жулик.

1) пьяница и картёжник; 2) жулик, шулер.

опускаться, разлагаться (морально); превращаться в жулика, шулера.

1) имеющий тень; с... тенью; тенистый; күлүктээх мас дерево, дающее тень; күлүктээх суол тенистая дорожка; 2) перен. внушительный, солидный # күлүгэ суох киһи разг. мошенник, плут; үс күлүктээх киһи пройдоха, жулик.

1) всякие пьяницы и картёжники; 2) жулики, шулера;всякое жульё.

аат. Араас ньыманан киһини албынныыр-түөкэйдиир, хайдах эмэ гынан кими эмэ сүүйэр толкуйдаах киһи. ☉ Жулик, мелкий мошенник
Кини урут сааһын тухары куоратынан, тыанан атыыһыттаан үспүкүлээннээн сылдьыбыт сүүлүк этэ буолбат дуо? А. Софронов
«Оччоҕо ол атын дойду сүүлүктэрэ манна кэлэллэрэ мөлтүөҕэ», — Сөдүөркэ өрө тыынан баран, бараары, турда. Болот Боотур
Билиҥҥи Октябрьскай, уруккутунан Никольскай уулуссаҕа Портнягин — Чуохаҥча диэн улахан сүүлүк олорбута. П. Филиппов

1. аат.
2. Уорар-талыыр идэлээх киһи, уоруйах. ☉ Тот, кто занимается воровством, вор, жулик, мошенник
   Киир, төнүн, уорбут, талаабыт түөкүн курдук тоҕо күрэнниҥ? Болот Боотур
   Куһаҕан дьаллыкка ылларбыт, уорар идэлэммит, түөкүн буолбут. Күннүк Уурастыырап
   Биирдэ дьаарай түөкүн Антон Семёнович остуолун дьааһыгыттан чаһытын уоран ылбыта. ЧКС ОИиСТ
3. кэпс. Албын-көлдьүн, халбархай киһи. ☉ Обманщик, плут, проходимец
   Бу түгэх дойду түөкүнэ, Дириҥ дойду дьиккэрэ, Тылын кыһыытын, Айаҕын абатын Көрөллөр, көрбөттөр, оҕолор! Ньургун Боотур
   Дьэ, түбэстигит эбээт, хара түөкүттэр! Амма Аччыгыйа
   [Турахин:] Сотто уола Бурхалей түөкүнү тутуҥ, бүгүн соруйан ууга симэн өлөрө сыста! Эрилик Эристиин
4. Оонньуу-күлүү курдук кэпсэтэргэ: баранаак, төбөт. ☉ В шутку: шалопай, плут, мошенник, хитрец
   Түөкүттэр мас да хаалларбаттар. Амма Аччыгыйа
   [Коля:] Туох буоллулар бу түөкүттэр [ньирэйдэр]? «ХС»
5. даҕ. суолт. Киитэрэй, албынныыры сатыыр. ☉ Хитрый, лукавый
   Алдьархайдаах албын, түөкүн киһи үөскээбит. Саха фольк. [Хабдьылар] Олус да түөкүн көтөрдөр буоллахтара эбээт. Амма Аччыгыйа
   [Маайыс:] Бу биһиги холкуоспут иһигэр биир түөкүн, албын киһи баар. С. Ефремов
   ср. тюрк. төгүн, төҕүн ‘ложь, неправда’

1. аат. Атын дьон баайын уорар киһи. ☉ Вор, жулик
   Уоруйах таҥарамсах, ойоҕумсах уруумсах, албын айыымсах (өс хоһ.). [Ыстапааҥка — Манчаарыга:] Мин эйигин, Уоруйах улуута буоллаҕа диэн, Уруулаһар толкуйдаах этим. А. Софронов
   «Уоруйаҕы туттум, кэли-иҥ, кэлиҥ!» — диэн улаханнык хаһыытаан бытарыттым. М. Доҕордуурап
2. даҕ. суолт.
3. Уора-көстө буолар, оҥоһуллар, кистэлэҥ. ☉ Тайный, скрытный
   Уоруйах санаата Уолугун үүтүнэн Уоттуу салаата. П. Ойуунускай
   [Сандаарка:] Ол уоруйах, кистэлэҥ таптал диэн халбаҥа бэрт буолбат дуо? С. Ефремов
   Уоруйах толкуйдаах, Мэнэгэйдээх бэлэстээх …… Күтүр улуу биистэрэ, Оҕуруктаах оботтоохторо Урусхалланан бүтэ иликтэр. С. Зверев
4. көсп., кэпс. Омос көрүүгэ чуолкай сатаан быһаарыллыбат, улахан кыччаан, кыра улахан буолан көстөр. ☉ Создающий ложное впечатление, кажущийся меньшим или большим, чем есть на самом деле
   Намыһах курдук көстөр эрээри, уоруйах уҥуохтаах уһун сылгы этэ. И. Федосеев
   Чугас курдук көрбүтүм, дьэ уоруйах сир эбит. Таҥара баарына, тиийиэм эрэ дии санаабатаҕым. БТ
   «Уоруйах» эттээх-сииннээх киһи баар буолааччы дэһэллэр. Бука, оннук киһи эбитэ буолуо. «ХС»

