кынтай диэнтэн көстө түһүү. Кыталыктыыр кыылым Кыырай маҥан халлааны …… Кырыйа көтөн кэлэн, …… Кырдалым ортотугар Кынтас гына түстэ. Саха нар. ыр. Мин рожокпун тыаһаттым
Дьөрү мүнүүтэ да ааспата, мутук барчаланна, ол кэнниттэн таба кынтас гына түстэ. В. Арсеньев (тылб.)

таай I диэнтэн дьаһ
туһ. Таабырын диэн тугу эмэни, атын көстүүнү тугунан эмэтинэн сыһыаннаан таайтарар тыл кыра айымньыта ааттанар. Саха фольк. Аҕыйах хонуктан бэттэх туой таайтара саҥарар буолла. А. Софронов
Никита Парфеньевич сурук туһунан дьөрү таайтаран да эппэтэҕэ. Р. Баҕатаайыскай

быктар диэнтэн төхт
көрүҥ. Маарыйа ийэтигэр-аҕатыгар оскуолаҕа ону-маны көрбүтүн биирбиир быктартаан кэпсээри гыммытын, дьөрү, ким да ахсаран истибэтэ. Бэс Дьарааһын. Амма Аччыгыйа «Сааскы кэм» романы сэрии сылларыгар туспа кэпсээн курдук суруйан саҕалаабыта, ол кэпсээннэртэн «Хотугу сулус» алманаахха бэчээттэтэн быктартаан испитэ. Н. Габышев

сыһыан т. Этэр санааны күүһүрдэр, чорботор сыһыаны көрдөрөр (оннооҕор, дьөрү). ☉ Употребляется для усиления и выделения говорящим высказываемой мысли (даже)
Бу дойдуга, бэл, быстар дьадаҥылар, хамначчыттар күүстээх санаалаахтар. П. Ойуунускай
Ити барыта тыыннаах буолаары, бэл, ити үөнтэн бастыы. Суорун Омоллоон
Манна, бэл, кустар көстүбэт этилэр. «ХС»
тур. билэ

аат. Харчы саамай кырата; бытархай харчы, харчы (уопсайынан). ☉ Копейка; мелкие монеты, деньги (вообще)
[Ньүкэн:] Билигин дьөрү кэппиэйкэм да суох. Онон харчыланнахпына, аны икки-үс хонугунан, бэйэм илдьэн биэриэм. Суорун Омоллоон
Эбэтэр бар дьонум кэлэйэ, Төлөөбүт кэппиэйкэлэрин кэрэйэ Киэр илгиэх Бэйэлэрэ дуу?! С. Данилов
Кинилэр былаан туоллун-туолбатын, ночоот таҕыстын-тахсыбатын, син биир хамнастарын кэппиэйкэтигэр тиийэ аахсаллара. ДВР ЭНьТ

аат., эргэр. Сыалыйа буутун бүүрүгэр алтан төгүрүк иилэргэ кэтэрдиллэн сутуруону баайарга анаммыт быа. ☉ Завязки у женских натазников (сыалыйа), для подвязывания к ним наколенников (сутуруо)
[Симэхсин эмээхсин] мыаннарыгын быһа тыыллан кэбистэ, сыалыйатын илин кэлин өттүттэн харбаата да өкөчөҥнүү турда. ПЭК ОНЛЯ I
Хор, бу барыта наадалаах маллар буолаллар, холобура, бу ситии — дьөрү мыаннарык да гыннахха хаалбат. Суорун Омоллоон
ср. тюрк. баҕ ‘верёвка’

суоллаа 2 диэнтэн дьаһ
туһ. Кулун этин Түүлээхтээх биһиэхэ бэрсэн биэртэрэ, ону сиэбиппит. Дьөрү, эн сибилигин киирэн дьэгдьийтэр, суоллат даҕаны. Суорун Омоллоон
Моҕотой биир суукка устатыгар сылдьар ыыра тииҥ ыырынааҕар кыараҕас буолан, ыт оҕотун моҕотойу суоллата үөрэтэргэ ордук табыгастаах. ЕОВ ССТБ

туохт., түөлбэ. Өр туран кыратык буортуй, аһый, ахтан. ☉ Становиться прогорклым, горкнуть (о сале, масле); начинать тухнуть, портиться (с поверхности — о жирном мясе)
Нуоркаҕа ынах буорту буолбут, сылгы хахсыйбыт сыалаах этин бэриллибэт. ПГН НХҮөС
Дьөрү кини туора көхөттөн биир да хахсыйбыт дьуухаланы ылбыта буоллар, түһүлгэттэн эрэ буолуохтааҕар, Өлүөрэттэн букатыннаахтык муус ураҕаһынан үүрүллүөх этэ. С. Курилов (тылб.)
ср. кирг. какры, уйг. каҥишмак ‘вонять’, бур. хагшака ‘прогоркнуть’

дьөһ.
1. Ахсаанынан түҥэтэр сыһыаны көрдөрөр, туох түҥэтиллэр, тарҕатыллар предметин бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражает количественнораспределительное отношение при распределении, делении чего-л. по отдельности
Ынах баһыгар бууттуу арыыны хаһаанан атыылыырбыт. А. Софронов
Көлөһүҥҥэр буутун баһыгар иккилии муунта табаҕы, дьөрү үстүү да муунтанан биэриэм. М. Доҕордуурап
Күнүс түөртүү киһи баһыгар биирдии саллааттаах тахсан киирдилэр. Н. Павлов
2. Туохха эмэ бүтүннүүтүгэр сыһыаннааҕын, аналлааҕын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется в значении «один на всех»
Сүүрбэтин туола илик, барыларын баһыгар баар-суох бастыҥ маанылаах оҕолоро. Эрилик Эристиин

туохт.
1. Бэйэтэ эстэр булт тэриллэригэр кылыытын тарт, кыыл сылдьар суолун туора баай. ☉ Ставить насторожку самострельных охотничьих орудий поперек тропы зверя. Сохсотун хоппуруон сабынан кылыылаата
2. көсп. Кими эмэ буруйга-сэмэҕэ түбэһиннэрээри кэтээ, оннук сыаллаах тугу эмэ оҥорторо сатаа. ☉ Подсиживать, подставлять кого-л., ставить кому-л. подножку с целью доставить неприятности, навредить
Кини биир эмэ тоҕооско түбэһиннэрэн, дьөрү ытан да кэбиһэригэр эбэтэр кылыылаан, тылга иҥиннэрэн баран, …… көскө, хаатырга да үлэтигэр ыыттарарыгар көҥүллээх. Суорун Омоллоон