послелог, упр. осн. п. по отношению к, в отношении, что касается; харчы ирээтигэр по отношению к деньгам; бу боппуруос ирээтигэр что касается этого вопроса; нэһилиэнньэ тыһыынча киһитин ирээтигэр на каждую тысячу человек населения; биир да ыал ирээтигэр оннук •суох ни в одном хозяйстве нет такого.
Якутский → Русский
ирээтигэр
ирээт
- 1) доля, часть; мин ирээппин ыллым я получил свою долю; 2) очередь, черёд; мин ирээтим ааспыт моя очередь прошла; ирээт-ирээт уурталаа = расставлять по порядку, одно за другим; 2. в косвенных формах выступает в роли послелогов (см. ирээтигэр, ирээтиттэн, ирээтэ).
Якутский → Якутский
ирээтигэр
аат дьөһ.
1. Хайааһын кимиэхэ-туохха эмэ туһааннаан, хааччахтаан, чопчулаан этэргэ туттуллар (дэҥҥэ тут-лар). ☉ Послелог с ограничительно-выделительным значением (по отношению к, по части, относительно, что касается)
Эн да харчы ирээтигэр харам киһи буолуоҥ. Ыал ирээтигэр Лөкөчөөн учаастакка ханна да санитарнай тэтэрээт баарын көрүөҥ суоҕа. «Кыым»
2. Ханнык эмэ предмеккэ туох эмэ анаммытын көрдөрөргө туттуллар (аат суолт. ситэ сүтэрэ илик). ☉ Употребляется при указании на предмет, которому что-л. предназначено (на, для - не получил полной грамматикализации)
Мария Степановна ирээтигэр быйыл сүүрбэ ньирэй араарыллан туттарылынна. «ХС»
ирээт
аат.
1. Кимиэхэ, туохха эмэ тиксэр өлүү, кимиэхэ, туохха эмэ туох ананара. ☉ Доля, часть чего-л., предназначенная кому-чему-л.
Кинилэр эмиэ бэйэлэрин ирээттэрин - биирдии ыаҕас мутукча көөнньөрбөтүн истилэр. И. Гоголев
[Татыйаана:] Ол эн ирээтиҥ диэн тугуй? [Тимэппий:] Оттон сүөһү, баай чааһын ылыам буоллаҕа дии. Күндэ
Өрөбүл күн эрдэттэн тахсарга, саатар биир киһи ирээтин бүтэрэргэ сананнылар. «ХС»
Көмө хаһаайыстыбалар ирээттэрэ билигин да улахан. «ХС»
2. Ким эмэ уочарата. ☉ Очередь, черед
Мин ирээтим ааспыт. Аны эн ирээтиҥ. Атын ыксаабыт ыаллар арыый хааччылыннахтарына мин да ирээтим кэлэр ини диэн Харытыай эрэх-турах сылдьыбыт. Софр. Данилов
Еще переводы: