бөөччөй диэнтэн бэй. туһ. Иллэҥсийдэҕинэ тугу эмэ тиктэн бөөччөнөр

сыһ. Иллэҥ буолбучча. ☉ Пользуясь свободной минутой, перерывом, передышкой
Хата, иллэҥсийбиччэ бу сырыытын эмиэ бэйэтин наадатыгар туһаммыта. Д. Таас
«Эдэр дьоннортон булка тоҕо биһиги эрэ иккиэйэхпитий?» - диэн Алексей биир киэһэ иллэҥсийбиччэ ыйыппыта. Т. Халыев

иллэҥсий диэнтэн дьаһ
туһ. Саатар, уоппускам кэмигэр иллэҥситэллэр ини.  Сир солооччулар, ама даҕаны унньуктаах үлэһиттэр буолтарын иһин, сатаатар, ыһыах кэмигэр Баппаайыкылар өтөхтөрүн иллэҥситтилэр ини. Д. Таас

көр аныгы
1.
Полковник аныгыс тохтобул диэки сатыы хааман дьулуруйа турда. Амма Аччыгыйа
Саргылана Тарасовна, мин аныгыс нэдиэлэҕэ иллэҥсийиэм. Софр. Данилов
Бэйи, ол эрээри, аныгыс көрсүүбэр аппарааппын кэтэ сырыттахпына табыллыыһы. Д. Таас

туохт., кэпс. Босхо кэриэтэ буол (туох эмэ туттарыыҥ, кэлгиэҥ холкутаан, чэпчээн, иллэҥсийэн уо. д. а.). ☉ Становиться более свободным (напр., оторвавшись от закрепления, освободившись от нагрузки или набрав темп в движении и т. д.). Көмөлөһөөччү кэллэр, арыый босхотуйуом этэ

лэкэй д и э н т э н х а м с. к ө стүү
Вася — түргэн түптэһит, Вася — үтүө үлэ һи т, Вася онтон иллэҥсийдэ, Баран-кэлэн лэкэрийдэ. Ф. Софронов

сыһ. Саараҥныысаараҥныы, бигэтэ суохтук. ☉ Неуверенно, нерешительно (напр., отвечать, соглашаться)
«Эн иллэҥсийэргиттэн көрөн», — Ыларов быһаччы болдьоһуон кэрэйэн саараҥнык хардарда. Р. Баҕатаайыскай
«Кэбис, кырбаабаппын», — диэтэ кини, …… саараҥнык, кэмсинэрдик. А. Фадеев (тылб.)

1. хамнаска киир (сырыт) диэн курдук (көр хамнас). Кини хамнастаспыт тойонунуун Учурга тиийэн биир баай тоҥуска сылдьыбыттар. Саха сэһ. II
   Иллэҥсийбит бааһынайдар сааһын борохуот саһаанын хамнастаһан кэрдибиттэрэ. Ойуку
2. Кими эмэ быстах кэмҥэ үлэлэтэргэ хамнаска кэпсэтэн ыл, наймылас. ☉ Брать кого-л. на работу за плату, нанимать
   [Уоһук:] Бу илиим иһэн хаалан, үлэбин кыайыа суох буоламмын аҕыйах хонукка киһи хамнастаһа сылдьыбытым. Күндэ
   Икки үөрэхтээх нууччаны хамнастаһан аҕалан үлэлэтэ олоробун. Ойуку
   Бу аата Торуой уола Кууһуманы хамнастаста. Н. Павлов

нам-нум буол кэпс. — 1) уоскуй, намыраа; орун-оннугар түс. ☉ Успокоиться, утихомириться, угомониться; встать на свои места
Оскуола оҕолоро нам-нум буолан үөрэнэн бардылар. Н. Якутскай
Олох эмиэ эйэлээх ыллыкка киирэн нам-нум буолан испитэ. А. Бэрияк; 2) туох эмэ түбүктэн быыс булан иллэҥсий, сололон. ☉ Освободиться, избавиться от забот, обрести свободное время
«Нам-нум буолан баран, атым сураҕын-садьыгын истэ, улу ус к и иниг э р к иири эм», — диэн суоттана сылдьыбыта. И. Федосеев
Бээ, нам-нум буоллахха Туйаараны сахалыы үөрэт диэн көрдөһүллүө. В. Гаврильева

сыһ. Иһирдьэ туохха эмэ тимирэр, көстүбэт буолар гына (саай, оҕус, үктээ уо. д. а.). ☉ Так, чтобы не было видно, глубоко (вбивать, вдавливать)
Тохороон сүгэ өнчөҕүнэн тоһоҕо төбөтүн ураҕаска тимирчи охсон кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Кини ону ол диэбэккэ мууһу тимирчи үктээбитинэн атын мууска баар буолара. П. Филиппов
Тимир туу сүрэҕин эрэ ылан кутуругун үөһээ гына ойбоҥҥо тимирчи угуллар. Булчуттарга к.
△ Иһирдьэ соҕус, иһирдьэ диэки батары түспүт курдук. ☉ Глубоко (погружаться, вваливаться, садиться)
Сүөдэр Сүөдэрэбис иллэҥсийдэр эрэ, сымнаҕас кириэһилэҕэ тимирчи түһэн олорон, хоһоон кинигэтин ылан ааҕарын сөбүлүүр. П. Аввакумов
Уҥа муннугар гиэрбэлээх бэчээтинэн тимирчи баттаммыт киэргэллээх, лаахтаах ып-ыраас кумааҕыга суруйан кырылатарын өйдүүбүн. Н. Заболоцкай
Наум тимирчи олорбут өһөстүҥү харахтарыгар күүстээх санаа толбоно охсулунна. А. Фёдоров