нареч. ежедневно, каждый день; куннэтэ сырыт = ходить куда-л. ежедневно.

ежедневный, повседневный; ср. күннээҕи 2.

купаться; ерүскэ сөтүөлээ = купаться в реке; күн аайы сөтүөлээ = купаться ежедневно; сөтүөлүүр кэм купальный сезон; сөтүөлүүр таҥас купальный костюм; сөтүөлүүр сир купальня.

сыһ. Күн аайы. ☉ Ежедневно, каждый день
Лена уута күннэтэ атын-атын өҥнөнөр. Н. Якутскай
Михаил Иванович балыыһаҕа күннэтэ үстүү-түөртүү укуолу ылар уонна өссө элбэх таблеткалары, бороһуок эмтэри иһэр. Н. Лугинов
Дьиэ хоту өттүгэр сыста турар муосталаах улахан балаҕаҥҥа үүт астыыллар, сэппэрээтэр ырыата күннэтэ дьиэрэйэр. М. Доҕордуурап

1. аат., кэпс.
2. Барыылаах-кэлиилээх, элбэх киһи күннэтэ сылдьар, тэпсэр сирэ. ☉ Очень людное место, где ежедневно топчется народ
   [Баһылай:] Бу аҕам оҕонньор …… суол кытыытыгар олох оҥостон кэбиһэн, хас кэлээччи-барааччы тэпсилгэнэ оҥордоҕо. А. Софронов
   Оҕонньоттор …… киирэн-тахсан, аан сабыллара суох, дьиэни тоҥ хаһаа, дэлби тэпсилгэн оҥорон кэбистилэр. В. Иванов. Куораттар, төһө да сайын аайы абитуриеннар тэпсилгэннэрэ буоллаллар, олус «тымныылар». НТП СОЭС
3. көсп. Баттабыл, аҥаардастыы атаҕастааһын. ☉ Притеснение, угнетение
   Дьэкиимэп ойоҕо Натааһа ийэҕин тэпсилгэн гыммыта. Эрилик Эристиин
   [Миитэрэй] ийэтин тэпсилгэнигэр сылдьар, хамначчыт кыыһы Мотуруонаны дьалыҥнаахтык таптыыр. Н. Түгүнүүрэп
   Дьону кытта сатаан быһаарсар, өйгүнэн-санааҕынан атыттары баһыйар буоллаххына, тэпсилгэнтэн өрүһүллэҕин. «Чолбон»
4. даҕ. суолт. Аанньа хараллыбакка, туһаҕа тахсыбакка хаалбыт. ☉ Из-за отсутствия надлежащего внимания ставший бесполезным, непригодным (о чём-л.)
   [Сир быйаҥа] харайбатыҥ да хаалар, тэпсилгэн буолар. М. Тимофеев
   [Таас чох] түөрт уон-биэс уон бырыһыана үлтүрүйэн хочуолунайдар тастарыгар тэпсилгэн буолар. «Кыым»
   ♦ Тэпсилгэн оҥостор — кими эмэ куруук атаҕастыыр, баттыыр. ☉ Подвергать кого-л. постоянным притеснениям, угнетениям
   [Бөҕө Даадай — Харачаевка:] Бүгүҥҥү күнү быһа үөхпүккүтүгэр сөп буолбакка, аны тэпсилгэн оҥостор буоллаххытына, дьэ көрүлээтэхпит. Эрилик Эристиин
   [Ийэм:] Көр да маны, килиэп куһуогунан хомуруйан тэпсилгэн оҥосто сылдьаары... И. Попова

