садиться, клониться к закату (о солнце); күн дьааһыгыран барда солнце стало клониться к закату.

сов. кэрэхсээн көр, кэрэхсээн одуулас; залюбоваться закатом күн киириитин кэрэхсээн көр.

1) направляться на запад; 2) склоняться, клониться к закату (о солнце).

1) краснеть; алеть; киирэр күнтэн халлаан тэтэрбит на небе алел закат; кыһыл былаах тэтэрэр алеет флаг; 2) покрываться румянцем; краснеть; оҕо иэдэстэрэ тэтэрбит щёки у ребёнка зарумянились; 3) перен. разг. быть украшенным, расцвеченным; хонуу араас өҥнөөх сибэккилэринэн тэтэрбит поле пестрело цветами.

и. д. от киир =; дьиэҕэ киирии вход в дом; саҥа дьиэҕэ киирии заселение нового дома; партияҕа киирии вступление в партию; оскуолаҕа киирии поступление в школу # киирии тыл грам. вводное слово; кимэн киирии наступление; кинигэ киириитэ введение к книге; күн киириитэ закат.

с. кытыастыы, кыыһыы; зарево пожара баһаар уотун кытыастыыта; зарево заката күн киирэр кыыһыыта.

почти, около, приблизительно (при определении времени); түүн үөһүн бадаҕар около полуночи; күн киириитин бадаҕар ближе к закату солнца.

1) начинать опускаться, начинать снижаться; кустар санньыйбытынан бардылар утки сразу стали снижаться; кун санньыйбыт солнце начинает клониться к закату; 2) перен. разг. печалиться, грустить.

1. аат. Харбыалас хараҥа; хараҥа кэм. ☉ Темнота, мрак; тёмное время
   [Фашистар] Сэбиэскэй норуот дойдутун Суулларарга суудайаннар, Түүҥҥү түлүгү бүрүнэн Түөкүннүү түспүттэрэ сэриинэн... Эллэй
   Түүҥҥү түлүк диэбэккэ Борохуот устан дьулуйда. Сууллар кумах биэрэккэ Эрдии баала оҕуста. С. Васильев
   Сааһыары түүҥҥү түлүк, Саталаах тымтар дьыбар Хатан, кыыһан хабырыммыт. А. Абаҕыыныскай
   △ Нухарыйыы, утуктааһын. ☉ Полусонное, дремотное состояние
   Прокопий Сергеевич төбөтө улам ыараан, улам түлүккэ түһэн (утуктаан), ханна эрэ тимирэн испитэ. Н. Заболоцкай
2. даҕ. суолт.
3. Ордук тартарыылаах, кытаанах (уу, түүл). ☉ Глубокий, крепкий (о сне)
   Эн оһол-быһылаан олоххор, Түлүк минньигэс түүлгэр — Чугдаардын сахалыы олоҥхо, Билиннин сахалыы билгэ. И. Чаҕылҕан
   Дьокуускай куорат түлүк уутугар утуйа сытар. В. Протодьяконов
4. Бүтэй, харбыалас (хараҥа). ☉ Кромешный (о тьме)
   Түлүк хараҥа сирихаллааны, тыаны, толоону биир кэлим хара барык оҥордо. Софр. Данилов
   ♦ Түлэй (түлүк, түмэн) бараан түүн көр бараан I
   Киэһэ буолан барыйан Кэрии-куруу кэрийдэ, Түүн буолан түҥкэрэн Түлүк бараан түүн бүрүйдэ. С. Васильев
   Туохха тиэтэйэн хараҥаны харбаспыт, түлүк бараан түүнү кытта аргыстаспыт дьонуй? «Кыым»
   Дэриэбинэҕэ түлүк бараан түүн үөһүгэр саба түспүттэрэ. Б. Лунин (тылб.)
   ср. тур. дүлүк ‘заход солнца, закат’, чув. телек ‘сон, сновидение’

(ко) предлог с дат. п. =ҕа, =нан, =та; подъехать к станции станцияҕа чугаһаан кэл; он пришёл ко мне кини миэхэ кэллэ; к утру больному стало лучше ыарыһах сарсыарданан чэпчээтэ; к закату солнца күн киириитэ; стремиться к достижению намеченной цели ылыммыт соругу ситиһэргэ дьулус; к трём прибавить два үскэ иккини эп; приклеить к стене эркиҥҥэ сыһыар; не ко времени себе су ох кэм- ҥэ; к вопросу о ......туһунан боппуруоска; к столетию со дня рождения А. С. Пушкина А. С. Пушкин төрөөбүтэ сүүс сыла туо-луутугар; к счастью дьолго; к слову сказать тылга даҕатан эттэххэ.