завлекать, заманивать; кучуйан илт = завлечь и увести с собой.

зазывать, завлекать, заманивать; хааһы угуй= зазвать гусей; ойуурга моҕотой угуйар в лесу свистит бурундук (зазывая свою пару).

туохт., кэпс. Мэҥиэлээ, бэйэҥ диэки угуй. ☉ Заманивать чем-л., завлекать, привлекать чем-л. [Ыт] кырынаастыы сылбырҕатык, сулукус-иликис түһэн, эһэни сиирэ-халты уобан, кинини төттөрү эргиттэ, бэйэтинэн манчыыктаан түбэ үөһүгэр илдьэ барда. Н. Абыйчанин

туохт. Тугунан эмэ ымсыырдан, тугу эмэ өлгөмнүк эрэннэрэн эбэтэр албыннаан тылгар киллэр, ыҥыр, бэйэҥ диэки тарт. ☉ Завлекать, заманивать
Арааһа, Бодойболуур быһыылаах. Кусхаан уолу илдьэ бараары кучуйан эрэр. Болот Боотур
Эһиги баайдар саайка оҥостоҥҥут, артыал тэринэҥҥит онно кыраны-дьадаҥыны кучуйан киллэрэҥҥит, кинилэринэн сирэйдэнэҥҥит үчүгэй, бастыҥ хочугуоруйа сирин ылаары тэриллэн эрэҕит. Күндэ

туохт.
1. Көтөрү, кыылы эбэтэр балыгы аһынан иҥсэрдэн булт сэбигэр киллэр. ☉ Приманивать чем-л. (птицу, зверя или рыбу)
Афоня күөгүтүн чиэрбэнэн мэҥиэлээн баран үөһэнэн күөрэтэн ууга быраҕар. И. С осин. «Кырсаны мэҥиэлииргэ кыыл таба этэ олус үчүгэй буолааччы», — диир Рожин. «ХС»
2. көсп. Кими эмэ тугунан эмэ угаайылаа. ☉ Заманивать кого-л. чем-л. в ловушку
[Эписиэр:] Табаарынан син балай эмэ тоҥуһу, саханы мэҥиэлээн ки ллэрдибит. Күндэ
Бандьыыттар кутуу чэйинэн, арсыын таҥаһынан дьону мэҥиэлээтилэр. Суорун Омоллоон
Никифоров кинээс эн аҕаҕын үбүнэн-аһынан мэҥиэлээтэҕэ дии. М. Доҕордуурап

туохт.
1. Кими, тугу эмэ тугунан эмэ ымсыырдан, болҕомтотун тардан (хол., саҥаҕынан, сыт таһааран, чаҕылхай өҥҥүнэн) бэйэҕэр чугаһат, ыҥырар курдук буол. ☉ Завлекать, заманивать, зазывать кого-л. куда-л. (напр., звуками, запахом, яркой окраской)
Саһыл кулгааҕынан наһаа чуор, онон туһанан булчут кутуйах курдук чыыбыгыраан эбэтэр бааһырбыт куобахтыы ньарылаан саһылы угуйар. ТСКБ
[Дьээдьэ Касым] хардарыта солбуйа сылдьан, угуйар тэрилинэн үрэн көрдө. Биир көтөр хардарыах курдук гынан иһэн, ылычып барда. Эҕэрдэ СС
Итинник мэҥиэ сыта уһуннук барар уонна кырынааһы үчүгэйдик угуйар. ТСКБ
2. Кими, тугу эмэ туохха эмэ көҕүт, тарт, ыҥыр, санаатын көҕүлээ (хол., кэрэҕэ-кэскилгэ, үтүөҕэ-үрдүккэ). ☉ Привлечь, увлечь, заинтересовать кого-л. чем-л. «Көр, биһиги холкуоспут ити курдук [дьону] угуйан, тардан иһиэ!» — диэтэ кини, өрө көтөҕүллүүлээхтик. М. Доҕордуурап
Хомойуох иһин, биһиги усулуобуйабыт ыарахан буолан, дуогабар түһэрсэргэ эдэр испэсэлиистэри тугунан да угуйар кыахпыт суох. Б. Павлов
Кини бэйэтэ эрэ үөрэнэринэн дуоһуйбатаҕа, доҕотторун, ыччаты бүтүннүүтүн үрдүк үөрэххэ угуйара. КНЗ ТС
ср. др.-тюрк., тюрк. охы ‘звать’

