частица модальная даже, пусть, хоть; дьүрү күүстээх да буол ... будь хоть ты и силён...; дьүрү ытаа даҕаны ! хоть плачь! (мне всё равно); кинилэри кытары дьүрү бииргэ да сылдьыбытым суох я с ними даже и вместе не бывал # дьүрүтүн эттэххэ а) к примеру сказать; так, например, б) к слову, между прочим.
Якутский → Русский
дьүрү
Еще переводы:
дьөрү (Якутский → Русский)
см. дьүрү.
саҥалан (Якутский → Якутский)
туохт. Саҥарар буол, саҥата таһаар. ☉ Обретать голос, способность говорить, издавать крик, звуки
Дойдум аны туран атын саҥаланна, Кулгаахпар сипсийдэ бу курдук: «Ахтан кэллэҕиҥ тымныыгын-тыалгын… Аһара үөрэнимэ албын сылааска, Сөрүүкэтэ түһүүм сүрэххин-быаргын». С. Тарасов
△ Тугу эмэ саҥар, эт; ордук күөдьүйэн саҥарар-иҥэрэр буолан кэл. ☉ Заговорить о чём-л.; разговориться, заговорить с охотой
Чурумчуку онуоха Чугуруйа хаампата, Чыычый биилээх кылыстан Чымарыттан турбата, Албастаах санааланна, Алыптаах саҥаланна. Эллэй
Сэмэн Сэмэнэбис, балта кэлэн, санаата көнньүөрбүт быһыылааҕа, балачча саҥаламмыта. Л. Попов
Баламаатап аан маҥнай дьүрүтүн эрэ «ээх-ыых» диирэ, онтон улам-улам саҥаланан барбыта. Н. Якутскай
угунньа (Якутский → Якутский)
аат., эргэр. Атах таҥаһын (үксүгэр этэрбэс) иһинэн уллуҥун халыҥата угуллар от эбэтэр сиэл. ☉ Стелька из сена или конских волос, вкладываемая в обувь (напр., в торбаса) для тепла или мягкости
Силип барарга тэринэн, түнэ этэрбэһигэр угунньа уктубута, уллук сутуруо кэппитэ, хабах таҥастаммыта. Күннүк Уурастыырап
Арыпыана Ньукулаайаба уол этэрбэһин уһултаран сиэл угунньа эбэн, ханнык эрэ куобах кээнчэни күүһүнэн кэриэтэ кэтэрдэ охсон биэрдэ. И. Сысолятин
♦ Биир угунньаҕа (угунньахха) ук көр биир
Айылҕаҕа киһи билбэтэкөрбөтө, өйө-санаата тиийбэтэ элбэх. Ону барытын «сибиэн», «абааһы, «дэриэтинньик» диэммит быһаччы биир угунньаҕа угаттаан кэбиһэбит. В. Иванов
Саҥа дириэктэр барыбытын биир угунньаҕа угаттаан эрэр, Унаардааҕы көннөттөрө ыыппыт киһилэрэ быһыылаах. «ХС». Угунньа буол кэпс. — кимиэхэ эмэ бас бэрин, ол киһиэхэ баһылат. ☉ Быть под каблуком у кого-л.
Дьахтарга угунньа буолбут. НАГ ЯРФС II. Угунньата тахсыар (көстүөр) диэри (дылы) — 1) олус күүскэ, ыалдьыар, кэһэйиэр диэри (хол., сыс, кырбаа). ☉ Жестоко, зверски (расправиться с кем-л., побить, затоптать — букв. так, чтобы нутро вылезло)
[Күкүр Уус:] Дьэ, уһаарыы кыыс дии! Тукаам, абааһы, иирбит тайах буулаабыт. Дьону угунньалара көстүөр дылы үлтү тэпсибит. Суорун Омоллоон
Хоохунча кинээс баттаабыт-атаҕастаабыт, күрэстэспит киһитин угунньата тахсыар диэри үлтү тэпсиэҕэ. А. Сыромятникова; 2) кэпс. Хаҕыстык, тыйыстык (хол., мөхэт, кириитикэлээ). ☉ соотв. в пух и прах (напр., раскритиковать)
Биһиги кириитикэни сайыннардахпыт диэн ааттаан, олус аһара түһэн кэбиһэбит. Бэл алҕас үктээн биэрбит дьоммутун угунньалара тахсыар диэри дапсыйабыт. «ХС»
Биир киһини биир улахан мунньахха угунньата тахсыар диэри кириитикэлээбиттэр. Киһилэрэ тыл көрдөөбүт: «Табаарыстар, болҕомтоҕут иһин баһыыбаларыҥ». «Кыым». Угун- ньатын ороо — 1) сыс, кырбаа, кэһэт. ☉ Растерзать кого-л., расправиться с кем-л.
Бу табаарыс эһэни, хор, доруобунньугунан ытар киһи буолан биэрдэ дии. Дьүрү биир да доруобунньук эһэ кырдьаҕаска хатаммыта эбитэ буоллар, ити киһигитин угунньатын оруо этэ. Хата, кини дьолугар тамты сыыһан ордубут. В. Протодьяконов; 2) кими эмэ мөҕөн-этэн сэттэтин ыл. ☉ соотв. устроить кому-л. головомойку, разнести в пух и прах
Демократическай күүстэр бырабыыталыстыба үлэтин-хамнаһын сытыы кириитикэҕэ тардан, угунньатын оруур охсууну оҥорорго сананаллар быһыылаах. «Чолбон». Уу сирэй, угунньа харах — бэйэтигэр эрэлэ суох, өмүттүбүт, мух-мах барбыт (киһи). ☉ Лишённый уверенности в себе, растерянный, нерешительный. Аныгы кэмҥэ уу сирэй, угунньа харах буолар табыллыбат