Якутские буквы:

Якутский → Русский

иккилиитэ

нареч. по два раза, дважды; биһиги балыкка иккилиитэ сырыттыбыт каждый из нас дважды ходил на рыбалку.

иккилии

по два, по паре, попарно; иккилии кинигэни атыыластыбыт мы купили по две книги; иккилии буолан туруҥ встаньте по парам, попарно.

Якутский → Якутский

иккилиитэ

сыһ. Икки төгүл (хол., сырыт - икки эбэтэр хас да киһи туһунан). ☉ Два раза, дважды, по два раза (делать что-л. - о двух или нескольких субъектах действия)
Биһиги балыкка иккилиитэ сырыттыбыт.  Биэс көлө, биэс киһи гыныахха [таһаҕас таһыытыгар], иккилиитэ киирэн таҕыстыннар. Күндэ
Биирдии бэрэбинэни эргитэн иккилиитэ уган түөрт өттүн хайыттаран ыла-ыла дьаарыстаан иһэллэр. М. Доҕордуурап

биирдии-иккилии

даҕ. Элбэҕэ суох, аҕыйах. ☉ Малочисленный, редкий
Биирдии-иккилии кыымнар өрө көтүөккэлэһэн тахса-тахса сүтэн хаалаллар. Күндэ
Биирдии-иккилии тылынан имик-самык кэпсэтэллэрэ утары умуллан иһэр. Амма Аччыгыйа

иккилии

икки диэнтэн үлл
ахс. аат. Иккилии тоһоҕону анньан, төбөлөрүн холбуу баайан баран, сис мас уурдулар. Амма Аччыгыйа
Билигин иккилии сэбирдэх табах биирдии арыы буолан турар. М. Доҕордуурап
Иккиэн илиилэригэр иккилии кус тутуурдаахтар. И. Федосеев
△ Пааралаһан, икки буола-буола. ☉ Попарно, парами
Биир наартаҕа көлүллүбүт уон икки ыт иккилии буолан кэккэлэһэн иһэллэр. Т. Сметанин
Иккилии буолан битийэн, Эр-биир киирэн истилэр. А. Твардовскай (тылб.)

Еще переводы:

ирдэтэлээ

ирдэтэлээ (Якутский → Якутский)

ирдээ диэнтэн төхт
көрүҥ. «Дьоннортон суут уурбут ыстараап харчыларын балыйа-балыйа иккилиитэ ирдэтэлээн ылааттаабыта баар», - диир Маҥкы. Күндэ

сырбатыс

сырбатыс (Якутский → Якутский)

сырбат диэнтэн холб. туһ. Истэрин түгэҕиттэн ыллыы-ыллыы, уһун субуйа батастарынан куйах куйахтарыгар иккилиитэ сырбатыһаллар. Суорун Омоллоон
Сырсан кэлэкэлэ сырайга сырбатыстылар. П. Ядрихинскай

ити гынан

ити гынан (Якутский → Якутский)

көр инньэ гынан
1.
Ити гынан, оһох тоҥон үлтү барбатын диэн, оҕонньор күн аайы иккилиитэ оһоҕун оттуох, маһы харыстыа суох буолан тылын биэрдэ. В. Иванов
Ити гынан, кини сүҥкэннээх үлэни үлэлээбитэ. «ХС»

