нареч. кстати, заодно; таарыйа маны эмиэ илт заодно возьми с собой и это.

туохт., сөбүлээб. Туохха эмэ туораттан кыттыс, тылбайөспөй буол. ☉ Быть соучастником, единомышленником, прибиться к кому-л., быть с кем-л. заодно. Сиидэрдиин куомсуктаспыт

нареч. 1. (уместно, своевременно) тоҕооһугар, кэмигэр, уоба; (сказать что-л. кстати) тугу эмэ тоҕооһугар эт; 2. (заодно) таарыйа; кстати зайди и за книгами таарыйа кинигэлэргин ыла эмиэ киир; 3. в знач. вводн. сл. арба даҕаны, өстүбэһи; кстати, когда вы там были? арба даҕаны, эһиги онно хаһан сылдьыбыккытый?

сыһ. Ким-туох эмэ туһунан кимиэхэ-туохха эмэ холбуу тутан (эт, суруй, аҕын). ☉ Попутно, заодно, между прочим (сказать, написать, вспомнить)
Манна сыһыаран эттэххэ, олоҥхоҕо Уордаах Дьөһөгөй ардыгар Күн Дьөһөгөй Тойон диэн ааттанар. Күн Дьирибинэ
Сергей Борис туһунан сыһыаран ыйытаары гыммытын, ону [Нарыйа] истэ да барбатаҕа. В. Яковлев
Ити кэнниттэн хайдах үлэлээбиттэрин, табаары ылыыларын-биэриилэрин туһунан, быһаччы соҕус да буоллар, сыһыаран кэпсээтэ. М. Попов
◊ Сыһыаран үөскэтии бот. — культурнай үүнээйи үнүгэһин, хараҕын эбэтэр кэрчигин атын үүнээйигэ сыһыаран атын суорду үөскэтии. ☉ Прививка черенка культурного растения на дикое плодовое или декоративное растение посредством глазка, окулировка
Умнас аллараа өттүттэн үөскэтиигэ ылыллыбыт уктааҕар умнас үөһээ өттүттэн ылыллыбыт уга ордук түргэнник сибэккитийэр үүнүүнү биэрэр. Бу сыһыаран үөскэтиигэ уһулуччу суолталаах. ҮСАКИ

сыһ. Сүрүн дьарыгы тэҥинэн тугу эмэни таарыччы (оҥор). ☉ Одновременно с чем-л. другим, попутно, заодно (делать что-л.)
Былыргы элбэх көлөлөөх, ыар ындыылаах айан дьоно аттарын таас сиргэ үүнэр чуурукта диэн ааттаах уохтаах окко уота, күүс киллэрэ таарыйа, бүтүн ый тухары айанныыллара үһү. Н. Заболоцкай
Хотуур сытыылана таарыйа, сынньанан, ымдаан истилэр. М. Доҕордуурап
Тоҥмуттарын таһаара таарыйа сорохтор тустан тутуһан, хапсыһан көрдүлэр. П. Филиппов
◊ Суол таарыйата — барар суолуҥ кытыытыгар, адьас чугас баар, сытар. ☉ Находящийся на чьём-л. пути
Чугас ыалгын, уруугун-аймаххын, биир үөйбэтэх түбэҕин — суол таарыйата — билэҕин. С. Руфов
Ити аймалҕан туһунан умнубуппут кэннэ Тиит, суолун таарыйатыгар, Сүөкүлэ дьиэтигэр тиийэн хаалбыт. А. Сыромятникова
Суол таарыйата буолан тохтоотум. «ЭК». Тэҥн. таарыччы

сыһ.
1. Сүрүн соруккун, үлэҕин толоро, оҥоро сылдьан, онно тоҕооһуннаран, сөп түбэһиннэрэн. ☉ Одновременно, наряду с чем-л. другим, попутно, заодно
Оттон Бурхалей буоллаҕына, Бахтайга тойону тириэрдэ таарыччы, бэйэтэ эмиэ биир наадалаах этэ. Эрилик Эристиин
Орто Халыма эбэ хаҥыл булдун, үөр хааһын-кубатын туһунан эмиэ дуоһуйа, астына кэпсэтиэхпит, таарыччы эн сүрэххэр күндү Бүлүүгүн үтүө тылынан ахтыахпыт. Н. Заболоцкай
Күтүр эмээхсин өтөҕүн оннун С.В. Берёзкин диэн аатырбыт сэһэнньит биһиэхэ …… анаан-минээн көрдөрбүтэ уонна таарыччы сиһилии кэпсээбитэ. БИГ ӨҮөС
2. Ханна эмэ баран иһэн. ☉ Проходя (проезжая) мимо, по пути
Бүгүн ол ыалга охсулуннаххына, таарыччы аҕалаар эрэ. Р. Кулаковскай
Кеша, мин эйигин аҕынным да аҕынным, киэһэ дьиэбэр кэлээр, элбэҕи да элбэҕи кэпсиэм, таарыччы билиэттэ аҕалаар, киинэҕэ барыахпыт, сөп дуо? Н. Заболоцкай
◊ Суол таарыччыта — суол таарыйата диэн курдук (көр таарыйа)
Витя чааркааныгар чугаһаата. «Кураанаҕа чахчы!» — дии саныыр. Булду мантан көһүппэтэх, көннөрү суолун эрэ таарыччыта буолан иһэр киһилии туттан, аа-дьуо хаамар. Н. Заболоцкай
Ааһан иһэн, Аһаан, аараан ааһар буолуллуо, суол таарыччытыгар Соруйан тохтоон ааһар буолуллуо. С. Васильев. Таарыччы эттэххэ (аҕыннахха) — сибилигин этиллибиккэ даҕатан (сыһыаннаан, эбэн) кэпсээтэххэ. ☉ В дополнение к сказанному, кстати сказать, вспомнить
Манна таарыччы эттэххэ, Баһылака икки, Петров икки табаарыстыылар. М. Доҕордуурап
Таарыччы аҕыннахха, манна [Саха сиригэр] 1980 сылга ыраахтааҕылаах Россия бүтүннүүтэ 1913 сыллааҕы таһымынааҕар икки төгүлтэн ордук элбэх электроэнергия оҥоһуллубута. «ББ»
Таарыччы эттэххэ, дьиҥнээх саарбаҕаламмат дьол, мин санаабар, соһуччу, сайыҥҥы күрүлгэн самыыр курдук, биирдэ кутуллан кэлбэт. Ч. Айтматов (тылб.). Тэҥн. таарыйа