с. (заключённых) тоҥсуһуу, тоҥсуһан кэпсэтии.

1. 1) имеющий преграду, препятствие, преграждённый; бу суол элбэх хаайыылаах на этой дороге много препятствий; онон барарга уу хаайыылаах на этой дороге путь преграждает вода; 2) перен. имеющий запреты, ограничения; куоракка барара хаайыылаах ему запрещён въезд в город; 2. заключённый, арестант; узник; хаайыылаах курдук тут = обращаться с кем-л., как с заключённым; хаайыылаах муҥа перен. прост, каторжные муки (напр. большие ограничения).

аат. Сууттанан хаайыыга түбэспит, тутуллан түрмэҕэ, хаайыыга олорор киһи. ☉ Человек, который находится под арестом, заключённый
Онон эйигин хаайыылаах быһыытынан, билигин куоракка илдьэ киирэн манастыырга туттарар үһү. Суорун Омоллоон
Бастаан утаа хаайыылаахтарга кэлэр кинигэни, кэһиини соччо-бачча ымпыктаан чинчийэн көрбөт этилэр. П. Филиппов
Сэрии бастакы сылларыгар Чурапчынан кыһын Хаандыгаҕа хаайыылаахтары таһар массыыналар ааһаллара. «ХС»

туохт.
1. Күлүүһүнэн хатаа, хаай. ☉ Запереть, заточить, посадить под замок
Алталаах атыыр баһын саҕа Диэһийэр дьэс эмэгэтинэн Дьиэҕэ биллибэт күлүүстээн, Отут ордуга тоҕус тиһиликтээх Оҕуруктаах уот-чарай быанан, …… Кэлгийэн кээспиттэрэ үһү. П. Ойуунускай
Чэ, оҕолоор, ити хааллын. Аны ааны таһыттан хатыах дуу, күлүүстүөх дуу буолаллар. С. Федотов
2. Кими эмэ кытта дуогабардаһыыны, тыл бэрсиини бигэргэт. ☉ Закреплять, подтверждать заключенный с кем-л. договор
Кылааннаах Кыыс Ньургун обургу эттэ таалан туран баран: «Эргэ барар санаа суоҕа да хайдах көҥүл барыамый? Урут да тылбын күлүүстээн турабын». Ньургун Боотур
Киһи киэнэ бирисээгэтэ баар буолар. Эн атын киһиэхэ эргэ барыа суох буолаҥҥын, мин атын дьахтары ойох ылыа суох буоламмын тылбытын күлүүстүөх. Саха нар. той. IV
Чэ эрэ, хата, кэпсэтиибитин күлүүстээн кэбиһиэх, ыл илиигин аҕал! Күннүк Уурастыырап

I
аат. Уу сүүрүгүрэн үөскэппит оҥхойо, дьаамата эбэтэр боллороото, томторо. ☉ Яма, вымоина или бугор, холмик, образованные течением, потоком воды
Уһун синньигэс сыарҕа эҕэлэртэн, хаар сыҥаһалартан иҥнэ-иҥнэ, ханна эрэ ыраах күүскэ садьыйталыыра, эйигин субу туура илгистэн кэбиһиэх курдук. Н. Заболоцкай
Тумустаан киирбит таас былаастаах кумах эҕэҕэ оҕолор сөтүөлээн чалымныыллар. «ХС»
Күлүктэммит эҕэм кэнниттэн быган көрбүтүм — кус бөҕө! «ХС»
II
аат. Киһи этэр тылларыгар аһаҕастык этиллибэккэ эрэ өйдөнөр туох эмэ хос санаа (хол., үгэргээһин, элэктээһин). ☉ Скрытый смысл, заключённый в речи кого-л. (напр., ирония, насмешка)
«Саһылыҥ даа?» — ойоҕун тылыгар элэктээһин эҕэтин сэрэйиэх курдук, мылаллан олорбохтоон баран, хоруй ылбакка, оҕонньор холкутуйар. Амма Аччыгыйа
Эбирдээх кэҥэриилээх кыыс эмиэ күлээри айаҕын саба туттан иһэн, оҕонньор тылларын эҕэтин дьэ өйдөөн, айаҕын аппытынан даллайан турда. И. Гоголев
«По какому случаю такой праздник?» — кини эҕэрдэлиир саҥатыгар эҕэ даҕаны, үөрүү да тэҥинэн бааллара. Далан

сов. 1. кого-что босхолоо, көҥүллээ; освободить заключённых хаайыылаах-тары босхолоо; освободить территорию от врага өстөөхтөн территорияны босхолоо; 2. кого-что (избавить) босхолоо, быыһаа, көҥүллээ; освободить от дежурства дежурствот-тан босхолоо; 3. что (очистить, опорожнить) босхолоо, кураанахтаа; ыраастаа; освободить помещение дьиэни босхолоо.

несов. 1. (получать средства для жизни, деятельности) иитиллэн олор, аһаан олор; 2. (сохраняться, поддерживаться) тутулун; это дело содержится в секрете ити дьыала кистэлэҥҥэ тутуллар; 3. (находиться, помещаться, храниться) тутулун, хараллан тур; в конюшне содержалось до сорока ло- шадей көнньүүһүнэҕэ түөрт уоҥҥа тиийэ ат тутуллара; 4. (быть заключённым) тутулун, хаайылын; содержаться в тюрьме түрмэҕэ тутулун; 5. (входить в состав чего-л.) баар буол; в овощах содержатся витамины оҕоруот астарыгар витаминнар бааллар.