возвр. от ирээттээ=.

побуд. от ирээттээ=.

ирээттээ диэнтэн дьаһ. туһ. Дохуоккун кыладыапсыктан ирээттэтэн ыл

ж. өлүүлэһии, ирээттэһии (сир түүтүн үүнүү сороҕунан төлөөһүн).

туохт. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ анаан чаастаан, ирээттээн биэр. ☉ Выделить кому-л. что-л. в качестве его доли, пая
Дьоннорбор үрүҥ эһэм биирдии миэстэтин өлүүлээтим. И. Федосеев
Эһэни сүлэн баран, кыра кулуһун оттон, кыйматыттан үөлэн сиэтибит уонна биир ыппытыгар эмиэ өлүүлээн биэрдибит. Багдарыын Сүлбэ
Идэһэлэммит киһи хайаан да ыалларыгар өлүүлээн бэрсиэхтээх. П. Ламутскай (тылб.)

туохт. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ туспа арааран анаа, өлүүлээ, ирээттээ. ☉ Наделять долей кого-л., выделять кому-л. долю, часть чего-л. [Чүөчээски куобаҕын төбөтүн] аҥаарын, куолутунан, Түргэҥҥэ [ыт аата] чаастаата. Суорун Омоллоон
Кыыска оҕонньордоох биир тыһы тиҥэһэни чаастаабыттар. Болот Боотур
Күһүн идэһэлэннэхтэринэ хайаан да «бу Сүөдэрдээххэ» диэн миэстэнэн чаастаан кэбиһэллэр. Е. Неймохов

1. даҕ.
2. Кимтэн, туохтан эрэ арахсыбыт, араарыллыбыт. ☉ Отдельный, самостоятельный. Туспа хос. Туспа хаһаайыстыба
   □ Аҕалара туспа ыал буоларыгар добуоччу соҕус ирээттээтэ. Н. Якутскай
3. көсп. Атын, туора. ☉ Иной, другой, чужой
   Маайа туспа нэһилиэккэ баран, эбэтигэр иитиллибитэ. Н. Неустроев
   Нэһилиэгиттэн туспа сиргэ үөрэнэр оҕолору ааҕан, түөрт тарбаҕын саратта. Амма Аччыгыйа
4. сыһ. суолт. Кимтэн, туохтан эмэ арахсан, ойуччу. ☉ Отдельно от когочего-л., в стороне
   [Маппыр] Силипиэни остуолугар туспа ас тардан аһатар. Л. Попов
   [Коля:] Аҕал, үүттэргин манна туспа уур. С. Ефремов
   Киэһэтигэр сайылыкка оҕолор туспа муһуннулар. Р. Баҕатаайыскай
5. аат суолт.
6. Туох эмэ ураты, атын. ☉ Различие, отличие
   Быстаҕы саҥардаҕым, Туспаны туойдаҕым. А. Софронов
   Айааҥҥа оонньооһун биллэр туспатынан оборон оонньуу буолар. ЧАИ СБМИ
7. түөлбэ. Ханнык эмэ тутуу (хол., дьиэ) эркинэ, истиэнэтэ. ☉ Стена какого-л. строения, сооружения
   [Моҥус] дьиэтин кэтэҕэрииҥҥи туспатын хайа көтөн тахсыбыт. ПЭК ОНЛЯ I
   Дьиэтин туспата баранна: суол аанынан хайа көтөн тахсыбыт. Саха фольк. Тордоҕум түөрт туспатынан чуолҕан оҥостубуппун хам тиктэ илигим. Н. Абыйчанин
8. түөлбэ. Өрүт. ☉ Сторона, бок чего-л.. Хайа туспаттан тыалырда?
   □ Халлаан илин туспата. ПЭК СЯЯ
   ♦ Кэпсэтии атын (туспа) буолуо көр кэпсэтии
   «Сарсын баар гымматаххына, кэпсэтии туспа буолуо», — диэн киһи суоһурҕанна. <Туспа> буруо таһаар көр буруо. Аҕыйах сылынан хата тэҥнээх кыыскын булунан, туспа буруо таһааран, ыал буолуоҥ, оҕо төрөтүөҥ. Амма Аччыгыйа
   Туспа дьиэ буол көр дьиэ I. Туспа дьиэ буолбутуттан ыла Хобороостуун үчүгэйдик, эйэлээхтик …… олорбуттар. А. Софронов
   Туспа тойуктаах көр тойуктаах. Ээ, дьэ эмиэ туспа тойуктаах киһигин. С. Никифоров
   ◊ Туспа тахсан өлбүт харыс т. — араҥ ыарыыттан өлбүт (киһи). ☉ Умерший от проказы
   Миитэрэй …… туспа тахсан өлбүт быстар дьадаҥы балыксыт киһи кыыһын Сүөкүлэни кэргэн ылбыта. Хомус. Туһа туспа — маныаха сыһыана, тэҥнэбилэ суох, олох атын. ☉ Не имеющий отношения к кому-чему-л., другой
   Оттон баайдар тустара туспа. Амма Аччыгыйа
   Эһиги кыргыттаргыт. Уолаттаргыт эбитэ буоллар, ол туһа туспа буолуо этэ. Н. Якутскай
   Баат биэрбэтэҕинэ, ат оҕуннаҕына, сүүрдээччитин бырахтаҕына, ол туһа туспа. И. Федосеев
   ср. тув. тус-тус ‘врозь’, бур. тус-тус ‘отдельный’