1. хаамп диэнтэн хай. аата. Кинилэр хаамыыларын улам бытаардан, хамначчыттар дьиэлэригэр чугаһаатылар. М. Доҕордуурап
   Хотуурдаах Тайыыла барахсан түргэн хаамыынан дэгэлдьийэн, алааһы ортотунан хайа тэлэн тахсара адьас субу баарга дылы эбээт! А. Бэрияк
2. Киһи биир хардыытыгар тэҥнэһэр уста кээмэйэ. ☉ Мера длины, равная одному шагу
   Чанчыгар соҕотох кураайы тииттээх үрдүк тумулу сүүсчэкэ хаамыы уҥа өттүнэн халты таҕыста. Амма Аччыгыйа
   Хобороос Кыһалҕаттан аҕыйах хаамыыны тэйэ хаамта уонна күөмэйин оҥостордуу сөтөллүмэхтээтэ. И. Гоголев
   Сүүсчэкэ атыл хаамыыны барарбын кытта, арай иннибэр ыарҕа быыһыгар хаар үрдэ толбоннуран көһүннэ. Болот Боотур
   Слепцов кылыйан ити туоһу биир хаамыы кэриҥинэн аһара түспүтэ. СВГ СБ
3. көсп. Туох эмэ төһө түргэнник баран иһиитэ, тиэмпэтэ. ☉ Ход, процесс чего-л., темп
   Холкуос бэрэссэдээтэлэ от хомуурун хаамыытын туһунан Ананийы кытта киирэн сүбэлэһэн тахсар. М. Доҕордуурап
   Кэлиҥҥи кэмҥэ олох хаамыыта түргэтээн, элбэх уларыйыылар буолуталаатылар. «Кыым»
   Бары билэбит ээ, күн-дьыл хаамыыта хойутаабат уонна уларыйбат, урукку кэмигэр хатыланан иһэр. ЯВВ КЭКТ
4. саахымат., дуобат. Саахымат фигуратын, ньыкааны атын хонууга сыҕарытыы, көһөрүү. ☉ Ход (в шахматах, шашках)
   Дуобаттан илиигин араардаххына эрэ хаамыы ааҕыллар. КМЕ ДХА
   ♦ Атыыр оҕус алтаҕа, хат дьахтар хаамыыта көр алтах
   Атыыр оҕус алтаҕа, Хат дьахтар хаамыыта Ханнык бөрүкү буолуой? Хааһахтыы үҥкүрүйэн истэ, Баҕарахтыы сыылан истэ. А-ИМН ОЫЭБЫ. Быт хаамыыта көр быт. Бадараана бэрт буолан быт хаамыытынан айаннаан, киэһэ нэһиилэ дьиэлэрин булбуттара. Кутуйах хаамыытынан — кыһыҥҥы күн сыыйа бытааннык уһуурун бэлиэтиир кээмэй (быһа холоон, кыһын күн уонна түүн тэҥнэһэр кэмэ бүтүөҕүттэн Ороһуоспаҕа диэри кэм). ☉ Мера времени, равная незначительному отрезку, на который ежедневно удлиняется световой день (приблизительно от дня зимнего равноденствия до Рождества Христова — букв. мышиным шагом)
   Тохсунньу чугаһыгар күн кутуйах хаамыытынан уһуур, Ороһуоспаҕа оһох төрдө сырдыыр диэн буолар. КНЗ ОО
   Күнэ-дьыла тохтообукка дылы буолла, күнүһэ син ааһар, түүнэ кутуйах хаамыытынан сыҕарыйар. «ХС»
   Хаас хаамыыта көр хаас I. Эһиги «хаас хаамыыта» диэн тугун билбэккит буолуо, ол — эписиэр саллааты накаастыыр биир ньымата. «ХС»
   ◊ Кэтэһэр хаамыы көр кэтэс. Саахымат оонньуурга кэтэһэр хаамыы диэн баар буолар. Сиик хаамыыта — иистэнэргэ сиик барар, оҥоһуллуохтаах сирэ. ☉ Линия шва
   Сиик хаамыыта, охторуута биир тэҥ буоларын ситиһэ сатаан, иннэ суолун бастаан бүргэһинэн үүттээн бэриллиэхтээх. «ХС»
   Сиик хаамыытын, төгүрүк оһуор сурааһынын туоска бэлиэтииргэ икки атаҕар иннэлээх циркуль туттуллар. ГПП ТО
   Хаалыктаах хаамыы көр хаалык. Майа сэлиэнньэтигэр хаалыктаах хаамыы кулуубун чилиэннэрэ Герой Ф.Г. Попов сквериттэн Кыайыы монуменыгар диэри эрчимнээхтик хаамтылар. «Эркээйи». Билигин хаалыктаах хаамыы өрөспүүбүлүкэбитигэр киэҥник тарҕанна. «Саха с.». Хаамыы эһэтэ кэпс. — арҕаҕар киирбэккэ сылдьар, торҕоннообут эһэ. ☉ Медведь-шатун
   Ити кэнниттэн кэпсэтии хаамыы эһэтин тула эргийбэхтээн ааста. Н. Заболоцкай