1) щипать; прищемлять, защемлять; 2) хватать, захватывать (когтями, пальцами).

1) побуд. от ытыр=; 2) захватывать, защемлять что-л. чём-л.; кытаҕаһынан ытыртар = захватить что-л. клещами, зажать в клёщй.

зажимать, защемлять что-л. чём-л.; тууну тылбый= прижать вершу зажимом; хайыһар маһын тылбый= зажать зажимом доски для лыж # тылбыиар кынаттаах быстрокрылые птицы.

несов. 1. кого-что (защемлять пальцами) кымыстаа, кымаахтаа; 2. что (вызывать ощущение жжения) сиэ, аһыт; перец щиплет язык биэрэс киһи тылын сиир; 3. что (обрывать) үргээ, тардыалаа; үргээн сиэ; щипать траву оту үргээ; 4. что (выдёргивать перья, пух) үргээ; щипать курицу кууруссаны үргээ.

возвр. от кыбыт= 1) защемлять, прищемлять, зажимать что-л. (себе); 2) вклиниваться, втискиваться во что-л. кыбытыы и. д. от кыбыт= 1) вклинивание, проталкивание; 2) уст. прибавка, добавка ) прибавочный, добавочный; кыбытыы сир добавочный участок земли; 3) вставной кант, тесёмка (в якутской национальной одежде); этэрбэс кыбытыыта торбаса со вставным кантом.

туохт.
1. Икки өттүттэн кыараан, үтэн киир (хол., үрэх икки өттүнээҕи хайалар). ☉ Подходить вплотную, теснить, прижимать (напр., о горах по обоим берегам речки). Үрэх хапчайан барда. Тула өттүбүттэн хадаар таастар хапчайдылар
2. көсп. Кими эмэ тугунан эмэ хаайан, кыһарыйан, күөмчүлээ. ☉ Обижать, притеснять, ущемлять кого-л.
Кинилэри наһаа хапчайыма. Кинигэни, аһылыгы хааччый, күүлэйдэт. МП ККС
Профсоюзтар баһылыктара үлэтэ суох буолууну утары, оробуочайдары хапчайар сокуоннары таһаарыыны бопсууга эҥин кыттыыны ыларга күһэллэллэр. ДИМ
Түүн чысхаан улуйара, тымныы хапчайан, хоруобуйа атахтара тыаһаан хачыргыыллара, ханна күрүөм буоллаҕай? М. Горькай (тылб.)
ср. туркм. гапжамак ‘защемлять, ущемлять, прищемлять’, бур. хабшаха ‘зажать; сжать’

1. ытыр диэнтэн дьаһ. туһ. Чүөчээски биир куртуйаҕы бэйэтэ тутан, иккиһин Түргэҥҥэ [ыт аата] ытыртарда уонна бара турда. Суорун Омоллоон
   Мэкчиргэ кырынааһы харбаан ылаат, чаачыгырыы түһэн баран ыһыктан кэбистэ, бадаҕа, атаҕын ытыртарда. Е. Макаров
2. Тугунан эмэ (хол., чыскынан) тугу эмэ ыга туттар. ☉ Захватывать, защемлять, держать что-л. чем-л. (напр., клещами)
   Маайа тигэн иһэр таҥаһын массыынаҕа ытыртаран кэбиһэн баран, уолун ылан аһата олордо. Эрилик Эристиин
   Дьиэлээх киһи сыпсыны ылан, оһохтон кытарбыт чоҕу ытыртаран таһааран, хамсалаах табаҕар таарыйда. Ф. Захаров
   Уус тимири улахан чыскынан ытыртаран ылан кыстыкка уурда. «Чолбон»

туохт. Тугу эмэ туох эмэ икки ардыгар кыбытан ыпсар. ☉ Зажимать, защемлять что-л. чем-л.
Биир уһулуччу уһун баарса кутуругар эмиэ оннук икки баарсаны тумустарынан тылбыйа холбообуттар. Амма Аччыгыйа
[Өлөксөй эрбэҕэ тахсыбытын] тута сылааһыгар оннугар киллэрэн баран бары көмөлөөн маска тылбыйа туппуппут уонна хамсаабат гына кэлгийэн кэбиспиппит. Я. Семёнов
Болуоту бэрэбинэлэри икки эрээтинэн кириэстии тэлгэтэн баран тылбыйан оҥоруллар. СДН СФУуХМ
♦ Тылын тылбый кэпс. — кими эмэ саҥатыттан матар, саҥарбат оҥор. ☉ Заставить замолчать кого-л., укоротить язык кому-л. (букв. защемить язык)
Кырдьыгы эттэххинэ, тылгын тылбыйыахтара, саталаахтык саҥардаххына, сааскын сарбыйыахтара. Софр. Данилов
[Алааппыйа] иһигэр кини илиитин-атаҕын бохсубут, тылын-өһүн тылбыйбыт дьоҥҥо өһүллүбэт өһүөнүн хам баттаан ньимийбитэ. П. Аввакумов
Тыбыырар эн тылгын тылбыйыах буолар, сэрэнэ-сэрбэнэ сырыт. Ф. Постников. Тыынын тылбый — кими эмэ суох гын, өлөр. ☉ Лишать жизни кого-л. (букв. зажимать чей-л. дух)
[Тойонноро фрицбарон] Тыынар тыыннааҕы Тыынын тылбыйарга Тыыллан-хабыллан турда. Эллэй
Кини, Кыракыйын тыыныгар турбут киһи тыынын тылбыйдаҕына, хаанын халыттаҕына эрэ өһө-сааһа ситиһиллиэн сөп. «Чолбон»
◊ Тылбыйар кынаттаах — бултанар көтөр (үксүгэр кус). ☉ Промысловая птица, дичь (обычно водоплавающая)
Күн уота сылыйарын, харалдьык тахсарын кытта тылбыйар кынаттаах бииһин ууһа …… үөһэнэн Улуу Маҥан Дуол диэки тардыспытынан барбыта. Далан
Көлүйэлэр тылбыйар кынаттааҕы букатын хаһан да түһэрбэтэх, көччүппэтэх кэриэтэ кураанахсыйдылар. В. Сыромятников
Ол түүн даҕаны, сарсыарда даҕаны кус көппөтөх, кинилэр биир да тылбыйар кынаттааҕы харахтаабакка халтайы кэтэһэн тахсыбыттар. «ХС»