совм.-взаимн. от дьохсооттоо=.

дьохсооттоо диэнтэн холб. туһ. [Маайыс] туоһу кырыйан араастаан дьохсооттоһо турар сылгылары, сиэлэн атаралаан эрэр тайахтары, табалары оҥортуур. Амма Аччыгыйа
Өҥөй [улуус кулубата], охсуһаары дьохсооттоһон эрэр атыыр сылгы курдук, үрдүк арҕаһынан дьохсойон тахсыбыт. В. Протодьяконов
[Куртуйахтар] атын атыыры кытта көрүстэхтэринэ, бөтүүктэр охсуһаары дьохсооттоһоллорун курдук, утарыта дьүккүҥнэспэхтээт, эккирэтиһэн субуруҥнаһаллар. Р. Кулаковскай

дьохсооттоо диэнтэн бэй
туһ. [Чыычаах] төбөтүн араастаан кыҥнаҥната-кыҥнаҥната, суос бэриммиттии дьохсооттонон, туох эрэ диэн мөҕөн чубугураата. Софр. Данилов
«Чэ, аргыый дьохсооттон, эн даҕаны эбэн биэрбитиҥ холоон!» - Балааҕыйа эмискэ кутаалана түстэ. С. Никифоров
«Дьэ сити» диэн сэдэмньи тылы сэтиилэнэн Аким Андреевич төлөпүөнүгэр дьохсооттоно соҕус туттан тиийдэ. «ХС»

ньыкыччы тутун — төбөҕүн ыгдайбыт санныгар киллэрэн аччаан көһүн. ☉ Втянуть голову в приподнятые плечи
Аргыылап ньыкыччы туттан, умса көрөн саҥата суох олордо. Софр. Данилов
Сэмэн куска үөмэн эрэрдии ньыкыччы туттан, …… өрүс уутугар чугаһыы барда. Н. Якутскай
Аркадий төбөтүн ньыкыччы туттан, охсуһаары дьохсооттоото. В. Протодьяконов
Оҕонньор өрө тыынан ылла, сүүһүн көлөһүнүн сотунна, «бэринним» диэбиттии, ньыкыччы тутунна. Болот Боотур. Тэҥн. ньүккүччү

туохт. Биир сиргэ чөмөхтүү, өрөһөлүү саахтаа (сүөһүнү, кыылы этэргэ). ☉ Навалить кучку (о животных)
Ардайдаах сиэллээх Аарыгырбыт Соргулаах соноҕос атыыр Дьохсооттоон туналыйбыт, Өтөҕөлөөн үннүбүт, Өрөгөйдөөн кистээбит. С. Зверев
Сайын тайах бэркэ тоҕуоруйан мэччийбит, талаҕы тардыбыт сирдэргэ кэлитэлээн ааһыталаабыттара. Өтөҕөлөөбүт да сирдэрэ бааллара. И. Федосеев

тыкаар диэн курдук
Күөл кытыытыгар мэччийэ сылдьар сылгы үөрүгэр атыыр, биэҕэ дьохсооттоон, өрө дьырылыы түстэ — биир кулун куттанан, туора сүүрэн тыкаарыйда. Болот Боотур
Биир эмэ тырыбынаабыт барахсан атаҕын тумсунан дугунан тыкаарыйан аастаҕына — хайаан нохтолоох сүрэх битир-битир тэппэт, хайҕахтаах хара быар хамсаабат буолуо этэй?! Күрүлгэн

сыһ. Холку гынан баран модьу, күүстээх куоласкынан (саҥар, эт). ☉ Низким, ровным и сильным голосом (говорить)
Аҕаҥ түс-бас саҥата Аа-дьуо сөҥнүк иһиллэр. Р. Баҕатаайыскай
Кини сөҥнүк, наҕыллык саҥарар, дьоһуннук, дуоспуруннаахтык туттар. С. Никифоров
Кини ис иһиттэн ыараханнык, сөҥнүк саҥарара киһи этин сааһынан сүлүһүннүрэн киирэрэ. М. Доҕордуурап
△ Сүр улаханнык, дорҕоонноохтук, ыардык (тыаһаа, иһилин). ☉ Громко, гулко, раскатисто (звучать)
Эмэх мас сөҥнүк сөтөллөн Халыҥ хаарга сууллар. П. Тобуруокап
[Этиҥ] сороҕор ыраахтан ыардык, сөҥнүк, сир титирэстиэр диэри ньириһийэр. Н. Заболоцкай
Сөҥнүк иҥэрсийээт, үөр атыыра Саҥа тахсыбыт күҥҥэ дьохсооттуур. Н. Босиков

1. аат. Кэргэннэнэ илик, сааһын сиппит уол оҕо. ☉ Неженатый молодой человек
   Хаһан эрэ мин эдэр, Хоччорхой уолан баарым. С. Данилов
   Хаппытыан манна кэлэн уруккутугар түспүт, уоланыгар эргийбит курдук. А. Сыромятникова
   Уол оҕо, буутун этэ буһан, сиһин этэ ситэн, уолан бэрдигэр кубулуйар. С. Спиридонова
2. даҕ. суолт. Эдэр, олоҕу билэ илик. ☉ Молодой, неопытный
   Ыларов, уолан хаана оонньоон утары дьохсооттоото. Р. Баҕатаайыскай
   Уолан сүрэх уот саҕыллан Арай кырдьык тааһырдын, Охсуһууга хатарыллан Алмаастыы тыйыһырдын. А. Абаҕыыныскай
   Уолан олоҕу кытта бырастыылаһар үгэс бу мээнэҕэ олохсуйбат. Төһө да дьоллоох буолтуҥ иһин, көҥүлгүн син аһыйаҕын. Л. Толстой (тылб.)
   ◊ Уолан дьон көр дьон
   Уолан дьон хараҕар кэрэтик көстөөрү, Кыргыттар киэргэнэн кэлэллэр. И. Гоголев
   Уолан дьон, эр бэртэрэ, айаннаан иһэн, айахтара хам буолбат. И. Егоров
   Уолан киһи көр киһи I. Тэһиин тутуохпут диэн тоҕус уолан киһи, аҕыс кыыс дьахтар тахсан сэргэ төрдүгэр мустубуттар. Саха фольк. Уолан киһи, оҕо сааһа ааһан, уҥуоҕа кытаатан, хаана-сиинэ кэйэн, сул тиити кытары туста оонньуур буолбут. Н. Павлов. Уолан оҕо — уол оҕо. ☉ Мальчик, юноша
   Дьахтары таптаабатах, уолан оҕо мин олоробун. П. Ойуунускай
   Күнүһүн ахтан Көмүс уолан оҕолорбун суохтуурум. И. Егоров. Уолан саас — уол оҕо кэргэн ыла илик сааһа. ☉ Юность, юношеские годы мужчины (до женитьбы)
   Григорий уолан сааһыгар түспүттүү, иэдэһэ итийбэхтээтэ. Р. Баҕатаайыскай
   О, кэрэ да кыысчаан этэ, Уолан сааспын кини киэргэппитэ. С. Васильев
   Уолан уол — уолан киһи диэн курдук (көр киһи I). Баар буоллар уолан уол эрдэххэ — Муударай, сиппит өй төбөҕө, Баар буоллар сааһырбыт сүрэххэ — Эдэр саас эрчимэ, төлөнө. С. Данилов
   Олох обургу мускуйан уолан уол киһи буолар. К. Уткин
   Билигин да уот сиэбэтэх, уу ылбатах чиргэл мас курдук уолан уол эбиккин. «ХС»
   ср. др.-тюрк., тюрк. оҕлан ‘мальчик; сын’