Якутские буквы:

Якутский → Русский

ичигэстик

нареч. тепло; ичигэстик таҥын = одеваться тепло.

ичигэс

тёплый || тепло; ичигэс таҥас тёплая одежда; таһырдьа ичигэс буолла на дворе стало тепло.

Якутский → Якутский

ичигэстик

сыһ.
1. Сылаастык, тоҥмот гына (таҥын). ☉ Так, чтобы не замерзнуть, тепло (одеваться)
Ичигэстик таҥна сырыт, баҕар, тымныйан, ыалдьан хаалыаҥ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Кини дьиэтин күлүгэр эмиэ кириэһилэҕэ маарынныыр мас олоппостоох, онно ичигэстик таҥнан тахсан, кылаллан олорор буолар. Н. Габышев
2. көсп. Сүрдээх истиҥник, эйэҕэстик. ☉ Ласково, приветливо, весьма душевно
Эйэлээхтик, ичигэстик илиибин ыга тутан бырастыыласта. Амма Аччыгыйа
Кини аҕатын киһини билиэҕиттэн ыҥырбыт тылынан «аҕаа» диэн ыҥырар. Ити тылга оҕо аҕатын хайдах дириҥник ытыктыыра ичигэстик, нүөллүк иһиллэр. Дьүөгэ Ааныстыырап

ичигэс

даҕ.
1. Сылаас; сылааһынан илгийэр. ☉ Нагретый, дающий тепло, теплый
Ичигэс, чуумпу киэһэ. Н. Габышев
Муус устар ый ичигэс, наҕыл күннэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Илигирии хамсыыр ичигэс салгын. Күндэ
[Ыллаата чыычааҕым] Ахтыбыт, суохтаабыт Үүнэр от манньытар дыргылын, Ибирдиир ичигэс ардаҕын. Н. Босиков
2. Тымныыны аһарбат, итиини үчүгэйдик тутар. ☉ Хорошо защищающий тело от холода, теплый
Оччолорго ичигэс таҥас-сап диэн кэлээхтиэ дуо. Н. Заболоцкай
Кыһын сүрдээх ичигэс бөрө тириитэ суораҕаннанным. Т. Сметанин
Ичигэс бэргэһэлээх, хара хаатыҥкалаах. И. Данилов
3. көсп. Истиҥ, эйэҕэс. ☉ Ласковый, приветливый, теплый
Мин таптаабытым эрэ кини. Киниттэн атыттартан ичигэс тылы истибэккэ дылы этим. Күндэ
Григорий Иванович хойуу кыламаннарыгар саспыт ичигэс харахтара миигин эрдэттэн тардыбыттара. Н. Заболоцкай
Охсуһууга сылдьаммын умуннум Ичигэс тыллары, тапталы. Дьуон Дьаҥылы

Еще переводы:

тепло

тепло (Русский → Якутский)

  1. (мн. ч. нет)
    сылаас
  2. (нареч)
    сылаас, итии

сущ.
итиитик (ичигэстик), сылаастык; ичигэс, сылаас
одевайся тепло - ичигэстик таҥын
мне тепло - миэхэ сылаас, ичигэс

тепло

тепло (Русский → Якутский)

II 1. нареч. итиитик, ичигэстик, сылаастык; одеться тепло ичигэстик таҥын; 2. в знач. сказ. безл. итии, ичигэс, сылаас; ему тепло киниэхэ сылаас; 3. нареч. перен. итиитик, бэрт үчүгэйдик, истиҥник; тепле отзываться о ком-л. кими эмэ бэрт үчүгэйдик аҕын.

одеться

одеться (Русский → Якутский)

сов. 1. таҥын, кэт; тепло одеться ичигэстик таҥын; 2. (приобрести одежду) таҥын, таҥастан-саптан; 3. перен. (покрыться зеленью и т. п.) үллүн, сабын.

таҥын

таҥын (Якутский → Якутский)

туохт. Таҥнар таҥаста кэт. ☉ Одеваться
Таҥыннахха алдьаммат таҥас диэн суох (өс ном.). Сарсыарда Маша бэргэһэлэнэ бараары мааны таҥастарын таҥнар. М. Доҕордуурап
Ичигэстик таҥна сырыт, баҕар тымныйан ыалдьан хаалыаҥ. Дьүөгэ Ааныстыырап
«Таҥын!» — Өлөксөй бирикээстээтэ. В. Протодьяконов
△ Таҥастан, кэтэр таҥастаах буол. ☉ Приобретать одежду, иметь что надеть на себя
Үөрэҕин саҥа бүтэрэн кэлбит киһи ситэ-хото таҥна илигэ чуолкай. М. Попов
[Мэхээлэ оҕонньор:] Бу бириэмэҕэ түүлээхтээх эрэ киһи таҥныыһы эбээт. Күндэ
Биэбэкээм, айахпытыгар аһаан, санныбытыгар таҥнан олордохпут эбээт. Р. Кулаковскай
ср. др.-тюрк. тонан ‘одеваться’

үгээр

үгээр (Якутский → Якутский)

