прил. им балай; непроглядная ночь им балай түүн.

сущ
(мн. ч. нет)
им-балай

сущ
(мн. ч. нет)
хараҥа, им-балай

ж. разг. хараҥа, им балай; какая темень! хараҥатын нии!

сущ
(ж. р., мн. ч. нет)
хараҥа, им-балай

м. 1. им-балай хараҥа; во мраке ночи түүҥҥү им-балай хараҥаҕа; 2. перен. (безотрадность) ыар санаа, ыарык; # покрыто мраком неизвестности иһэ хараҥа (биллибэт, быһаарылла илик).

прил. 1. ыйдаҥата суох, сырдык тыкпат; беспросветная тьма ыйдаҥата суох им балай хараҥа; 2. перен. (безрадостный) ыйдаҥата суох, ыар, хараҥа.

сов. что 1. (проткнуть остриём) тэһэ ас, тэс; 2. (нанести узор чем-л. острым) тэһитэ анньан ойуулаа; 3. (вырубить из середины) оҥо хаһан ыл; ойо оҕус; # (темно) хоть глаз выколи харах тэстэр хараҥата, им балай хараҥа.

I слепой, слепец # атах балай наугад; куда глаза глядят; им балай а) темь непроглядная, тьма кромешная; б) темным-темно.
II балай эмэ достаточно много; балай эмэ кэм ааста прошло много времени; балай ахан изрядно, довольно много; балай ахан киһи кэлбит пришло довольно много людей # балай хаан залитый кровью, в крови.

куутуйалаа диэнтэн хай
аата. Билиҥҥи туругунан тус бэйэҕэ куутуйаланыы им балайыттан элбэх киһи босхолонон үлэ суолугар үктэннэ. «Кыым»