туохт. Ардахтан, ууттан инчэй, сытый; сымнаан, ньалҕайан уу тахса сылдьар буол. ☉ Становиться мокрым (от дождя), мокнуть (под дождем, от воды)
Биһиги ардахха илийэн, тыалга тоҥон, сылайан, иччитэх балаҕаҥҥа тохтоотубут. Амма Аччыгыйа
Иҥиир сап утахтара, сылаас ууга илийэн, бүлүүһэ түгэҕэр тимирэллэрэ. Н. Якутскай
Атаҕыттан төбөтүгэр тиийэ бүттэтэ суох уу чоккурас буола илийдэ. Н. Лугинов
Бэттэх, кытылга киирэр сыыр аннынааҕы чычаас үөс билигин мууһунан көрөн турар, маны сатыы даҕаны киһи атаҕа илийбэккэ быһа көтөн туоруур. Н. Заболоцкай
тюрк. или

I
ил гын - 1) саба биэр, сайа оҕус (салгын туһунан). ☉ Обдавать, веять, нежно касаться (о ветре, воздухе)
[Күн] ситэ уоттана илик буолан, сүрдээх сылаанньыгас сөрүүн, сайаҕас салгын киһи сирэйигэр ил гына түһэрэ чэбдигэ, сэргэҕэ олус. А. Софронов
Дөрүн-дөрүн сөрүүн салгын киһи сирэйигэр эйэҕэстик ил гынан ааһар. Амма Аччыгыйа
Хантан эмэ муҥ саатар Сөрүүн салгын ил гыммат. Күннүк Уурастыырап; 2) көсп. хамсаан, күөдьүйэн кэл. ☉ Приходить в состояние волнения, возбуждения, движения
Уол сүрэҕэ итиинэн ил гынна. А. Сыромятникова
Долгуйуу… Адьас умнуллубат да баҕайы эбит. Уруккуу-урукку түүнүгүрбүт өйдөбүллэр дьапталҕаларын түгэҕиттэн туох эрэ ил гынна. Н. Лугинов; ил курдук - итиинэн саба биэрэр, сылаас (салгын, тыал туһунан). ☉ Теплый, обдающий теплом (воздух, ветер)
Хоту диэкиттэн күрүс-күрүс сайыҥҥы ил курдук сып-сылаас тыаллар үрэллэр. «Чолбон»; ил салгын - итии салгын, итиинэн илгийэр салгын. ☉ Обдающий теплом воздух
Илигирии сиэттиһэн, Ил салгын иэнигийэн Ийэ сири сылыппытыгар, Эйэҕэстэй алааспар Эйээриэҕиҥ, эдэрдээр! Саха нар. ыр. III
II
аат. Эйэлээх буолуу; бэйэ икки ардыгар этиспэккэ-охсуспакка, өстөспөккө нус-бааччы сыһыаннаһыы. ☉ Дружественные, мирные, спокойные отношения между кем-л. [Аайта:] Мотя, эн биһиги илбитин харыстыыр буоллаххына, Аны миигиттэн тугу да ыйытыма. И. Гоголев
Иллээҕэр эйэҕэс сүрэхтээх, Өстөөхтүүн көрсүһэр күрэхтээх, Ийэ сир эйэлээх олоҕун, Эн курдук, көмүскүү туруохпут! Күннүк Уурастыырап
Тахсарын кэтэһэр Таптыыр да сибэкким, Ардыгар ил эстэр Аргыһа эбиккин. С. Тимофеев
ср. тюрк. ел, ил 'народ, племенной союз; государство; мир, согласие'

сущ
(мн. ч. нет)
уу түгэҕинээҕи былыык

из словаря Пекарского: доброе согласие, приязнь, дружба, любовь, мир, спокойствие, миролюбие ( = эйэ, ил-эйэ) ил хааннарынан көрсөннөр - с искренними чувствами встретившись; ласково, приветливо глядя друг на друга, милуясь друг с другом. Я.: кини биэрэр туохха да иэҕэлдьийбэт или-эйэни он дарует непоколебимый мир.

мокнуть, промокать; таҥас ардахха илийбит одежда промокла под дождём.

n. friendship, amity, peace; илдьит n. ambassador

v. to become wet; илит= v. to make wet, dampen