ярко-красная сыпь (причиняющая нестерпимый зуд).

и. д. от кыһый = 1) скобление, выскабливание, выскрёбывание; 2) зуд, зудение; 3) перен. раздражение; чувство досады.

прил. кыһыылаах ымынах; чесоточный зуд кыһыылаах ымынах кыһыыта; чесоточный больной кыпыылаах ымынах ыарыылаах, кыпыылаах ымынахтаах.

I и. д. от кыс = скобление.
II и. д. от кыһый = 1) зуд, зудение; 2) перен. раздражение; досада.

1) чесотка, короста (при чесотке) || чесоточный; кыһыылаах ымынах чесотка, короста; ымынах кыһыыта чесоточный зуд; 2) сыпь, прыщ; куор ымынаҕа коревая сыпь.

побуд. от кыһый = 1) вызывать зуд; 2) перен. раздражать; вызывать досаду; кыһытыан иннигэр (или иһин ) модальное словосочет. к досаде, как назло; кыһытыан иһин куһа итиннэ-манна иннигэр түһэрэ к его досаде утка перелетала с места на место.

I выструганный; үчүгэй кыһыылаах ук хорошо выструганная рукоятка.
II 1) причиняющий зуд, зудящий; кыһыылаах ымынах чесотка; 2) перен. вызывающий досаду, раздражающий; кыһыылаах тыл язвительные слова, колкости # кыһыылаах оонньуу азартная игра.

туохт. Аһа-үөлэ суох буолан, хоргуйан өлөргө тиий; улаханнык аччыктаа, хоргуй. ☉ Оказаться при смерти от голода; испытывать сильный голод
Суор сордоох сутаары гынан Собулҕаны тоҥсуйбута улахан эбит дии. П. Ойуунускай
Сут, уот кураан сылларга сүөһү сутаан охторун эмиэ көрбүтүм. Далан
Хайа дойдуттан, Хас хонукка аһаабакка, Бачча сутаан кэллиҥ? ТТИГ КХКК
ср. ДТС йут ‘гололедица; беда, бедствие, несчастье’, уйг. жут, алт. дьут, тув. чут, монг. зуд ‘гололедица, бескормица; мор, падёж скота’, тат. йот ‘голод, голодное время’

туохт.
1. Кими эмэ ыксары буолбакка, биллэ-биллибэттик тарбыыр курдук таарыйан тириитин ньиэрбэтин күүрдэн күллэр. ☉ Щекотать
Ырбаахыта алдьаммытынан эмээхсин сөмүйэтин уган кычыгылатта. Амма Аччыгыйа
Хадьымалга уллуҥахпын кычыгылата атах сыгынньах аргыый чөм-чөм үктэтэлээн хаамарбын олус да таптыыбын. Далан
Сонум саҕатынан от киирэн моонньубун кычыгылатар. Н. Якутскай
2. Туох эмэ таарыйан эбэтэр таарыйарын курдук буолан кыратык кыһый. ☉ Вызывать легкое раздражение, слабый зуд, щекотать (напр., в носу — о запахе)
Көөнньүбүт күөх мутукча сыта таныытын кычыгылатта, мэйиитэ эргийиэх курдук буолла. Амма Аччыгыйа
Ахтылҕаннаах алааһыҥ буруота кэҥэриигин кычыгылатар, хараххыттан уу ыгар. Л. Попов
Үөлүллүбүт собо минньигэс сыта бэлэһин кычыгылатар. Н. Якутскай
3. көсп. Өйгүттэн-санааҕыттан араҕан биэримэ, кэйиэлээн саната сырыт. ☉ Возбуждать, щекотать нервы, свербеть (о мысли)
Мин киэһээ кыра суруйардаахпын, биир кыра тиэмэ кычыгылатар. Н. Габышев
Сорох-сороҕу үпкэ-аска үлүһүйүү кыдьыга-кыыбаҕата кычыгылатар. Н. Заболоцкай
ср. тюрк. кытыкла ‘щекотать’

туохт.
1. Биллэбиллибэт тарбыыр курдук таарыйыыттан тирииҥ ньиэрбэтэ күүрэн күлүөх санааҥ кэл, күл. ☉ Испытывать раздражение от щекотки, смеяться от щекотки
Кычыгыланарым бэрт! Тиҥилэхпин таарыйыма. И. Гоголев
Наһаа көҥөс, оҕотугар киһини чугаһаппат, оттон эмээри гыннаҕына кычыгыланан тэбиэлиир кытыттар эмиэ бааллар. В. Протодьяконов
[Хадьымалга үктэнэргэ] үөрэнэ илик уллуҥахтара хайдах эрэ кычыгыланаллар. «ХС»
2. Туох эмэ кыһытар курдук буол, кыратык кыһый. ☉ Ощущать легкое раздражение, слабый зуд
Эмээхсин өлбүт кыыһын санаата. Кэҥэриитэ кычыгыланан, харахтара уутуйан бардылар. Амма Аччыгыйа
Сеня харахтара кычыгыланан, сирэйэ дьиктитик итийбэхтээн кэллэ. Н. Лугинов
Оҕонньор табаҕыттан күөмэйэ кычыгыланан, сөтөллөн иэрийбитэ. И. Федосеев
Охоноон таныыта кычыгыланан кэллэ. «ХС»
3. Дьаралыйан ыарый, кый, кыйытын (киһи илиитэ, атаҕа ыалдьарын туһунан). ☉ Испытывать ломоту в костях
Сипсики тобуга кычыгыланна, атаҕын сото кэбиһэн ибигирэччи хамсатыан баҕарда. Л. Попов
Даайыс …… атаҕын сүһүөхтэрэ кыйан, кычыгыланан ылбыттара. Н. Заболоцкай
4. көсп. Тугу эрэ гыныаххын баҕаран, ис-искиттэн өрүкүй, эттиин-сиинниин быыппаһын. ☉ Испытывать непреодолимое желание делать что-л., зудеть
Тогойкин итини санаат, уҥуоҕа кычыгыланна, сүһүөҕэ өрүкүйдэ. Амма Аччыгыйа
Мин этим саҥа уһуктан дып-дыыгынас, хайдах эрэ кычыгыланар курдуга. Далан
Биһиги ити тыйыс дорҕооннору истэн, уҥуохпут кычыгыланан өрө ыстанан кэбиһэ-кэбиһэ, хотону эргийэ сырсабыт. Н. Лугинов
[Көөстөөн] түөһүттэн уһулу ойон тахсыахтыы сүрэҕэ бүллүгүрүү мөҕүстэ, эмискэ этэ-сиинэ кыдьыгыран, кычыгыланан кэллэ. Уустаах Избеков
♦ Илиитэ кычыгыланар (кыһыйар) көр илии
Этэ оҕус, Илиим кычыгыланна, Этим сааһа аһылынна! С. Васильев