  1. көр угаар. Көтөр буордаах саха балаҕана, Көмүлүөк куйаас сыралҕана, Бурдук тардар таас сыналҕана, Ыһыырынньык үгээрдээх чаана. Эллэй
    Бары билигин утуйарбыт ордук, үлэлииргэ үгээрэ бэрт. С. Сарыг-оол (тылб.)
  2. Элбэх киһи ыалдьар сыстыганнаах ыарыыта, дьаҥ. ☉ Эпидемия
    Аҕата таастан сууллан өлбүтэ, ийэтэ туох эрэ дьон барыта ыалдьар үгээригэр охтон баран, өрүттүбэтэҕэ. Болот Боотур
    — Ийээ, бөлүүн түһээн балык сиэтим, ол туох сүрэ буолуой? — Балык — тумуу-сөтөл сүрэ. Үгээр кэлээри гыннаҕа. Ичигэстик таҥна сырыт. Г. Угаров
    русск. угар
ама дуо

ама дуо (Якутский → Якутский)

сыһыан холб.
1. «Биллэн турар оннук» диэн бигэргэтэр эппиэти көрдөрөр (диалогка тут-лар). ☉ Выражает само собой разумеющийся утвердительный ответ (употр. в диалоге; соотв. как же, конечно, еще бы)
— Улууска миигин үчүгэйдик билэллэр. — Ама дуо, [эйигин] билэн ахан буоллаҕа дии. «ХС»
Ама дуо, кинээс кинини кытта урут хаһан бу курдук кэпсэппитэ, «үтүө доҕорум» диэбитэ баарай! Н. Якутскай
Ама дуо! Биир дойдулааҕым, үөлээннээҕим наукаҕа саҥа арыйыыларын туһунан уочарка суруйа кэллим. Г. Угаров
2. Саҥарааччы сөбүлээбэт, үгэргиир сыһыанын көрдөрөр. ☉ Выражает неодобрение, иронию говорящего (соотв. еще бы, а как же)
Ити ичигэстик таҥныбыт чиргэл уолаттар, хата, онуоха кыһамматтар, ама дуо — кинилэр урут олорбуттар. Н. Габышев
Ама дуо, доҕоттоор... Аналлаах атыырданан, Аҕыстыыра тараҕай оҕонон Ахталыйаа инибин. П. Ойуунускай

баара дуу

баара дуу (Якутский → Якутский)

эб.
1. Кыыһырыыны, кыйыттыыны, суланыыны көрдөрөр. ☉ Выражает негодование, сетование
Итиэннэ, сатаатар, арахсыахтара баара дуу! Софр. Данилов
Кэргэннээх буолан, кэргэним сүтүктүө баара дуу, оҕолордоох буолан оҕолорум Күүтүөхтэрэ баара дуу... «ХС»
△ Сорох түбэлтэҕэ баҕарыы дэгэттэнэр. ☉ В некоторых случаях приобретает оттенок желания
Оннук тыл чөмчүүгүн талан, Ойуулаан көрүөм баара дуу! Баал Хабырыыс
2. Хайааһын буолбатын иэйиилээхтик күүһүрдэн, дэгэттээн биэриини көрдөрөр. ☉ Выражает отрицание с эмоциональным оттенком
Оо, оттон эн этэриҥ баара дуу, эмээхсиэн. С. Ефремов
Атын дьахталлар курдук, эн киһи кэтит көхсүн күлүгэр ичигэстик олорбутуҥ баара дуу, маанытык таҥнан дьахталлары ымсыырдыбытыҥ баара дуу, сарсыҥҥы күн кыһалҕатын туһунан санаабакка нус-хас утуйбутуҥ баара дуу... Софр. Данилов

сылаастык

сылаастык (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Ичигэстик, тоҥмот гына (хол., таҥын); итиигинэн угуттуу (хол., тык). ☉ Тепло (напр., одеваться), в тепле (напр., спать), теплом (напр., согревать). Сылаастык таҥын
□ [Сүбэлиирэп] аан дойду кыргыһыытын-кыһалҕатын барытын умнан кэбиһэн баран, хаарга батары түһэн, сылаастык, сымнаҕастык утуйан хаалыан баҕарталыыр. Амма Аччыгыйа
Ол онно, бырааҥҥа Күн ордук сылаастык ититэр, Кэҕэ да дьиктитик онно этэр. Т. Сметанин
Олус сылаастык тутууттан, ууну дэлэйдик кутууттан, арассаада наһаа уһун уонна синньигэс уктаах буола үүнэр. ФНС ОС
2. көсп. Эйэҕэстик, аламаҕайдык; олус истиҥник. ☉ Ласково, радушно; искренне
Ити сылаастык көрөр, киһилии кэпсэтэр Байбааскы курдук хамначчыт да киһиэхэ эргэ табыллан олорбутум буоллар. П. Ойуунускай
Кырыарбыт кыламанын быыһынан хара харахтар сылаастык мичээрдээтилэр. И. Гоголев
«Мин кэлтэччи кэпсэнэрим сатаммат», — диир оҕонньор эмээхсинин диэки бэрт сылаастык көрөн олорон. С. Никифоров
3. көсп. Туох да кыһалҕата суох; тоттук. ☉ Без забот; сытно, в достатке
Хара көлөһүнүм тохтон, хаҥкыйа-хатыйа хаттым да, сылаастык сытарбын, сынньана түһэрбин билбэтим. П. Ойуунускай
Мин биир түгэҥҥэ уолҕамдьытык, хабырдык быһыыламматаҕым буоллар, ыал түс-бас аҕата аатыран, атыттар курдук сылаастык, чуумпутук, киһилии олоруом этэ. И. Гоголев
Сахаарап орто баай төрүттээх, орто ыал — сылаастык олорор киһи. Бэс Дьарааһын
Оттон кинилэри тыллаан биэрбит дьон, урут дэлэй олоххо тэриммит далбар олохторугар сылаастык, нуһараҥнык сыталлар-утуйаллар быһыылаах. В. Титов

