Якутские буквы:

Якутский → Русский

дьуоҕа

вязкое болото, топь.

Якутский → Якутский

дьуоҕа

аат.
1. Түгэҕэ биллибэт оборчо бадараан. ☉ Глубокое топкое болото
Бэл диэтэр Белоруссия үйэ тухары дьуоҕа буолбут бадарааннарын куурдан хас эмэ сүүс тыһыынча гектар сирдэри холкуостар үрдүк быйаҥнаах сирдэринэн оҥордулар. Эрилик Эристиин
Барбыт эргийбэт, түспүт күөрэйбэт дириҥ дьуоҕалара, ооҕуй оҕус бадараанныыр оборчолоро, тиит мас ньимиччи түһэр дьэбэрэлэрэ манна бааллар эбит. И. Данилов
Биир үгүрүө саҥардыы бүгүллэҥнии көтөөрү гынан эрдэҕинэ Степан Аркадьевич түҥнэри ытан кэбиспитэ дьуоҕаҕа чөмчөс гына түстэ. Л. Толстой (тылб.)
△ Уу түгэҕинээҕи хара дьэбэрэ. ☉ Вязкая грязь на дне водоема, ил
Күөх далай саарыстыбатын дириҥ дьуоҕата быстыбат быйаҥнаах, бараммат баайдаах туспа киэҥ эйгэ буолар. И. Данилов
Дириҥ дьуоҕа түгэххэр Тимир хараап дьардьамата, Оппуоханан бүрүллэн, Урусхалланан сыттаҕа. С. Васильев
Дьон-сэргэ тумунна диир эрдэ - Уол оҕо охтуо да, туруоҕа, Куйуурдьут маҥкытын кэриэтэ Дьуоҕаттан бу күөрэс гыныаҕа. «ХС»
2. көсп. Туох эмэ (олох, уопсастыба, итэҕэл о. д. а.) саамай куһаҕан, инники сайдыыны харгыстыыр өттө. ☉ Темная, негативная сторона чего-л. (общества, жизни, религии и т. п.)
Уопсастыба түүнүктээх дьуоҕаларыгар саасүйэ тухары мунньуллубут кир-дьай, быртах-былаҕай көөнньөн-көймөстөн тахсыыта буоллаҕа фашист сидьиҥ майгыта-сигилитэ. Амма Аччыгыйа
Дьэ ити курдук очурга оҕустардар оҕустаран, Кууһума олох дьуоҕатыгар түстэр түһэн иһэр. Эрчимэн. Данко дьону өлүү дьуоҕатыттан таһаараары сүрэҕин уһулу тардан ылбыта. А. Федоров

Еще переводы:

омут

омут (Русский → Якутский)

м. чүөмпэ, ытылҕан, дьуоҕа; утонуть в омуте чүөмпэҕэ тимир; # в омуте событий событиелар ытылҕаннарыгар.

кэтэхтээһин

кэтэхтээһин (Якутский → Якутский)

кэтэхтээ диэнтэн хай
аата. «Кыралаан, дьыл-күн хаамыытынан Ньэчимиэни талан үүннэриэххэ!» — диэн кэтэхтээһин иһилиннэ, Дэгиэ-дьуоҕа дьаакыр билиннэ. С. Васильев

трущоба

трущоба (Русский → Якутский)

ж. 1. (труднопроходимое место) сыҥ, иһирик; лесные трущобы сыҥ ойуур; 2. (захолустье) дьуоҕа, түҥкэтэх сир; 3. (бедная часть города; грязное жильё) самнархай эҥэр, самнархай дьиэ, уораҕай (куорат куһаҕан симсэ дьиэлэрдээх кытыыта уонна оннук дьиэ).

таһыгыраччы

таһыгыраччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Наһаа кытаатан, айаннаатахха таһыгырыыр гына, оннук тыастаахтык (хол., куур-хат — суолу этэргэ). ☉ Наречие от таһыгыраа
Сайын түөрт атахтаах туораабат, ооҕуй оҕус бадараанныыр бадылҕах дьуоҕалар, куталар, маардар туйахтаах тэһэ үктээбэт гына таһыгыраччы тоҥмуттара. Далан
Массыына суоллара таһыгыраччы куурда. «Кыым»

тургутулун

тургутулун (Якутский → Якутский)

тургут диэнтэн атын
туһ. [Үрүҥ Уолан олорор сирэ] халыҥа холоммотох, дириҥэ тургутуллубатах. ПЭК ОНЛЯ II
Ирбэт тоҥ дириҥ дьуоҕа Тургутулла илик [Туруупкалара]. М. Тимофеев
Саха уола Сэмэн Владимиров бүгүн эксээмэнин туйгуннук туттарбытыттан тургутуллубат дьоллооҕунан ааҕынан таҕыста. Н. Якутскай

киһи{ да} саатыах

киһи{ да} саатыах (Якутский → Якутский)

