тайна, секрет || тайный, секретный; улахан кистэлэҥ большая тайна; байыаннай кистэлэҥ военная тайна; кистэлэҥ общество тайное общество; ср. кистэл , сэкириэт # кистэлэҥ куоластааһын тайное голосование.

тайное голосование

и. д. от куоластаа = II голосование; куоластааһын түмүгэ результаты голосования.

I собирать или обрывать колосья.
II голосовать, подавать голос; уураахха куоластаа = голосовать за постановление; депутакка кандидаттар иһин куоластаа = голосовать за кандидатов в депутаты.

1. аат.
2. Туох эмэ дьоҥҥо биллиэ-көстүө суохтааҕа, кистэниллэрэ (хол., былаан, ньыма). ☉ Тайна
   Ити байыаннай кистэлэҥ. Амма Аччыгыйа
   Табаарыстар, эһиги ханна бараргыт кистэлэҥ. Отделениеҕыт курсаннара ыйыттахтарына …… «практикаҕа барабыт диэхтээххит». Н. Якутскай
   △ Ханнык эмэ дьарык, үлэ киэҥ араҥаҕа биллибэт, оҥорооччу, толорооччу бэйэтэ эрэ билэр ньымата, сэкириэтэ. ☉ Секрет
   Айар үлэ кистэлэҥэ. Ситиһии кистэлэҥэ. — Кинини албан аатырбыт кырсаһыт …… булт кистэлэҥнэригэр үөрэтэ ылбыта. И. Федосеев
   Уолаттарын уус уустук идэтигэр уһуйан, араас кистэлэҥнэригэр үөрэтэн испитэ. ЧАИ СБМИ
   Вересковай мүөтү бэлэмнээһин кистэлэҥин билэр аҕа ууһуттан кинилэр иккиэйэҕин эрэ хаалбыттара. Ю. Чернов (тылб.)
3. Туох эмэ ситэ биллибэтэ, ситэ таайыллыбата, дьиктитэ. ☉ Загадочность, таинство, загадка
   Кыыс диэн тыыннаах таабырын. Кини кистэлэҥин үйэҥ тухары таайыаҥ суоҕа. Н. Лугинов
   Кини эмтээх оттор кистэлэҥнэрин билэр. И. Гоголев
   Кини айылҕа араас кистэлэҥнэрин уонна быйаҥнарын арыйар кыахтаммыт. И. Данилов
   Мөлүйүөнүнэн ахсааннаах дьоппуоннар …… ирбэт тоҥ кистэлэҥнэрин кытта астына билсибиттэрэ. ГКН МҮАа
4. даҕ. суолт.
5. Атын дьоҥҥо биллиэ суохтаах, тустаах эрэ киһи (дьон) билэр. ☉ Тайный, секретный
   [Суругу] кыыс …… бартыһааннар кистэлэҥ буосталарын дьааһыктарыттан ылбыта. Суорун Омоллоон
   «Буурҕаһытын», «Мохсоҕолун ырыатын» …… саха эдэр революционердара кистэлэҥ мунньахтарга ааҕыталыыллара. Софр. Данилов
   Бэйэҕит өйдөөн көрүҥ! Бачча ыраах кэлбит дьон туох эрэ кистэлэҥ соруктаахтара биллэр. И. Гоголев
6. Кимиэхэ да биллибэт, ситэ таайыллыбат. ☉ Таинственный, скрытый, неразгаданный, загадочный
   Чабырҕах хайаан да кистэлэҥ, табылыннаҕына, бэрт куодаһыннаах ис хоһоонноох буолар! Саха фольк. Ойуур салгына оһуобай! Тааллыбат кистэлэҥ эмтээх! П. Тулааһынап. Тэҥн. кистэл 2
   ◊ Кистэлэҥ куоластааһын көр куоластааһын
   Бары Сэбиэккэ дьокутааттары быыбардааччылар бары бүттүүн, тэҥ уонна судургу быыбардыыр быраапка олоҕуран, кистэлэҥ куоластааһынынан талаллар. СГПТ
   Манна кистэлэҥ куоластааһыны хааччыйарга усулуобуйа толору тэрилиннэ. «Кыым»

аат. Быыбардаан кими туохха эмэ талыы, сүүмэрдээн ылыы. ☉ Голосование
Эй сиэ, доҕор, былыр куоластааһын диэн баар этэ дуо? Кинээс, кулуба талбытынан этэн кэбиһэрэ да, сөп буолар буоллаҕа дии. Амма Аччыгыйа
Бэс ыйын уон алта күнүгэр куоластааһын тыа сиринээҕи култуура дьиэтигэр буолуоҕа. «Кыым»
◊ Аһаҕас куоластааһын — илиини көтөҕөн эбэтэр тылынан сөбүлэһэн санааны биллэрии. ☉ Открытое голосование
Уопсай мунньах уураахтара аһаҕас куоластааһынынан куолас үксүнэн ылыллаллар. КПЫ
Муҥнайгы тэрээһин мунньахха группа чилиэннэрэ аһаҕас куоластааһынынан группору уонна кини солбуйааччытын талаллар. «ХС». Кистэлэҥ куоластааһын — бүллэтиэни уурунаҕа түһэрэн санааны биллэрии. ☉ Закрытое голосование
Бу Рим папатын чааһынай капеллата. Манна кистэлэҥ куоластааһынынан Рим папата быыбарданар. ТГП ЕЭА
Депутаттары быыбардааһыҥҥа кистэлэҥ куоластааһын буолар. «ХС»

I
туохт.
1. Куоласкын биэр, быыбардаа. ☉ Голосовать, отдавать голос (на выборах)
Бии бу кыһыҥҥы быыбарга биһиги куоластаан талбыт дьокутааппыт бу кэлэн биһигини кытта сирэй көрсөн сэһэргэстэ дии. Амма Аччыгыйа
Кини быйыл аан маҥнай куоластыыр. С. Федотов
2. кэпс. Суолга илиини уунан массыынаны тохтот. ☉ Голосовать на дороге (для того, чтобы остановить попутный транспорт)
Биир да массыына тохтообото. Куоластаатахха, бэл бытаара да сорумматтар. Э. Соколов
Кырдьаҕас, ыарыһах өттө суолга туран айан массыынатын куоластаан көрөллөр да, туһа тахсыбат. «Кыым»
II
туохт. Бурдук куолаһын быһыта тардан эбэтэр сиргэ түспүтүн хомуй. ☉ Собирать или обрывать колосья
Хобороос түүтэх бурдугу куоластыы олорор. А. Софронов
Биирдии солуоманы куоластаан быһыта тардан ылан, кэлиигэ симэн, соҕоҕунан сынньаллара. Г. Колесов