дьиэрэҥкэйдээ

дьиэрэҥкэйдээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Аҥаар атаххар чэпчэкитик иккилиитэ өрө тэйэн, ол кэмҥэ атын атаххын илинкэлин эйэҥнэтэн үҥкүүлээ. ☉ Танцевать, подскакивая на одной ноге, одновременно приподнимая и отводя другую ногу то вперед, то назад
Оҕо сааспыт бэһиэлэй Оһуокайын оонньуубут, Кыһыл көмүс кыым курдук Дьиэрэҥкэйдии ойобут. Эллэй
Маайыс - бурдук ото «кырыымпатын» дьабадьытынан өрө үрэн кэбиһэр да өрүтэ ойуолаан дьиэрэҥкэйдээбитинэн барар. Амма Аччыгыйа
2. Аҥаардыы атаххынан иккилиитэ өрүтэ ойуоккалаан сүүр. ☉ Бегать, подскакивая попеременно то на одной, то на другой ноге
Кыыс оҕонньорго утары дьиэрэҥкэйдээн кэллэ, икки илиитин даллах гынаат, моонньуттан кууһа түстэ. Л. Попов
Зоя бэйэтэ ханна эрэ кыһыл хаалтыстаах, саҥа бачыыҥкалаах сааскы чаҕыл сарсыарда дьиэрэҥкэйдээн баран иһэрэ. Н. Габышев
3. көсп. Өрүтэ көппөхтөө, өрүтэ тэйбэхтээ; дьиримнээ. ☉ Подскакивать, отскакивать; мелькать, рябить
Бөдөҥ, ыарахан таммахтар, оҥхой сир халыйбыт чалбахха түһэн, дьиэрэҥкэйдээн тэйдилэр. Софр. Данилов
Оттон синньигэс тарбахтара рояль маҥан клавишаларын устун имигэстик дьиэрэҥкэйдииллэр, кылыйбахтыыллар, эмиэ да өрүтэ көппөхтүүллэр. Г. Колесов
Лена мааны кыргыттара - Эһиэхэйдьит долгуттар Чэйиҥ, көтүҥ дэспиттии, Дьиэрэҥкэйдии сырсаллар, Таастаах дьирбии биэрэккэ Тахсан саһан хаалаллар. Т. Сметанин
Ыраас тунал салгыҥҥа, Ыраата, арыт чугаһыы - Дьэргэлгэн өрө көттө, Дьиэрэҥкэйдээн ылла. А. Бэрияк

дьиэрэҥ

дьиэрэҥ (Якутский → Якутский)

I
аат., зоол. Уһун тумустаах, уһун атахтаах чөкчөҥө бииһэ көтөр. ☉ Кроншнеп (птица семейства ржанковых)
Өлөҥ быыһыттан дьиэрэҥ обургу Өрө биэрэҥнээн, дөгдөҥөлөөн таҕыста. Аҥар атаҕын өрө көтөхтө. П. Ойуунускай
Дьуорбаллыбыт атахтаах, Чуоҕур эбириэн кынаттаах, Чэкэлийбит кэтэхтээх, Чэмэлийбит харахтаах Дьиэрэҥ көтөр буолан, Дулҕа үрдүгэр үктэнэн Чуочаллан турар эбит. П. Тобуруокап
Дьиэрэҥ кыыл кутуругун Тэниччи туппут курдук Дьэрэкээннээх иэдэстээх. С. Зверев
II
аат. Хардары-таары аҥаардыы атаҕынан иккилиитэ тэйэн, чэпчэкитик өрө ойуу (сахалыы үҥкүү хаамыыта). ☉ Якутский танцевальный шаг с легким двойным подскоком на одной ноге
Онтон ордук тэбиллэн, Улам күүрэн, эбиллэн, Сэлэ хаастыы сиэттиһэ, Сэргэ дьиэрэҥ тэбиэҕиҥ. Л. Попов
Кулгаах, үөрэн чэрэҥэлээ, Харах, күлэн чэмэлиҥнээ, Тиҥилэхпит дьиэрэҥ ойдо, Холбут-бууппут босхо барда. Холкуйилкий дайбаныахха, Ходьоҥ-идьэҥ хамсаныахха! И. Гоголев
Саргылаана дьиэрэҥ тэбэн, Ходуһаҕа тиэтэйдэ. В. Хон

дьиэрэҥкэй

дьиэрэҥкэй (Якутский → Якутский)

