1) вымоина; ямы и бугры (на дне проточного водоёма); 2) перен. задняя мысль, скрытый умысел; эҕэ санаа задняя мысль; тыл эҕэтэ скрытый смысл слова.
Якутский → Русский
эҕэ
Якутский → Английский
эҕэ
n. capticiousness, faultfinding, nagging
Якутский → Якутский
эҕэ
I
аат. Уу сүүрүгүрэн үөскэппит оҥхойо, дьаамата эбэтэр боллороото, томторо. ☉ Яма, вымоина или бугор, холмик, образованные течением, потоком воды
Уһун синньигэс сыарҕа эҕэлэртэн, хаар сыҥаһалартан иҥнэ-иҥнэ, ханна эрэ ыраах күүскэ садьыйталыыра, эйигин субу туура илгистэн кэбиһиэх курдук. Н. Заболоцкай
Тумустаан киирбит таас былаастаах кумах эҕэҕэ оҕолор сөтүөлээн чалымныыллар. «ХС»
Күлүктэммит эҕэм кэнниттэн быган көрбүтүм — кус бөҕө! «ХС»
II
аат. Киһи этэр тылларыгар аһаҕастык этиллибэккэ эрэ өйдөнөр туох эмэ хос санаа (хол., үгэргээһин, элэктээһин). ☉ Скрытый смысл, заключённый в речи кого-л. (напр., ирония, насмешка)
«Саһылыҥ даа?» — ойоҕун тылыгар элэктээһин эҕэтин сэрэйиэх курдук, мылаллан олорбохтоон баран, хоруй ылбакка, оҕонньор холкутуйар. Амма Аччыгыйа
Эбирдээх кэҥэриилээх кыыс эмиэ күлээри айаҕын саба туттан иһэн, оҕонньор тылларын эҕэтин дьэ өйдөөн, айаҕын аппытынан даллайан турда. И. Гоголев
«По какому случаю такой праздник?» — кини эҕэрдэлиир саҥатыгар эҕэ даҕаны, үөрүү да тэҥинэн бааллара. Далан
эҕэ-дьаҕа
эҕэ-дьаҕа буолар көр эҕэ-дьэҕэ
Уйбааҥка хайҕаппыт киһи буолан, сүрдээхтик эҕэ-дьаҕа буола түспүтэ. СҮК
Кэпсээни истээри олорор дьон эҕэ-дьаҕа буолан, бары чуумпурдулар, сыҕарыҥнастылар. «ХС»
эҕэ-дьэҕэ
эҕэ-дьэҕэ буол — кими-тугу эмэ улаханнык сэҥээрэргин, сэргэҕэлииргин биллэрэн, өрө көтөҕүллэ, көхтөнө түс эбэтэр оннук буолан көстө сатаа. ☉ Оживиться, встрепенуться, проявляя к кому-чему-л. живой интерес, любопытство или имитируя это
«Ээ, итини баҕас эмтэниллэр», — мин Ваням санаатын көтөҕөөрү, улахаҥҥа уурбатахтыы, эҕэ-дьэҕэ буоллум. Софр. Данилов
«Тыый, тукаам, оттон бэйэҥ кэпсэтэр буоллаххына, эгэ эрэ кэпсэт. Өссө үчүгэй буоллаҕа дии!» — Боккуойа сүрдээҕин сэргэхсийэ, эҕэ-дьэҕэ буола түһэр. «Чолбон»
Александр Евгеньевич ботуоҥкатыттан биир иһит испиири күлүмүрдэтэн таһаарда. Дьиэлээхтэр ону көрөн, быһа атыннык эҕэ-дьэҕэ буола түстүлэр. «ХС»
Еще переводы: