ж. (знаменитый человек) аатырбыт киһи.

прославленный, знаменитый, известный; аатырбыт булчут знаменитый охотник; аатырбыт лётчик прославленный лётчик.

прил. 1. (знаменитый) биллиилээх, өҥөлөөх; знатные люди биллиилээх дьоннор; 2. уст. (принадлежащий к знати) үтүө төрүттээх; знатный род үтүө төрүттээх УУС

прил. 1. биллэр; известное всем событие дьоҥҥо барытыгар биллэр событие; известное количество биллэр ахсаан; 2. (знаменитый) биллиилээх, аатырар; известный поэт биллиилээх поэт; 3. (некоторый) сорох; в известных случаях сорох түбэлтэлэргэ.

даҕ. Киэҥник биллибит, киэҥник сураҕырбыт. ☉ Широко прославившийся, знаменитый
Алааска, мин ыаллыы холкуоспар Аатырбыт сылгыһыт киһи баар, Ол киһи хотойдуу хараҕар Дууһабын туттардым быһыылаах. С. Данилов
Кини абаҕата Ичээнэп оҕонньор былыр эдэригэр аатырбыт быһый эбитэ үһү. А. Кривошапкин (тылб.)
Ол кэмҥэ аатырбыт тойуксуту, Ырыа Даарыйаны, бандьыыттар хаайаннар, үҥкүү тылын этиппиттэрэ. С. Зверев

побуд. от аатыр = делать знаменитым; славить, прославлять; расхваливать; ол киһини наһаа аатырдаллар его слишком расхваливают.

1) уст. миф. быть кровожадным (напр. о боевом холодном оружии); 2) перен. быть, казаться одержимым сверхъестественной силой (напр. о шаманах, знаменитых сказителях-певцах).

даҕ.
1. Иҥэриллибит, бэриллибит анал ааттаах. ☉ Имеющий свое личное имя, нареченный
[Айдар оҕотун саныыр:] Киһи буоллаҕа дии, бэйэтэ туспа ааттаахсуоллаах, туспа дьылҕалаах, өйдөөх-санаалаах. Н. Лугинов
2. Киэҥник сураҕырбыт, аата-сураҕа биллибит. ☉ Широко известный, знаменитый
Саамай кэнники, быстар саас, уу-хаар тахсан эрдэҕинэ, ааттаах-суоллаах Ньоҕурук ойууну аҕалан кыырдарбыттара. Күннүк Уурастыырап
Алардары аһартаан, Үрүйэлэри өксөйөн, Ааттаах-суоллаах Хаана эбэ хотуҥҥа Тиийэн кэлбитим. С. Зверев
Наахара ийэтин ууһа — биһиги ааттаах-суоллаах Дыгын Боотур аймахтарабыт — диэн урукку өттүгэр бигэтик сананар бэйэлэрэ улаханнык соһуйбуттар, хаһан даҕаны кинилэр күүппэтэх суолларыгар түбэспиттэр. Эрилик Эристиин

1. 1) носящий имя, кличку, прозвище, именуемый, называемый; с именем..., по имени..., по кличке..., по прозвищу...; биһиги колхозпут "Лена" диэн ааттаах наш колхоз называется "Лена"; маны Яков диэн ааттаах киһи кэпсээбитэ это рассказал человек по имени Яков; Мохсоҕол диэн ааттаах ыт собака по кличке Сокол; дойду сурахтаах , алаас ааттаах погов. (каждая) страна имеет свою славу, (каждый) алас — название; 2) замечательный, превосходный, знаменитый; ааттаах булчут замечательный охотник; ааттаах үлэһит превосходный работник; собо — ааттаах ас карась — славная еда; албан ааттаах прославленный, знаменитый, знатный; 2. нареч. разг. очень; исключительно; отменно; ааттаах улахан очень большой; ааттаах күүстээх исключительно сильный; ааттаах үчүгэй отменно хороший; 3. употр. в знач. частицы, выражает собирательность: балык ааттаах барыта баар есть всякого рода рыба; эр киһи ааттаах биир да суох нет ни одного мужчины; 4. употр. в роли модального сл. и выражает 1) ссылку на чужую речь с оттенком недоверия, отриц. отношения говорящего к высказываемому: мас онно үүммэт ааттаах говорят, деревья там не растут (чему едва ли можно верить); ону кини эрэ билбит ааттаах об этом узнал якобы только он; 2) осуждение, иронию: снайпер ааттаах а ещё снайпером называется # аата суох безымянный палец; туох ааттаах (или ааттааҕын ) что за...; что это...; туох ааттаах айдаанай ? что за безобразный шум?; туох ааттааҕын мээрилээн хааллыҥ ? что это ты повторяешь всё время одно и то же?

I
сүл I диэнтэн дьаһ
туһ. [Сылгы тириитин] Сөдүөрэни булан сүллэрдилэр, Өрүүнэҕэ үрдэрдилэр. Саха нар. ыр. II
[Баай киһи] тыыннаахтыы сүөһүнү тириитин да сүллэрэрэ дииллэр, хараҕын да оҥтороро дииллэр. Саха фольк. «Өллөхпүнэ чанчыгым аһыттан сиэтэн сырдык ырайга таһаарыахтара. Ону эһиги, акаарылар, билбэккэҕит баттаххытын олоччу сүллэрэн кэбиһэҕит», — диэн [оҕонньор] дьону сэмэлиир үгэстээҕэ. М. Доҕордуурап
II
даҕ., түөлбэ. Киэҥник биллэр, аатырбыт. ☉ Пользующийся известностью, знаменитый. Сүллэр хаартыһыт
□ Былыр Сунтаар улууһугар, Кугдаар нэһилиэгэр, сахалар өссө сүрэхтэнэ иликтэринэ, Мындай диэн сүллэр баай киһи олорбута үһү. «ХС»
◊ Сүллэр этиҥ поэт. — олус күүстээх дуорааннаах этиҥ. ☉ Очень сильный раскатистый гром
Бу курдук үҥкүүлээн эрдэхтэринэ, суос-соҕотохто халлаан түөрт өттүттэн сүллэр этиҥ этэн лүһүгүрүүр. Суорун Омоллоон
Өрүскэ күлүгүн саба түһэрбит өһөх хара былыт хоонньугар эрийэ-буруйа охсон, чаҕылҕан сандаарталаан баран, сүллэр этиҥ бачыгыраамахтаата. Д. Таас. Чаҕылҕан чаҕылыйбыта, киһи куйахатын күүрдэр сүллэр этиҥ лүһүгүрээбитэ. Индия кэпс.