побуд. от аһый= 1) давать киснуть, бродить; 2) квасить, заквашивать; 3) причинять жжение, острую боль.

мэрбэччи тутун — уостарыҥ кытыыларын аллара түһэрэн, сибилигин ытаары гыммыт курдук тутун. ☉ Растягивать губы уголками вниз, выпячивая их, словно готовясь заплакать, квасить губы
Митя уол ытаары, уоһун мэрбэччи туттубут. Амма Аччыгыйа
Уолчаан мэрбэччи тутта сылдьар сирэйдээх киһи. «ХС»

дьүһ. туохт. Уостарыҥ кытыыларын аллара түһэрэн, ытаары гыммыт курдук т утун (үксүн оҕону этэргэ). ☉ Растягивать губы, одновременно выпячивая их и опуская углы вниз, квасить губы (собираясь плакать)
Уолчаан кыайан тугу да хоруйдаабат, ытаары мэрбэйэр. Н. Якутскай
Даша хара хараҕа миэхэ киҥнээхтик хатанара, уоһа оҕолуу мэрбэйэн хаалта. Н. Габышев
Кэ тит сирэйэ кытара өлөн, үүтүн тох пут оҕо курдук, мэрбэйдэ, адьас ытыахча буолла. Бэс Дьарааһын
ср. кирг. бырбый ‘быть плаксиво сморщенным (о лице)’, монг. бэрбийх ‘трусить, робеть’

туохт.
1. Иитэн сылааска туруоран аһыт. ☉ Подвергать брожению, квасить, заквашивать
Сорох эмтээх үүнээйилэри хомуйан, көөнньөрөн, кыра ыарыыларга боруобалыыр буолбутум. Болот Боотур
Көйөргө кымыһы көөнньөрөбүт. И. Данилов
Сиилэһи көөнньөрөн ынахтарбар сиэтэбин. АИИ НУо
2. Күүскэ оргутан үчүгэйдик хойуннар, бардар (чэй туһунан). ☉ Настаивать, заваривать (чай)
Кумааҕыга боччоччу суулаабыт чэйин тооромоһун булан, чэй көөнньөрдө. В. Протодьяконов
Сааһырбыт дьахтар сылабаары тула көтөр, чэй көөнньөрөр. И. Никифоров
3. көсп. Искэр кыһыйа-абара сырыт. ☉ Копить в душе раздражение, возмущение, гнев
Иһигэр көөнньөрө сылдьыбыт кыһыытын-абатын бүгүн миэхэ тоҕо кулгуйуо дуо? Н. Лугинов
Таҥхай Баһылай иһигэр көөнньөрбүт өһүөнүн аны аһаҕастык этэн сааммыт, суола сойбут Сэмэҥҥэ, сытыы быһаҕын кыыныттан таһааран кылбаҥната-кылбаҥната, кыбдьыгыраамахтаабыт. П. Аввакумов