I
сүл I диэнтэн дьаһ
туһ. [Сылгы тириитин] Сөдүөрэни булан сүллэрдилэр, Өрүүнэҕэ үрдэрдилэр. Саха нар. ыр. II
[Баай киһи] тыыннаахтыы сүөһүнү тириитин да сүллэрэрэ дииллэр, хараҕын да оҥтороро дииллэр. Саха фольк. «Өллөхпүнэ чанчыгым аһыттан сиэтэн сырдык ырайга таһаарыахтара. Ону эһиги, акаарылар, билбэккэҕит баттаххытын олоччу сүллэрэн кэбиһэҕит», — диэн [оҕонньор] дьону сэмэлиир үгэстээҕэ. М. Доҕордуурап
II
даҕ., түөлбэ. Киэҥник биллэр, аатырбыт. ☉ Пользующийся известностью, знаменитый. Сүллэр хаартыһыт
□ Былыр Сунтаар улууһугар, Кугдаар нэһилиэгэр, сахалар өссө сүрэхтэнэ иликтэринэ, Мындай диэн сүллэр баай киһи олорбута үһү. «ХС»
◊ Сүллэр этиҥ поэт. — олус күүстээх дуорааннаах этиҥ. ☉ Очень сильный раскатистый гром
Бу курдук үҥкүүлээн эрдэхтэринэ, суос-соҕотохто халлаан түөрт өттүттэн сүллэр этиҥ этэн лүһүгүрүүр. Суорун Омоллоон
Өрүскэ күлүгүн саба түһэрбит өһөх хара былыт хоонньугар эрийэ-буруйа охсон, чаҕылҕан сандаарталаан баран, сүллэр этиҥ бачыгыраамахтаата. Д. Таас. Чаҕылҕан чаҕылыйбыта, киһи куйахатын күүрдэр сүллэр этиҥ лүһүгүрээбитэ. Индия кэпс.
Якутский → Якутский
сүллэр
сүл
I
туохт.
1. Өлөрүллүбүт кыылы, сүөһүнү астыырга тириитин этиттэн арааран ыл. ☉ Сдирать, обдирать, снимать шкуру с убитого зверя, с забитой скотины
Киһи табаларын барыларын сүлэ, астыы барбатаҕа, саамай кыра табаны эрэ сүлбүтэ. Эвен фольк. Дайыыла Дарамаев бэркэ көнньүөрэн киҥинэйэн ыллыы-ыллыы, дьиэтин аан хоһугар тииҥ сүлэ олордо. Софр. Данилов
Балаҕан хаҥас өттүгэр аҕамсыйа барбыт дьахтар кылбаа маҥан куобаҕы тириитин сүлэ олороро. Н. Якутскай
2. көсп., кэпс. Ким эмэ баттаҕын күлтэччи кырый. ☉ Постригать кого-л. наголо. Ити уол баттаҕын сүлэн кэбис
♦ Тириитин сүл — 1) кими эмэ туохха эмэ улаханнык буруйдаан дэлби мөх, иэнин хастаа. ☉ соотв. спустить шкуру с кого-л.
Эһиги аттары, сынньатар кыаҕы биэрбэккэ эрэ, сырыыттан сырыыга ыытан иһэҕит, ити иһин Моргуев биһигини тириибитин сүлүөҕэ. Эрилик Эристиин
Ыстаапка илдьэн тириитин сүллэххэ, буруйун этиэҕэ. «ХС»; 2) кими эмэ улаханнык атаҕастаа, онон-манан кыһарый. ☉ соотв. шкуру драть с кого-л.
Билигин ол урааҥхай бүтүн нэһилиэк Сэбиэтин суруксута. Нолуогунан, ол-бу түһээнинэн тириибин сүлэн ахан биэрэр. Л. Габышев
ср. ДТС йүли ‘брить’, сойул ‘снимать кожу, обдирать животное’, уйг. шүлүмэк ‘сдирать, соскабливать, скрести; грабить, ограблять’, тув. чүлү ‘брей, вычищай’
II
даҕ. Олус улахан; күүстээх. ☉ Огромный; сильный
Кырыа хаар олбохтоох, Сүл муус үллүктээх, Суостаах суодаллаах Аан-Даан улахан уолум обургу, Соҕуруу диэки суодалый, Күн аннын диэки күөлэһий! Саха фольк. Ыар балта кыстыкка Саалларын кэриэтэ, Халҕаһа былыкка Сүл этиҥ эттэ. «ХС»
Якутский → Русский
сүл=
сдирать, обдирать, снимать (шкуру, кожу); куобах тириитин сүл = снять шкуру с зайца # тириитин сүл = спустить шкуру с кого-л. (больно высечь, избить).
сүллэр=
побуд. от сүл =.
Якутский → Английский
сүл=
v. to skin, peel
Еще переводы: