прил. кимиилээх, дьүккүөрдээх; напористый человек дьүккүөрдээх киһи.

даҕ. Хардарыта кимиилээх, киирсиилээх. ☉ Ожесточенный
Кимсиилээх хапсыһыыга биһиги уолбут кыайда. — Уот тымтар кимсиилээх сэриигэ Досуордьут бааһырда. А. Абаҕыыныскай

туохт. Дьүккүөрдэн, дьаныардан, ордук кимиилээх буол. ☉ Стать напористым, настойчивым, наступательным
Кэлэр кэрэ кэскил Кэхтэр диэни билбэтин, Кимиилэнэн кэҥээн истин! Күннүк Уурастыырап

этэн-тыынан кимилдьит — кимиилээхтик, түргэнник саҥар-иҥэр. ☉ Говорить (выступать) много, уверенно, увлеченно, взахлеб
[Кини] этэн-тыынан кимилдьитэр кэмигэр, мэктиэтигэр, омуннаах поэт кэриэтэ этэ. С. Федотов

даҕ. Дьулурҕа, кимиилээх; үрдүк таһаарыылаах. ☉ Активный, наступательный; высокопроизводительный. Олоҕум саамай кимиэһиннээх, көхтөөх үлэнэн көтөллөммүт отут сыла …… улуу өрүс кытылыгар ааста. НЕИ ҮүҮҮС

сыһ. Дьулурҕатык, кимиилээхтик. ☉ Возбужденно, наступательно
Дайбыырап улам кимиэһиннээхтик саҥаран, куолаһа кытаатан, тыҥаан истэҕин аайы, Болдин маҥнай хоноччу туттубута суох буолан, умса көрөн олорбута. Тумарча

даҕ. Тэҥ эрийсиилээх, илин-кэлин түсүһүүлээх, киирсиилээх, тыҥааһыннаах (хол., күрэс былдьаһыыга). ☉ Напряжённый, захватывающий (напр., о равном соперничестве в состязании). Күннүк Уурастыырап — саахыматчыт бэрдэ, куорат уонна өрөспүүбүлүкэ таһымынан саахымат улахан хатыһыылаах күрэхтэһиилэригэр кыттыбыт, бириистээх миэстэни ылсыбыт киһи. «ХС»
Саамай хатыһыылаах сүүрүү эр дьоҥҥо буолла. «Кыым»
Кини [оҕус] чахчы-бааччы күүстээх, хатыһыылаах, кимиилээх киирсиилээх буолан, хара тыа аатырбыт адьырҕатын боҕутуннарбыт буолуохтаах. ПАК АаТХ

даҕ.
1. Уһаарыылаах, хатан гына уһаарыллыбыт (тимир). ☉ Закалённый (о металле)
Хатарыылаах уһуктаах Хаҥыл хойгуобунан Хаппыт тураҥ кырсы Хаспытым, Тоҥ ньыгыл буору Тоҥсуйбутум элбэҕин! С. Васильев
Хатарыылаах тимиртэн Хатан болот тахсааччы. «ХС»
2. көсп. Күүстээх-уохтаах, тулуурдаах (хол., үлэҕэ буһан-хатан). ☉ Закалённый физически, крепкий, выносливый (о ком-л.)
Хатарыылаах эр дьонтон Харыс сири хаалбакка, …… Эрэйи эҥээргинэн Эрдээхтик тэлсибитиҥ! Р. Баҕатаайыскай
Мохов …… кыһамньылаах, кимиилээх үлэһит, тулуурдаах, хатарыылаах ыччат. Н. Габышев

аат.
1. Өстөөххө кимэн киирии, атаака. ☉ Атака, наступление на противника
Кимии улам күүһүрэн, Толоону «Ураа!» толордо. С. Тимофеев
Сэбиэскэй сэриилэр кимиилэриттэн фронт кэҕис гыммыт быһыылааҕа. А. Фадеев (тылб.)
2. Кимиэхэ-туохха эмэ дьулуурдаахтык үтэн киирии. ☉ Натиск; давление, напор
Хотугу кыраайга кулаагы эһэргэ Кимиибит эрчимин чиҥэттиҥ. Күннүк Уурастыырап
Тибии-силлиэ кимиитин Түөстэринэн силэйэн …… Табаларым сиэлэллэр. Эллэй
3. көсп. Күүһүнэн эбэтэр киһи салҕар гына, арахпакка, тугу эмэ ситиһэ сатааһын. ☉ Стремление добиться чего-л. силой или настырностью, назойливостью. Кини кимиитин туох да тохтоппот. Бу кини киһи салҕар кимиилээх, араҕан быстыбат

даҕ.
1. Иһиттэн күүстээх дьайыылаах; кимиилээх (тыасуус, айылҕа туһунан). ☉ Энергичный, наступательный, активный (о природных явлениях)
Соҕотох кини [тыраахтар] тыаһа кимиэллээх, Хочо иһэ дьигиһийдэ. А. Бродников
Күһүн, кэлэн иһэр кэм кэлэн иһэр курдук, кимиэллээх, ыксаллаах. В. Сыромятников
2. Олус уохтаах, хатан, итирдэр. ☉ Очень крепкий, хмельной, пьянящий. Кимиэллээх кымыһы Кэбирэх арыынан киэргэттим. Саха сэһ
1977
Кимиэллээх кымыс Итиригэ буолбут. ГДМ БМБ. Кистэлэҥ баар удьурхай хамсаҕа, Кимиэллээх арыгы таммаҕар. Р. Гамзатов (тылб.)
3. көсп. Чиҥ, кытаанах; куһаҕан дьайыылаах. ☉ Твердый, строгий; наступательный, агрессивный
Хамандыырдарын саҥата бастаан холку курдук эрээри, кэнникинэн кимиэллээх буолан биэрдэ. Г. Колесов
Ити суруйууга …… Данте кимиэллээх киҥэ-наара тарыйа тардыллыбыта. ЛВ МТА