даҕ.
1. Күлүгү түһэрэр, сөрүүн, хаххалаах. ☉ Тенистый, прохладный, затененный
Тыһаҕастар кутуруктарын хоротон баран, күлүктээх арыы диэки ойуоккаластылар. Л. Попов
Күлүктээх уһун дьулугурас тииттэр быыстарынан ыллык суолунан хаамыстыбыт. С. Тарасов
Түүн үөһэ. Күлүктээх саад иһэ. Туолбут ый толонноох сандала Тунааран ый сэлэ мас быыһынан санньыйар. А. Абаҕыыныскай
2. көсп. Улахан, көстүүлээх, астык. ☉ Внушительный, видный, значительный
Баар эрэ күлүктээх сүөһүм, көлүнэр көлөм ол түөртэн кунан эрэ дии, онтукабын ыллаҕына ыал аатыттан ааһаа инибин. А. Софронов
Сайын Бүлүү өрүс устун уһуннахха, Сунтаар үөһээ өттүттэн Ленаҕа киириэххэ диэри, биир эмэ күлүктээх маһы көрбөккүн. «Кыым»
△ Дьоҥҥо биллэр-көстөр, ордук улахан балаһыанньалаах. ☉ Имеющий особое положение, известный, авторитетный
Онтон биһиги дойдуттан буоллаҕыҥ дии, куорат сиргэ, арыычча күлүктээх үлэһиппит диэн эн эрэ, онон көмөлөс. С. Ефремов
3. көсп. Үчүгэйэ суох, куһаҕан. ☉ Недобрый, неблаговидный
Отчуот обсерватория уопсай аатыгар күлүктээх санааны хаалларбыт. В. Яковлев
Олоххо утарсыылар, күлүктээх өрүттэр, итэҕэстэр аҕыйаҕа суохтар. «ХС»
♦ Уол оҕо үс күлүктээҕэ — булугасталыгас өйдөөх, сытыы-хотуу эдэр киһи. ☉ Находчивый, шустрый, бойкий молодой человек
Орто уол кус быһый, ат бөҕө, уол оҕо үс күлүктээҕэ, киһи бөҕө бэрийэр бэрдэ буолан тахсыбыт. Саха ост. II. Үс күлүктээх киһи — сыыһахалты туттаран, ону-маны булар-талар түөкүн киһи. ☉ Пройдоха, жулик.

аат., эргэр.
1. Ыалы кэрийэн аһыыр туга да суох киһи, кумалаан. ☉ Нищий, бродяга, побирающийся по людям
Эрэ буолуохсут: «Ээ, илэчиискэ… ыалы кэрийэ сылдьар кэрэдэх… өссө саҥалааххын-баҕастааххын!» — диэтэ. П. Ойуунускай
Били кэрэдэхтэрбит, уоллаах иирээки дьахтар, түүн күрээн хаалбыттар. В. Гаврильева
Ити күнтэн ыла мин Кытыл-Дьура ыалын кэрэдэҕэ буолбутум. И. Никифоров
2. Кулут; батараак. ☉ Раб, рабыня; батрак, батрачка
Оо, аньыы туолан, аны бу мин урукку кэрэдэхтэрбин, Сайсары эмээхсиннээҕи, ааттаһа, сылгы хаһатынан айах тута кэллэҕим. Суорун Омоллоон
Нүһэр Дархан ол дойдуга аттанна, Бу кэрэдэхтэр кинини арыаллыах тустаахтар. И. Гоголев
3. Киһилии бодотун сүтэрбит киһи; илэчиискэ. ☉ Жулик, мошенник; опустившийся человек
[Чоочо:] Кэрэдэҕи кэһэтэр гына, Сытыганы сыһытар гына Остуруогай уурууну уурдаргын, Хара ыты харса суох Хаайдаргын харыстыа этиҥ. А. Софронов
Өбүгэлэр ытык үгэстэрин кэспит ыттыы сигилилээх кэрэдэхтэри кытта атын кэпсэтии баар буолуон да сатаммат. Далан
Ытыктыыр ыанньыксыппыт, Кэлин тиийэн билпит, Кэрэдэх кэбин кэппит: Үүтүгэр ууну эппит. С. Тарасов
4. үөхс. Дьиккэр, үөдэн, дирээн. ☉ Паршивец, негодяй, дрянь
Бу кэрэдэх тылын истиҥ! Соруйан гынар ээ ити! Амма Аччыгыйа
Бу сиргидэх сиэтэҕин! Киэр буолуҥ, кэрэдэхтэр! Болот Боотур
Бу кэрэдэҕи көр эрэ! С. Никифоров