  1. аат. Хардарытаары аҥаардыы атаҕынан иккилиитэ өрө тэйэн, ол кэмҥэ атынын иннигэр өрө бокутан эбэтэр илин-кэлин эйэҥнэтэн хамнаныы (сахалыы үҥкүү көрүҥэ). ☉ Танцевальное движение, используемое в якутском национальном танце (танцор подскакивает на одной ноге, а другую приподнимает, сгибая в колене, одновременно выдвигая ее вперед или вперед и назад); вид якутского национального танца
    Кырдал үрдүгэр уолаттар-кыргыттар дьиэрэҥкэйинэн атах тэпсэн, кулун-куллуруһан, чохчоохойдуу-чохчоохойдуу эйээрэллэрэ олус да үчүгэй буолара. П. Ойуунускай
    Дьиэрэҥкэй аҥаардаах сүүрүүнэн Ол атах сыгынньах кыыс иһэр. Ол нарын бэйэлээх киһини Аатырбыт ыанньыксыт дэһэллэр. С. Данилов
    Тэҥҥэ үктээ, Дьиэрэҥкэй, Дэгэйбэхтээ, Дьиэрэҥкэй, Мээчик тэҥэ, Сиртэн тэйэ Күүскэ күөрэй, Дьиэрэҥкэй. Үөһээ ойор Дьиэрэҥкэй, Өрө көтөр Дьиэрэҥкэй, Атах, битий, Иэдэс, итий Тоҕо бэрдэй Дьиэрэҥкэй! П. Дмитриев
  2. даҕ. суолт., көсп., фольк. Эргичийбит-урбачыйбыт хамсаммыт-имсэммит. ☉ Вертлявый, проворный, подвижный
    Тоҕус халлааҥҥа уһуутуу сүүрэр уһун ньургун саалаах, аҕыс халлааҥҥа хаһыытыы сүүрэр хап дьиэрэҥкэй оноҕостоох эбит. Саха фольк. Онуоха абааһы бухатыыра Аһара охсон биэрдэ, Хантан да ылбытын көрбөтө Хааннаах хара дьиэрэҥкэй батаһы сулбу тардан ылла, охсон кууһуннарда. Ньургун Боотур
    Уһун суолун доҕоро буолбут Уһуктаах уот дьиэрэҥкэй үҥүүтүн Хара сымара тааска Харыстан ордук дириҥник Хараҕалыы анньан кэбиспит. Күннүк Уурастыырап
    ♦ Дьиэрэҥкэй тэп - туһалааҕы оҥорбокко, көрү-нары батыһа сырыт. ☉ Вести праздный образ жизни, тратить время попусту
    Кини сайыны быһа дьиэрэҥкэй тэбэ сылдьыбыта, тугу да хаһаамматаҕа. И. Федосеев
    ◊ Дьиэрэҥкэй (дьиэрэҥкэйдээн) тэп - 1) көр дьиэрэҥкэйдээ 1,
    2
    Уоллаах кыыс киэһэ аайы Илиилэриттэн сиэттиһэннэр Дьүкээбил уота буолан Дьиэрэҥкэйдээн тэбэллэр. И. Гоголев
    Арамаанныын, Ааныскалыын, Киргиэлэйдиин, Кэтириистиин Дьиэрэҥкэйдээн тэптибит, Дьэргэлдьиһэ тэйдибит. А. Абаҕыыныскай
    Көр бөҕөнү түһэрэн, Дьиэрэҥкэй тэбэн Ыамы куоттара сыһан, Ыксаан бөхтөн Ыгылыйа сырса турдулар. С. Зверев; 2) көр дьиэрэҥкэйдээ
    3
    Салгын сиэн хараарпыт бу уон тарбаҕа Имигэстик дьиэрэҥкэй тэбэллэр, Түөрт эмиийи төгүрүйэ сүүрэллэр. Л. Попов
    Көрөбүн эн саҥа Этээстээх дьиэлэргин, Ол онно сардаҥа Дьиэрэҥкэй тэбэрин. П. Тулааһынап
    бур. жиреҥхей
соһулун

соһулун (Якутский → Якутский)

  1. сос диэнтэн атын. туһ. Аан аспыт уол эккирэтэн кэлэн, Хачыгыр этэрбэһин соһуллан иһэр быатыттан үктээтэ. Эрилик Эристиин
    Ураһа таһыгар атах соһуллар тыаһа иһилиннэ. Л. Попов
    Сыарҕаҕа соһуллубут дьиэ эркинин мастара суол куоһаҕар охсуллан ырыанан дыыгынаһаллар. М. Доҕордуурап
    Били соһуллан испит икки оҥочолор тимирэн, уон аҕыс киһиттэн улахан аҥаардара ууга түһэн, ыһыы-хаһыы, айдаан! ДСИТ
    Кырса көп түүлээх суп-суон кутуруга соһуллан мөлбөрөҥнүүр. Тэки Одулок (тылб.)
  2. Сиринэн сыһылын (туох эмэ ыйана сылдьар уһуну этэргэ). ☉ Тянуться, волочиться, тащиться по земле (о чём-л. длинном)
    Дьаана сиринэн соһуллар сибэкки ойуулаах солко былааччыйалаах. В. Протодьяконов
  3. көсп. Атын дьонтон быдан хаал, хаалыылаах буол (хол., үөрэххэ, үлэҕэ). ☉ Отставать от других, быть позади всех (напр., в учёбе, в работе)
    Биирдии эксээмэни иккилиитэ-үстүүтэ туттаран сордоноро. Оҕурдук соһуллан, көлөһүн-балаһын аллан үөрэҕин бүтэрбитэ. И. Бочкарёв
    «Биһиги удьуорга куттаҕас, кэнники соһулла сылдьар киһи суоҕа!» — диэтэ убайа кытаанахтык. Г. Колесов
    Нуучча тылыгар соһуллар, Омук тылыгар олуллар, Саха тылыгар саҥарбат, Сатаан даҕаны суруйбат. А. Кондратьев
  4. көсп., кэпс. Атахтаргын соһон, мөлтөхтүк тирэнэн, бытааннык хаамп. ☉ Идти медленно, с трудом волоча ноги, брести, плестись, тащиться
    [Егор Егорович:] Хайа, бу эмиэ туохпут соһуллан киирдэ? Манна тоҕо кэллиҥ? С. Ефремов
    Онтуҥ [эмээхсин], хараҕа суох муҥнаах, уһуннук соһуллара буолуо. Кини киириэр диэри аччыктыаҥ. Айталын
    Оҕом сылайда. Сиэттиһэн иһэн соһуллан ылыталыыр буолла. «ХС»
    ♦ Кутурукка соһулун көр кутурук
    Ким дьиссипилиинэтэ, тэрээһинэ суох, ол былаанын, эбэһээтэлистибэтин толорбот, куоталаһыыга кутурукка соһуллар. «Кыым»
    Мэгэдьэк холкуостара оройуоҥҥа куруутун кэнники хаалан, кутурукка соһуллан испиттэрэ. НД ДК. Соһуллан хаалла — күүһэ, сэниэтэ баранна, олус мөлтөөтө, илиһиннэ. ☉ Окончательно выбиться из сил
    Дьааҥыга олороммун, биирдэ ыран суолга соһуллан хаала сыспыттаахпын. Сэмээр Баһылай
    Соҕотох маастарбыт В. Гурьев көбүөргэ туһунна буолан баран, өнүйбэтэ, соһуллан хаалла. «Кыым»
    «Уолаттар, олус омуннурумаҥ эрэ, хайа кэнникинэн соһуллан хаалаайыккытый», — Бочуот Балбаарата сэрэтэр. КАА АСС
попарно

попарно (Русский → Якутский)

нареч
иккилии гына, пааранан

попарно

попарно (Русский → Якутский)

нареч. пааранан, иккилии буолан; идти попарно иккилии буолан барыҥ.

спаренный

спаренный (Русский → Якутский)

I. прич. от спарить; 2. прил. (соединённый в пару) паараламмыт, хоһуламмыт, иккилии холбоммут.