Якутские буквы:

Якутский → Русский

ииччэх-бааччах

замысловатый, сложный; ииччэх-бааччах ойуу замысловатые узоры.

Якутский → Якутский

ииччэх-бааччах

  1. даҕ.
  2. Дьүүлэ-дьаабыта биллибэт хойуу, киһи кыайан быһаарбат гына эриллэн-иилистэн хаалбыт (туох эмэ). ☉ Чрезмерно запутанный, беспорядочно-густой
    Мас көтөрүн, тыа булдун дьиҥнээх киин саарыстыбата манна баар эбит. Туора-маары ыллыктар, ииччэх-бааччах суоллар. Амма Аччыгыйа
    Ииччэх-бааччах салаалаах Иирэ талах лабаатыгар Дулҕа сиэлин хомуйан, Ньуолах сымна отторунан Чыычаах уйа туттубут. М. Тимофеев
  3. Уустук, дэбигис өйдөммөт. ☉ Сложный, замысловатый, запутанный
    Бэйэҥ ииччэх-бааччах санааҕар мунан хаалан, бэйэҥ эрэ кыһалҕаҥ туһунан санаа мэһэйдээн, кинини көрбөт, өйдөөбөт, өйдүү да сатаабат этим. Н. Лугинов
    Мунуом диэн отой мунчаарбат кини, Ол хара тыатыгар эрэ буолбакка - Олох ииччэх-бааччах суолугар кытта! В. Миронов
  4. сыһ. суолт. Бутуурдаахтык, дьүүлэдьаабыта биллибэттик. ☉ Путано, беспорядочно
    [Архитектор] сибээһэ суох көннөрү сурааһыннары ииччэх-бааччах тардыалыыр. Н. Лугинов
    Ооҕуй оҕус ситимин дыргыччы тардыталаан кэбиспит курдук, элэктэриичистибэ боробулуохалара ииччэх-бааччах сыыйыллаллара. В. Яковлев
    [Коркин] ииччэхбааччах гына бэлиэтэммит сурунар киниискэтин арыйбахтаата. НЕ ТАО

Еще переводы:

иирчэх-баарчах

иирчэх-баарчах (Якутский → Русский)

см. ииччэх-бааччах .

сананылын

сананылын (Якутский → Якутский)

санан диэнтэн атын
туһ. Ити кииллимэр майгыннаах анархыыс өйүнэн ииччэх-бааччах сананыллыбыт быһыылар-майгылар бэрт кыраттан үөскээн тахсыбыттара. Эрилик Эристиин

бачаах

бачаах (Якутский → Якутский)

бачаах курдук – ииччэх-бааччах курдук, бэрээдэгэ суох мээнэ тэпсиллибит (хол., хаарга хаалбыт суол туһунан). ☉ Спутанный, беспорядочный (напр., об оставленных на снегу следах)
Үрэх хара сыырын үрдүгэр бөлкөй сир баарыгар, кырса суола бачаах курдук. «ХС»

бутуллуу

бутуллуу (Якутский → Якутский)

бутулун диэнтэн хай. аата. Нилвэни — герой аата, «талахтар ииччэхтэригэр-бааччахтарыгар маарынныыр бары киитэрэй бутуллуулартан быыһанар суолу тобулааччы» диэн суолталаах. Эвен фольк. Тэрээһин өттүнэн ыһыллыыны социал-демократтар ортолоругар идейнэй бутуллуу күүһүрдэрэ. «Ленин с.»

кииллимэр

кииллимэр (Якутский → Якутский)

даҕ. Албын-көлдьүн, кубулҕаттаах. ☉ Хитроумный, плутоватый
Ити кииллимэр майгылаах анархыыс өйүнэн ииччэх-бааччах сананыллыбыт быһыылар-майгылар бэрт кыраттан үөскээн тахсыбыттара. Эрилик Эристиин. Эрилик Эристиин баай киһи киһиргэс, кииллимэр, сидьиҥ мөссүөнүн арыйар. Н. Тобуруокап

көтүтэлээ

көтүтэлээ (Якутский → Якутский)

көтүт диэнтэн төхт
көрүҥ. Даҕанча боҕутуннарбыт хоһууна быһыта көтүтэлээбит үс өркөннөрүн иккистээн чиккэччи тардан [туматтар] баҕаналарга баайбыттара. Далан
Ааттаммат кыыл …… дириҥ аппаларга быһыта көтүтэлээн, ыт мунна да баппат ииччэх-бааччах ыркый ойуурдары күүстээх күөнүнэн көҥүтэ анньыталаан, тоҕута үктэтэлээн, иннин диэки түһэ турбут. Л. Попов
[Сиэллээхэп] Түүн түһээн: эмиэ куораттаата, Түптэҕэ түһэн ылаттаата, Эмиэ да кынаттанан Өлүөнэни үрдүнэн көтүтэлээтэ. С. Васильев

сигирий

сигирий (Якутский → Якутский)

I
дьүһ. туохт. Сигири курдук ииччэх-бааччах буолан көһүн (хол., киһи баттаҕын туһунан). ☉ Иметь взлохмаченный, взъерошенный вид (напр., о волосах)
Эһиги ити сигирийбит түүлээх холбуйаҕыт иһигэр туох хараҥа сөҥөн сылдьарын билбит суох. П. Аввакумов
II
көр сигидий
2
[Өлүөнэ өрүс] сир биэрэктэригэр тахсан сигирийэн ылбыта, буор боллохтору бурал-сарал ыспыта. Т. Сметанин

аабы

аабы (Якутский → Якутский)

аат. Бөлөхтөөн үүммүт хойуу сэппэрээк талах, ыарҕа; ньирээйи хатыҥ, хахыйах; хойуу намыһах талаҕынан, ыарҕанан, хахыйаҕынан саба үүммүт сииктээх маардыҥы сир. ☉ Заросль, густой кустарник; молодой березняк; сырое место, заросшее кустарником, молодым березняком. Талах аабы. Ыарҕа аабыта. Хатыҥ аабыта
□ [Кыыл] кэтит күөнүнэн хойуу аабыны тоҕо солоото. В. Бианки (тылб.)
Силээн да сирдэннэр, Аабы да алаастаннар, Дүөдэлии да дьүһүннэннэр Киэҥ Ньидьилиттэн ордук Сэттэ көс усталаах Улуу күөлү көрбөтөҕүм. Саха фольк. Таҥастан-саптан иилистэ сытар ииччэх-бааччах аабы талаҕы нөҥүөлээн киэҥ алааска киирдилэр. «Чолбон». Тэҥн. аабылаан

сигири

сигири (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ улаханы, мараны сууйарга күлбүһэх курдук туттаары талаҕы синньигэс, чараас баҕайы утахтардаах гына кыһыллыбыта, талах ииччэх-бааччах кыспата. ☉ Нежные тальниковые стружки для использования вместо мочалки при мытье чего-л. грубого
Сигири иһигэр сибиинньэ баар үһү (тааб.: киһи баттаҕын иһигэр быт). Айаҕын киэҥник атан дьааһыйда, сигири курдук будьуруйбут баттаҕын үрэллэҥнэтэн төбөтүн тарбанна. П. Аввакумов
2
түөлбэ. сигирээн диэн курдук. [Ырыкыныап] күрдьэҕин сигэлээн бүтэрэн, улахан удьурҕай хамсаттан ыаһын, сигиритин хостоон ылан, табахтыыр. Пьесалар-1956.
ср. др.-тюрк. йиги ‘густой, частый, плотный’

эриир

эриир (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ (хол., силлиэ) ытылҕана. ☉ Кружение, вращение (напр., бури). Буурҕа эриирэ мөлтөөтө
2. көсп. Эрэй, кыһалҕа, олох ытылҕана. ☉ Тяжёлые испытания, тяготы жизни
Кинилэр олох кытаанах эриирин бииргэ көрсөн, дьиҥнээхтик уруурҕаспыт дьон этилэр. Амма Аччыгыйа
Кини хантан билээхтиэй, олох ииччэх-бааччах эриирдэрин. Н. Лугинов
Арахсыбат, ааспат биир санаа эриириттэн бэйэтэ эмиэ аралдьыйа сатыы олорбута. В. Гаврильева
◊ Эриир (миэлиҥсэ) талкы көр талкы. Эмээхсин эриир талкынан тирии имитэ олорор