туттул. сыһыан холб. Этиллэр түбэлтэ саатар-кыбыстар санааны үөскэтэр диэн бэлиэтээһини көрдөрөр. ☉ Выражает чувство стыда, неловкости говорящего, вызываемое содержанием высказываемого (к стыду, стыдно)
Ити оҕонньор саҕа суохпут, киһи саатыах. Амма Аччыгыйа
Ити олохтон хаалбыт, урукку олох дьуоҕатыгар тимирбит киһи тыла... киһи саатыах. А. Федоров. Киһи саатыах, бу уолаттарбыт мөлтөхтөрө бэрт! «ХС»

куйуурдьут

куйуурдьут (Якутский → Якутский)

аат. Куйуурунан балыгы бултуур киһи. ☉ Рыбак, рыболов (ловящий рыбу саком)
Дьон-сэргэ тумунна диир эрдэ: Уол оҕо охтуо да туруоҕа, Куйуурдьут маҥкытын кэриэтэ, Дьуоҕаттан бу күөрэс гыныаҕа. Айталын
В.Л. Серошевскай үс куйуурдьут икки куйуурунан күн устата куйуурдаан түөрт уонтан тахса буут балыгы ылбыттарын илэ бэйэтэ көрбүтүн туһунан суруйар. Багдарыын Сүлбэ

чоккураччы

чоккураччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Күүскэ таммалаан (таммалатан) эбэтэр синньигэс гына сүүрүгүрдэн (хол., тоҕун). ☉ Так, чтобы сильно капало или лилось, струилось
Сордоох киэнэ субай хаана Чоккураччы тоҕунна. Эллэй
Өлбөт мэҥэ уутун Өлүү дьуоҕатыттан аҕалан Чоккураччы куппутум Туһалаата быһыылаах, Аҕыс салаалаах Ача күөх от саба үүннэ. «ХС»
Оҕолор …… үүтү айахтарыгар үөһэттэн чоккураччы кутта оонньообуттар. Л. Толстой (тылб.)

бадылҕах

бадылҕах (Якутский → Якутский)

  1. аат. Оборо сылдьар хойуу бадараан. ☉ Засасывающее болото, топь
    Биһиэхэ олус бадарааннаах сири «ооҕуй оҕус бадараанныыр иһик бадылҕаҕа» дииллэр. КНЗ СПДьНь
    [Ньургун Боотур] аллара диэки өҥөс гына түһэн көрдөҕүнэ – биир бухатыыры иһик бадылҕах хаба ортотугар Ап-Чарай ситим быатынан дэлби сөрөөн кэбиспит. Ньургун Боотур. [Куралай Кустук] ооҕуй оҕус бадараанныыр бадылҕахтарын уҥуоргуталыы, бэйэтин кытта кэпсэтэ-мөккүһэ, айдаара истэ. Д. Апросимов
  2. даҕ. суолт. Хойуу бадарааннаах. ☉ Болотистый, топкий
    [Айыы бухатыыра] Үс Ньүкэн үөдэн түгэҕэр, иһик бадылҕах дойдуга кырынаас дьаарын курдук ыы-дьаар сыттаах, хара төлөн оргуйа турар дойдутугар тиийэн өҥөс гына түстэ. Ньургун Боотур
    Түөрт атахтаах туораабат бадылҕах дьуоҕалар, куталар, маардар туйахтаах тэһэ үктээбэт гына таһыгыраччы тоҥмуттара. Далан
бадарааннаа

бадарааннаа (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Бадарааҥҥа батыллан моһуогура-моһуогура сыҕарый, айаннаа. ☉ Передвигаться, ехать, увязая в грязи, в болоте
Сүөһү дэлби бадараанныыр бырыы-бадараан суол устун хааман тахсаатын кытта, Урууп сайылыга көһүннэ. Күндэ
Айаннарын усталарыгар ахсым ардах арыаллаата, Барбах суол аҥхалаатыгар Массыына бадарааннаата. Ф. Софронов
♦ Ооҕуй оҕус <да> бадараанныыр – туох барыта (миэстэтэ сирэ). ☉ Губительная трясина, непролазное болото (букв. и паук увязает)
Барбыт эргийбэт, түспүт күөрэйбэт дириҥ дьуоҕалара, ооҕуй оҕус бадараанныыр оборчолоро манна бааллар эбит. И. Данилов
Биир чаас устата мин урукку Дьокуускай ооҕуй оҕус да бадараанныыр уулуссаларынан хаампытым. С. Тарасов
Ооҕуй оҕус бадараанныыр иһик бадылҕах үрүт өттүнэн ап-чарай быа, ооҕуй оҕус ситимин курдук, тиирэ тардыллан турар. Суорун Омоллоон
Күһүҥҥү ардахтарга дэриэбинэ уулуссалара ооҕуй оҕус бадараанныыр оборчолоро буолаллара. Далан