сов. что тараа, тараан кэбис; зачесать волосы кверху баттаххын өрө тараанан кэбис.

1) расширенный вверху; расширяющийся кверху; тэллэгэр иһит сосуд, расширяющийся кверху; 2) обвислый, отвислый; тэллэгэр уос отвислые губы # тэллэгэр сэлээппэ широкополая шляпа.

I) повод, ремень, проведённый от мундштука к седлу (чтобы лошадь держала голову кверху); 2) подвязка уздцов к дуге.

1) переворачивать (кверху дном); сваливать (вниз); сыарҕатын таҥнарда он перевернул сани; 2) перен. предавать кого-что-л., изменять кому-чему-л.

дьүһ. туохт. Өрө хантайбыт, ньыҕаллыбыт муруннаах, тумустаах буол. ☉ Быть вздёрнутым кверху (напр., о носе)
[Сибиинньэ оҕото] сынталлан үөскүлэҥ, улаатымтыа көрүҥнээх. В. Протодьяконов
ср. сынтай

уст. вид гадания, при к-ром подбрасывают какой-л. предмет; ответ считается утвердительным, если предмет падает открытой или вогнутой стороной кверху, отрицательным — если наоборот; түөрэх хамыйах гадальная ложка; түөрэх кэбис= бросить что-л. с целью гадания.

нареч. 1. (кверху, на высоту) үөһэ; , подняться вверх по лестнице кирилиэһинэн үөһэ ытьш; 2. (к истоку, к верховью) өрө; плыть вверх по реке өрүһү өрө өксөй; # вверх дном үрдүн анна, аннын үрдэ гына, өрө-таҥ-нары; руки вверх! илиигин өрө уун!

сыһ. Саллаҕар гына, саллайа сылдьар, саллайан көстөр курдук. ☉ Утолщая (утолщаясь) кверху или к переднему концу. Отун саллаччы кэбиһэн таһаарбыт
□ Тордох сону Догдоччу кэтэн, Сарыы этэрбэһи саллаччы анньынан, …… Халыҥ хаары хампарытан, Хара тыатыгар хаамта. А. Софронов
Сөдүөркэ туундаралыы тигиилээх улахан сахсаҕар бэргэһэтин саллаччы кэтэн кэбистэ. Болот Боотур

сыһ. Тэйтэйэр курдук, өрө соҕус (ас, тут — хол., кутуруккун). ☉ Вверх, кверху, торчком (поднять что-л. мягкое, небольшое — напр., хвост)
Сорохтор таптал эрэйэн кутуруктарын тэйтэччи тутан, төбөлөрүн сургуччу анньан биэрэллэр. М. Доҕордуурап
[Чыычаах Кулун Куллустууру] Утары көрөн олорон, Кынатын сараччы тутта, Кутуругун тэйтэччи тутта. ТТИГ КХКК

аат., эргэр. Сыарҕалаах ат баһын хантаччы тартарар быа (үүнүн тиэрбэһиттэн дуҕатын оройугар эбэтэр ыҥыырдаах акка ыҥыырын хоҥсуоччутугар диэри). ☉ Ремень, проведённый от мундштука к седлу или к дуге (чтобы лошадь держала голову кверху), повод
Хартыгастаах халлаан Хантарҕата тэһиинин Төлөрүтэ охсоннор Төгүрүччү көрөн кэбистилэр. П. Ойуунускай
Аралы далбар киэлитигэр Арҕаһыттан хантарҕалаах Айыы тайбыыр аймаҕыттан Энньэлээх-сэтиилээх айыллыбыт. Күннүк Уурастыырап
ср. бур. хантарга ‘ремень мундштука (лошади)’