заговор; революцияны утары саагыбар контрреволюционный заговор.

ж. уст. буун (государственной заговор) .

вступать в заговор, быть в заговоре с кем-л.

соучастник, заговорщик, участник заговора, сговора.

аат. Туох эмэ политическай сыаллаах кими эбэтэр тугу эмэ утары туран самнарарга холбоһон киксии, кистээн оҥостуу. ☉ Заговор. Бырабыыталыстыбаны утары саагыбар
□ Биһиги эрабыт иннинээҕи сэттэ уон түөрт сыллаахха кинилэр [гладиатордар] саагыбар тэриммиттэрэ: кистэлэҥинэн бастаанньа оҥорорго бэлэмнэммиттэрэ. КФП БАаДИ

неодобр, состоять в заговоре, быть в сговоре, соучаствовать (в каком-л. неблаговидном деле).

сов. что 1. (створку, крышку) ас; открыть чемодан чымадааны ас; 2. (дать доступ) ас, аһан кэбис; открыть комнату хоһу ас; открыть воду разг. ууну ас; 3. (обнажить) ас, аһын; открыть шею моонньугун аһын; 4. перен. ас, эт, биллэр; открыть свой намерения бэйэҥ санааҕын ас; 5. (раскрыть) ас; открыть зонтик зонтиккын ас; 6. (начать- положить начало существованию) ас; открыть заседание мунньаҕы ас; открыть театр театры ас; 7. ас, арый; открыть месторождение алмаза алмаас баар сирин ас; # открыть заговор заговоры арый; открыть огонь воен. уоту ас (ытыалааһыны саҕалаа).

1. кигис диэнтэн хай. аата. Биһиги ханнык баҕарар хоноһо туох дьикти сэһэннээҕин истэн тэйэр үгэстээхпит. Онон бу да сырыыга Уһаарба Уйбааны кэпсэтэргэ киксии улахан. И. Федосеев
   Биһиги, киксиибит быһыытынан, таһы малыйбыт курдук, суол ааныттан ыла суланан киириэхтээхпит. «ХС»
2. Кими-тугу эмэ утары тэриллибит куомуннаһыы. ☉ Заговор против кого-чего-л.
   Кистэлэҥ сүбэнэн Кэмэ суох элбэх Киксиилэр тэриллибиттэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Мэркииттэр өрө туруулара, Найманнар арыыччаттан тохтотуллубут киксиилэрэ …… барыта биири этэр. Н. Лугинов