Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дьүүл-дьүһүн

аат.
1. Элбэх киһи мөккүһэн тугу эмэ быһаарыыта, ырыҥалааһына. ☉ Слушание, разбирательство, обсуждение
Дьүүл-дьүһүн бөҕө баарта. [Чүөчээскини] Көрдүүргэ, сурах ыытарга тэриммиттэрэ. Суорун Омоллоон
Хайа, улуус тойотторо туох кэрэ сонунун кэпсээтилэр, туох үчүгэй дьүүлү-дьүһүнү арыйдылар? Болот Боотур
Кырдьыга, кини маннык дьүүлгэдьүһүҥҥэ урукку өттүгэр түбэһэ илигэ. «ХС»
2. Туох эмэ ис номоҕо, өйдөбүлэ, көстүүтэ хайдаҕа. ☉ Сущность, содержание чего-л.
Улаҕата көстүбэт Улуу тайҕам Унаарыйар киэҥ эйгэтэ Үгүс да дьүүлэ-дьүһүнэ биллибэт үрүйэлэринэн, үрэхтэринэн өрө-таҥнары дьурааламмыт эбит. С. Зверев
Эриэккэс дьэрэкээннээх, Дьүүлэ-дьүһүнэ көстүбэтэх Ойулҕа оһуордаах, Ыстаал тимир сындалаһыннаах, Күтүр өлүү сэптэрим Күөстүү оргуйа тураллар аххан эбит. «ХС»

Еще переводы:

дьүккүһүү

дьүккүһүү (Якутский → Якутский)

дьүккүс диэнтэн хай
аата. Үлэлэрин бүтэрэ охсоору дьүккүһүү буолла.  [Холкуоһу тэрийэр туһунан] дьүүл-дьүһүн ыраатта, Дьүккүһүү, тардыһыы да улаатта. С. Васильев

аан-үүт

аан-үүт (Якутский → Якутский)

көр үүт-аан
Иччитэх уулусса үрдүнэн хаар ытыллара, дьиэлэр аҥхарыспыт ааннарын-үүттэрин уонна хаппыт эҥин эрбэһиннэри саба бүрүйэ, бүөлүү түһэрэ. Ч.Айтматов (тылб.). Аҕыс аҥаары ааһыыта — Аанүүт аһылынна — Үлэ күнэ саҕаланар, Үлүмнэһии бөҕө буолар. Күннүк Уурастыырап
Дьүүлүн-дьүһүнүн сүгүн да өйдөппөтө. Аанын-үүтүн аанньа да аспата, Киэлитин-ньэмиэтин Ситэ да биллэрбэтэ. С. Зверев

итийбэхтээ

итийбэхтээ (Якутский → Якутский)

итий диэнтэн тиэт
көрүҥ. Застава начаалынньыга көстүбэтэҕэ. Петр ыксаабыта. Тоҕо эрэ сүрэҕэ өрүкүйбүтэ, кулгааҕа итийбэхтээбитэ. Н. Якутскай
Ыларов, соһуйан, оҕолуу, кэлиэх-барыах сирин билбэккэ, тэпсэҥнээн ылла, сирэйэ итийбэхтээтэ. Р. Баҕатаайыскай
Октябрина остуол уһугар олорон Онуфриев этиитин суруйда уонна чабырҕайа итийбэхтээтэ. Кырдьыга, кини маннык дьүүлгэ-дьүһүҥҥэ урукку өттүгэр түбэһэ илигэ. М. Попов

боһомо

боһомо (Якутский → Якутский)

  1. даҕ., кэпс. Ордук бөдөҥ, улахан, толору көстүүлээх. ☉ Особенно крупный, большой, видный
    Иэһигэр тутан ылбыт үс боһомо сүөһүтүн, Аата суохха, Ордьоонойго уонна Хобооҕо сиэттэрэн, ол көлүйэҕэ күнүс киллэртэрдэ. И. Гоголев
    Боһомо бултан Улуу-буур тайахтан ордук Ботуччу булду Булан көрбөтөҕүм. Саха фольк. Алҕаһаабатах эбиттэр. Хаһыытааччылара …… Сибиир кыраҕа уолуһуйбат боһомо оробуочай киһитэ, улахан бытыктаах Степан Буров буолан таҕыста. Амма Аччыгыйа
    Хайдах диэн умнуо эбиппиний кинилэри …… Сырыыны сырҕаннара быһаарбыт Ол буҕа, ол боһомо, Ол киппэ-киил, түс-нүһэр өбүгэлэрбин! П. Тобуруокап
  2. аат суолт.
  3. эргэр. Бөдөҥ сүөһү, ынах, сылгы бөдөҥө. ☉ Крупный (взрослый) скот (корова, лошадь). Тоҕус боһомону көрдүүр
    □ Онон биир кыайтарбыккыт сылгынан-ынаҕынан отуттуу боһомону баайыаххыт үһү. Р. Кулаковскай
    Үс түүннээх күн утуйар, аһыыр диэни умнан, кутаа оттон, боһомо өлөрөн, дьүүл-дьүһүн бөҕөнү түһэрбиттэр. Тыллаах барыта саҥарбыт, кырыыстаах барыта кыраабыт, ааттаах удаҕаннар мэнэрийбиттэр, улуу ойууннар кыырбыттар. В. Яковлев
    Эн курдук боһомонон хаамтарарым буоллар ааппын билбэт буола байыам этэ. Болот Боотур
  4. кэпс. Туох эмэ ордук бөдөҥө, улахана (үксүгэр тард. сыһыар-х тут-лар). ☉ Самый крупный из кого-чего-л. (употр. большей частью в ф. принадлежности). Хотоҕойдоох боһомотуттан Кубаттан ордук Куорсуннаах толуутун Чопчу көрбөтөҕүм
    Саха фольк. Өйдүүр инигин, били эн биһи Өлөртөн саспыт тааспытын? Оччоҕо үрүҥ тыыммыт өллөйө, Хара тыыммыт харыһыга Буолбут курдуга үрдүү үллэйэр Буордаах тааспыт боһомото. И. Эртюков
    Бэйэ туһун көмүскэнэр Биир да тылы этиппэккэ, «Нолуок киэнин боһомотун, Тардыы-түһээн сүрдээҕин» Дьонтон эрэ чорботон, Наар киниэхэ сүктэрэллэр. Күннүк Уурастыырап