туохт.
1. Кими эмэ аатын ааттаан эбэтэр илиигинэн көрдөрөн чугаһаа, кэл диэ. ☉ Звать, подзывать кого-л. голосом, взглядом, делая знаки рукой
Мин кинилэри өр одуулаан бараммын, кэлиҥ өссө бэттэх диэммин, сөмүйэбинэн ыҥырдым. Суорун Омоллоон
Били кыыс оҕо таһырдьа сүүрэн тахсан ийэтин ыҥырда. Күндэ
— Яков! — Ананий ыҥырда. — Тугуй, истэбин. М. Доҕордуурап
2. Кимиэхэ эмэ ханна, туохха эмэ кэлэрин курдук эт (хол., ыалдьыттата, булка, тыйаатырга). ☉ Приглашать кого-л. куда-л. (напр., в гости, на охоту, в театр)
Кырдьаҕас астыннын диэн, Эдэр биһирээтин диэн, Эгэлгэ ыһыаҕы ыспыттар, Элбэх киһини ыҥырбыттар. Күннүк Уурастыырап
Наахараны күүстээҕинэн аатырдаллар. Ол иһин буолуо, биирдэ эсэһиттэр кинини булка ыҥырдылар. Т. Сметанин
Кини чэйин остуолга тардан кутуталаан баран, отчуттары чэйгэ ыҥырда. А. Бэрияк
3. Кими эмэ байыаннай сулууспаҕа барарын сорук туруоран модьуй, ирдээ. ☉ Привлекать кого-л. к чему-л. (напр., на военную службу в армии)
1914 сыллаахха Аан дойду бастакы империалистическай сэриитигэр А. Наумовы сэриилэһэр аармыйаҕа ыҥыраллар. Софр. Данилов
Илгэ-быйаҥ эргийбит кэмигэр Эмиэ сэриигэ ыҥыраллар Сэрии буоларын сэрэтэр иннигэр Туруннубут нууччалар, сахалар. Дьуон Дьаҥылы
Баартыйа эһигини саа тутан хаан-уруу сэбиэскэй былааһы көмүскүүргэ ыҥырда. С. Ефремов
4. Кими эмэ үлэтин эбээһинэһинэн ханна, туохха эмэ кэлэрин ирдээ, көрдөс. ☉ Требовать или просить кого-л. явиться, прийти куда-л. «Субу тохтобулга милииссийэни ыҥырыам!» — диэтэ хондууктар. Амма Аччыгыйа
Дьоно ыксаан бырааһы ыҥырдылар. А. Фёдоров
— Начаалынньык ханнаный? — Суһал наадаҕа комендатураҕа ыҥырбыттара. Н. Якутскай
5. Дьону мунньан мунньаҕы тэрий. ☉ Собирать в одно место всех или многих, созывать (напр., собрание)
Саҥа бэрэссэдээтэллээх суруксут нэһилиэк мунньаҕын ыҥыран сир кэлимсэлээһинин уонна да атын араас боппуруостары туруорбуттар. Күндэ
Маҥнай кэлэн салайар кылааспын кытары билсиһэн баран, төрөппүттэр мунньахтарын ыҥырдым. Н. Лугинов
Сарсын партийнай мунньаҕы ыҥырыахха. М. Доҕордуурап
6. Кими эмэ туох эмэ үлэҕэ, дьайыыга көҕүлээ, тарт. ☉ Призывать, побуждать кого-л. к каким-л. действиям, поступкам
Бэрэссэдээтэл дьоннору Бэрээдэккэ ыҥырда, Горкомолтан кэлэ сылдьар Куонаанапка тыл биэрдэ. Күннүк Уурастыырап
Үөрэх сырдык суолугар Ыҥырбытыҥ аан бастаан. П. Тобуруокап
Хаһыаттан көрдөххө, производствоҕа ыҥыраллар буолбат дуо? Ыанньыксыттыаҥ буоллаҕа дии. М. Доҕордуурап
7. көсп., үрд. Кими эмэ тугунан эмэ ымсыырдан, умсугутан угуй, бэйэҕэр тарт. ☉ Зазывать, заманивать кого-л. чем-л.
Күөл уҥуор Сэргэлээх уопсайдарын уоттара бу баардыы ыҥыра, ымсыырда, долгута тырымнаһаллар. Н. Лугинов
Соҕотох Лена суһумнуур сүүрүктээх унаар солко урсуна, кини баай-дэлэй биэрэктэрэ саханы тардар, ыҥырар. Т. Сметанин
Ыраах көстөн сындалыйан Тумул хайа ыҥырар, Ырыа курдук налыһыйан Туналыйа унаарар. А. Абаҕыыныскай
ср. др.-тюрк., тюкр. чахыр, чакыр ‘звать, позвать, вызывать’