ичигэстиҥи

ичигэстиҥи (Якутский → Якутский)

даҕ. Ичигэс соҕус. ☉ Тепловатый. Ичигэстиҥи күн буолбут

тымный

тымный (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Уруккугунааҕар тымныы буол, тымныы буолан бар (хол., салгыны этэргэ). ☉ Холодать, становиться холоднее (напр., о воздухе)
Халлаан тымныйан от-мас хагдарыйан эрэрэ. Софр. Данилов
Ычча-оо... Халлааммыт тымныйдаҕа баҕас тугун сүрэй! Н. Якутскай
Түүнүн сүрдээхтик тымныйар, Чалбах тоҥор килэччи. Баал Хабырыыс
△ Итиитэ суох буол, сой, сөрүүдүй (хол., оһоҕу этэргэ). ☉ Остывать, охлаждаться (напр., о печи)
Оттон Дьаакып оҕонньор — Оһоҕун суоһа тымныйан, Олоҕун баарда салыйан, Улам ахсаан испитэ. Күннүк Уурастыырап
Уһугун, Утуйаан, Күн ойдо, чаас барда, Ас бары тымныйда. С. Данилов
Баанньыкка киирдэ. Паар бараныа, уу тымныйыа диэн, Сыгынньахтана охсон сылбырҕаланан кээстэ. Р. Баҕатаайыскай
2. Сылааскын сүтэр, сой, кытаат (өлүк туһунан). ☉ Остывать, коченеть (о трупе)
Баран тутан көөртө — хайыы-үйэҕэ тымныйан хаалбыт этэ. Суорун Омоллоон
Нүксүгүр санна нөрүс гынан доҕорун тымныйбыт сүүһүттэн убураата. И. Гоголев
Күн сирин көрдөрбүт төрөппүтүн илиитин имэрийэ тутан туран, төбөтө босхо барбытын, улам тымныйан эрэрин биллэ да, өлбүтүн итэҕэйбэккэ, хамсаабакка турда. Т. Находкина
3. Тымныыга сылдьан тоҥон ыарый. ☉ Простужаться
[Ийэлэрэ:] Хахха сиргэ оонньоомоҥ. Аны тымныйыаххыт, сииккэ оҕустарыаххыт. Багдарыын Сүлбэ
Ичигэстик таҥна сырыт, баҕар, тымныйан, ыалдьан хаалыаҥ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Биирдэ Ганя үрэххэ муҥхалыы сылдьан, оҥочону түөрэ үктээн, тымныы ууга түһэн, улаханнык тымныйбыта. Күрүлгэн
4. көсп. Кимиэхэ, туохха эмэ интэриэскин сүтэр, кэрэхсээбэт буол. ☉ Охладеть, потерять интерес к кому-чему-л.
Маайыс, соһуйан сэргэхсийэ түспүт саһархай харахтара эмиэ тымныйан, хойуу кыламаннарын кэтэҕэр кирийэ оҕустулар. Амма Аччыгыйа
[Түөтэ Сима:] Хотуой, киһиҥ баҕар, быстахостох санаалаах буолаарай? Тыынын таһаара түһэн баран, тымныйан хаалыа. И. Семёнов
Бэлэхтэрин-туһахтарын ылан бараннар, сарсыныгар-өйүүнүгэр сыһыаннара биллэ тымныйар. У. Ойуур
♦ Иһэ тымныйар — кыыһыр, кыйахан. ☉ Испытывать гнев, ярость (букв. живот его холодеет)
Оҕонньор ону санаатаҕына өйө-санаата оонньуур, иһэ тымныйар, үллэр. П. Ойуунускай
Никешин киниттэн атын үлэһит, инженер биитэр мэхээнньик чорбойдор эрэ, күнүүлээн иһэ тымныйар үгэстээҕэ. Н. Якутскай
Сампара ону көрө-көрө иһэ тымныйар да, тугу да саҥарбат. П. Ламутскай (тылб.). Тыына тымныйда кэпс. — өллө. ☉ Умереть (букв. дыхание остыло)
[Ол курдук] Тыһыынчанан суол омук Тыына тымныйбыта баар үһү. Өксөкүлээх Өлөксөй
Туналҕаннаах ньуурдардаах Туйаарыма Куо чыычаах Итии тыына тымныйда, Ийэ кута былдьанна. Суорун Омоллоон