даҕ.
1. Күүстээх-уохтаах, тэтимнээх. ☉ Сильный, энергичный
Эттээх ат эрчимнээх, көмүс харчы күүстээх (нор. ном.). Суолу солууллар тыыннаах сүрэхтэр, Эрчимнээх атахтаахтар күрэхтэһиилэрэ Кинилэри кэҥэтэр, Үктэллэрин чиҥэтэр. С. Данилов
Михаил Иванович эрчимнээх илиитэ көхсүттэн күөйэ тутан ылбатаҕа буоллар, охтуо эбит. Н. Лугинов
△ Хорсун, эрдээх (үксүгэр сүрэх туһунан). ☉ Смелый, храбрый, мужественный (обычно о сердце)
Кинини (саханы) Лена, эн, киил эттээбитиҥ, Кинини эн эрчимнээх сүрэхтээбитиҥ. Т. Сметанин
Олох биэрэр өйү-санааны, Эрчимнээх сүрэҕи, Эти-хааны. А. Абаҕыыныскай
2. Дьулуруччу тардыллыбыт, дьулуруччу суруллубут (хол., сурааһын, буочар). ☉ Твёрдый (напр., о почерке)
«Смоленск» диэн эрчимнээх буочарынан дьулуруччу тардыллан суруллубут. Амма Аччыгыйа
[Чертёжка] эрчимнээх сурааһыннартан силлиһэн, бииртэн биир көстүүлэр өтөн тахсаллар. Н. Лугинов

дьүһ. туохт. Чэпчэкитик үктэнэн түргэнник дьулуруччу хаамп (хатыҥыр киһи туһунан). ☉ Ходить, двигаться проворно, изящно, легко перебирая ногами (о сухощавом человеке)
Тиэтэйбит киһи быһыытынан халдьаайы аннынан дьылыгылдьыйа турда.  Дьылыгылдьыйан эрдэҕин! ПЭК СЯЯ

дьүһ. туохт. Чэпчэкитик үктэнэн түргэнник дьулуруччу хаамп (көнө уҥуохтаах синньигэс киһи туһунан). ☉ Ходить быстро, энергично, стремительно, легко ступая ногами (о стройном худощавом человеке)
Кыыс киирэн оһох кэннинэн хаҥас диэки чуулааҥҥа ааһан дьылыкыччыйар. Амма Аччыгыйа

туохт. Сылбырҕатык, дьулуруччу, өрө халыйан таҕыс (хол., хайыһарынан). ☉ Стремительно подниматься вверх (напр., на лыжах)
Күдэн хаар аргыстанан, сытыы тыал кынаттанан, куоһаахтары таҥнары куйуһуйан түһүтэлээн, очурдары өрө тайаһытан тахсыталаан истэ. Амма Аччыгыйа

аат. Суруйуу быһыыта, илиинэн суруйарга буукубалары суруйуу уратыта. ☉ Почерк. Үчүгэй буочар. Адаархай буочар. Буочарынан биллим
□ Эрчимнээх буочарынан дьулуруччу тардыллан суруллубут. Амма Аччыгыйа
Ньургустаана ойон турда, остуол лаампатын уматта, болокунуотун ылан, ыраас үчүгэй арылхай буочарынан түргэнник суруйан тыбыгыратта. В. Протодьяконов. Тумурова кыра быдьыгына буочарынан суруллубут лиис кумааҕылары арыйталаан көрдө. А. Федоров

сыһ. Быха охсор курдук. ☉ Наотмашь; на мелкие куски; прорезывая огненным зигзагом (о молнии)
Мин былыр, бу аулга эһигини Муссерен быһыта сынньан баран үүртэлээн кэбиспитин булан, куоракка тиэйэн киирбит оҕонньорбун. Эрилик Эристиин
Чаҕылҕан быыстала суох быһыта курбуулуура, этиҥ ньиргитэрэ, ардах ыаҕастаах уунан курулаппыта. Н. Якутскай
Оҕонньор чохороон сүгэтинэн дьулуруччу үүнэн тахсыбыт синньигэс мастары быһыта охсуталаан түһэртээтэ. Л. Попов

дьүһ. туохт. Кыараҕас-кыараҕастык хардыылаан, чэпчэкитик дьулуруччу хаамп. ☉ Идти стремительно семенящим шагом
Илья хомурах хаарынан хааман дыбдыгырайан истэ. В. Протодьяконов
Миитээ, кэдэччи соҕус туттан баран, сиэлэр тэҥэ түргэнник дыбдыгырайан ааста. П. Аввакумов
Бөлүүн тоҥмут хаар устун Өлөксөй тиэтэйэсаарайа, түргэнник хааман дыбдыгырайан испитэ. «Чолбон»

дьүһ. туохт. Маадьаҕар, кылгас атаххын биир тэҥник үктээн дьулуруччу, ыксаабыттыы хаамп, сүүр. ☉ Быстро ходить, бегать, часто переступая короткими, кривыми ногами
Мин атым кэннинэн ньаачараҥныыньаачараҥныы, дулҕаттан дулҕаҕа харбыалаһан тахсар. А. Бэрияк
Маадьаҕар атахтаах кыра Лошаков инники ньаачараҥнаан иһэрэ. К. Симонов (тылб.). Тэҥн. ньаачаҥнаа

дьүһ. туохт. Дьулуруччу инниҥ диэки бар (сүүр, көт, уһун: туох эмэ уһун субуруйбуту этэргэ). ☉ В быстром темпе двигаться вперёд (бежать, лететь, плыть — о чём-л. длинном, удлинённом)
Торҕон бөрө сундулуйан Тоҥуу хаары оймуура. С. Васильев
Үөһэнэн кыры-кылбаҕар күөннээх сундулуйбут сөмөлүөттэр дуйулаһаллар. П. Аввакумов. Соҕуруу диэки куба маҥан теплоход сүүрүгү өксөйөн сундулуйа устар. «ХС»

I
харбаа I диэнтэн төхт
көрүҥ. [Дьөгүөрдээн] сиртэн кууллаах бэргэһэтин харбаталаан ылла да, дьулуруччу хааман бара турда. Амма Аччыгыйа
Уол орон анныгар саһан сытар уоллаах кыыс оҕону харбаталаан ылаат, кыл мүччү таһырдьа ыстанар. «ХС»
II
харбаа II диэнтэн төхт. көрүҥ. Кини үрэхтэри харбаталаан таҕыста