быата өтөр сөллүбэт гына ыйыллан хаалбыт. Далан
Ынаҕа, быата сөллөн, субу муннун буугуната-буугуната өҥүргэстээҕинэн көрөн турар эбит. А. Фёдоров
Кырдьыктаах тыл өһүллүбэт, кытаанах кэлгиэ сөллүбэт. ЧМА СТС СЭ
2. көсп. Мөлтөө-ахсаа, эһин-быһын (күүс, сэниэ туһунан). ☉ Обессиливать, ослабевать, изматываться
Күннэтэ күүһэ сөллүбэт (өһүллүбэт) аты миинэллэр үһү (тааб.: ыскамыайка). Мин даҕаны Сөллөр сүһүөхтээх Сүөһү оҕотобун, Сылайар сындааһыннаах Сылгы уолабын. С. Васильев
Сүһүөҕүм эрчимэ сөлүннэр даҕаны санаам ыраас, хараҕым кыраҕы. «Кыым»
3. көсп. Өһүлүн, төлөрүй; күүскүн сүтэр (үксүгэр буолб. ф-ҕа утары өйдөбүлгэ тут-лар). ☉ Освобождаться, избавляться от кого-чего-л.; разрывать что-л. (обычно употр. в отриц. ф., в отриц. оборотах)
Сүүрүктээх үрэҕим Сүүнэ үлүгэр мууһунан Сөллүбэт гына сүгэһэрдэнэн турар. А. Софронов
Миэхэ суох билигин кимим да… Баар арай хаһан да, хайдах да Уоскуппат, утуппат өһүөнүм, Хаһан да сөллүбэт мөккүөнүм. П. Тобуруокап
Сөһүргэстээн тураммын, Сөллүбэт сүдү андаҕары Сөҥөдүйэбин Тапталга! Айталын
♦ Сирэйэ (сирэйэ-хараҕа) сөллүбүт көр сирэй
[Уолчаан] сирэйэ сөллүбүт, халтаһалара дьолтойон тахсыбыттар, сүүһэ биир сиринэн көҕөрбүт. Н. Кондаков
Никифоров санаата түспүт, сирэйэ-хараҕа сөллүбүт. «ХС»
Тимэҕэ сөлүннэ көр тимэх. Дьиҥ охсооччу күн ортото Тимэҕэ сөллөр үгэһэ. Күннүк Уурастыырап
Кутаа тула кэпсээн тимэҕэ сөллөөччү, көр-күлсүү үөдүйээччи. И. Федосеев
Кэпсэтии тимэҕэ тута сөллөн барда. «Саха с.». Тыла (уоһа) сөлүннэ көр тыл. Табаахырап оҕонньор уоһа сөллөн, тэптэн олорон олоҥхолуурун истээри дьон тарҕаспат. П. Ойуунускай
Сотору-сотору «амсайар» үгэстээх, ол эрээри итирэ сылдьара көстүбэт, хата, холуочугар көрө-нара ордук көбөр, тыла сөллөр. Н. Габышев
ср. туркм. чөзүлмек ‘развязываться; быть развязанным’