кинжал || кинжальный; кынчаал биитэ лезвие кинжала.

сов. что батары саай, батары ас, батары тут; вонзить кинжал кынчаалы батары саай; вонзить когти тынырахтаргынан батары тут.

сов. что 1. (плотно закрыть) бүө- лээ; заткнуть уши ватой кулгааххын баатанан бүөлээ; 2. (засунуть за что-л.) ук, ас, угун; заткнуть кинжал за пояс кынчаалы кургар анньын; # заткнуть рот (или глотку) кому-л. бэлэһин бүөлээ, саҥардыма; заткнуть за пояс кого-л. кургар анньын, бүктээ, баһый.

аат. Анньарга, быһарга туттуллар икки өттүнэн биилээх сытыы уһуктаах быһах. ☉ Кинжал
Остуол кытыытыгар Сыллай икки өттүнэн биилээх балтараа харыс уһун кынчаалы килбэҥнэтэн көрө олорор. Амма Аччыгыйа
Арай өйдөөн көрбүттэрэ: киһилэрин түөһүн тылын аллараа өттүнэн кынчаал быһах угар диэри хороччу анньыллыбыт. В. Чиряев
Кынчаалы, финскэй быһаҕы, онтон да атын биилээхуһуктаах сэби сокуоннайа суохтук илдьэ сылдьыы, оҥостуу эбэтэр атыыга биэрии эмиэ буруйу оҥоруунан ааҕыллар. СГПТ

даҕ.
1. Сытыы, өтөрүбатары көрөр уоттаах (харах). ☉ Зоркий, пронизывающий (о взгляде)
Дуксуур харахтаах. Икки уоттаах дуксуур хараҕынан көрүтэлии турда. Д. Говоров
Дуксуур икки хараҕа икки чанчыгыттан үөскээбит. Нор. ырыаһ.
2. көсп. Өтөрү-батары киирэр гына чочуйуллубут, сытыы синньигэс уһуктаах (тумус, батыйа). ☉ Острый, отточенный (клюв, кинжал)
[Туос ала кыыл] дуксуур тумустаах эбит. Нор. ырыаһ. Дуксуур үҥүүнэн тирээн умсары аспытынан бардылар. Д. Говоров
Кыыс Ньургун дуксуур тимир үөрбэтинэн дьахтары быраҕаары гынар. М. Тимофеев-Терешкин