анат. ободочная кишка.

анат. слепая кишка; аппендикс.

анат. кишка; суон оһоҕос толстая кишка; муҥур оһоҕос слепая кишка; аппендикс # оһоҕос түгэҕэ оҕо последний ребёнок, последыш.

прил.: двенадцатиперстная кишка анат. сиэн оһоҕос (синньигэс оһоҕос төрдө).

толстая кишка (у лошади); сылгы хартата — саха биир таптыыр аһылыга кушанье, приготовленное из конской толстой кишки,— одно из излюбленных блюд якутов.

аат. Сылгы суон оһоҕоһун буһаран астаммыта (сахаҕа күндү аһылыкка киирсэр). ☉ Толстая кишка (у лошади); блюдо, приготовленное из конской толстой кишки — одно из излюбленных блюд якутов
Субай, харта сокууска сойон, тупсан тураллар. С. Данилов
Буспут хартаны иһиккэ хоторон сойуталлар уонна кыра гына кырбастыыллар. СНЕ ӨОДь
Сылгы хартатын бэйэ сөбүлүүрүнэн тууһаан баран өр буһараллар. Дьиэ к.
ср. тюрк. карта, харта ‘прямая кишка’

толстый || толщина; суон тиит толстое дерево; суон киһи толстый человек; суон оһоҕос анат. толстая кишка; суонун мээрэйдээ = измерять толщину чего-л. # суон дурда буол = быть надёжной защитой (букв. быть толстой засадой).

аат., анат. Муҥур оһоҕос төбөтүттэн тахсар кылгас суон оһоҕос. ☉ Слепая кишка, аппендикс
Муҥурдаах ыарыыта.  Маайа муҥурдааҕа сытыйан, киһи буоларын ааһа охсубут. Амма Аччыгыйа
Кыра оҕо муҥурдааҕа улахан киһи муҥурдааҕыттан кээмэйин э н и т эҕэ һ э с уох. ИБГ ДьОЫа
Муҥурдааҕа тэстибит оҕону …… нэһиилэ өрүһүйбүттэрэ. «Кыым»

прил. 1. и в знач. сущ. м. (незрячий) хараҕа суох; слепой старик хараҕа суох оҕон- ньор; 2. перен. (не понимающий происходящего) хараҕа суох, балай; 3. перен. (безрассудный) хараҕа суох, түҥ балай, бүдүмүк; слепая любовь хараҕа суох таптал; слепое подражание бүдүмүк үтүктүү; 4. (неотчётливый) аанньа көстүбэт, кыайан көстүбэт; слепой шрифт аанньа көстүбэт шрифт; # слепой полёт ав. көрбөккө көтүү (приборунан эрэ сирдэтэн); слепая кишка анат. муҥур оһоҕос.

аат., анат.
1. Киһи уонна кыыл ас буһарар уорганнарын сороҕо; көрүҥэ — уһун синньигэс уонна көҥдөй. ☉ Кишка
Чоҥку ампаар үрдүгэр буолбатаҕын, ол оннугар минньигэс бэйэлээх силии оһоҕоско киирэн буспута быданнаабытын кини бэрт үчүгэйдик билэрэ. Н. Заболоцкай
2. Ис-үөс, ис. ☉ Живот
Тобугатоҕоноҕо Тобулуттан түспүт, Оһоҕоһо тобугун Толору олорбут. Өксөкүлээх Өлөксөй
♦ Оһоҕос түгэҕэ (түгэҕинээҕи) оҕо (уол, кыыс) — ыал саамай аччыгыйа, бүтэһик оҕо. ☉ Самый младший ребёнок в семье, последыш
Арай оһоҕос түгэҕэ оҕото аҕатын суоллуо эбитэ дуу, саатар үөрэххэ барыар диэри. У. Нуолур
Билигин оһоҕос түгэҕинээҕи оҕотун кытта олорор. «ЭК»
Оһоҕос түгэҕэ уолчаан — Уйбаачаан, көр, бэл кини сэттис кылааска тиийэ оҕуста. «ХС». Оһоҕос Уйбаан кэпс. — аччыктааһын, хоргуйуу. ☉ Острая потребность в еде, сильный голод (букв. Иван-кишка)
Оһоҕос Уйбааннара олуйан, Аһыыр айахтара кыһарыйан …… Баһаар эбэ хотуҥҥа Барар дьон буоллулар. Күннүк Уурастыырап
Ол хайа бурдукпун көрдөтөллөрүй? Оһоҕос Уйбаан күһэйдэҕинэ, бэйэлэрэ да булар дьон буолуо. Л. Габышев
Өйүө быстан, хара уунан айаннаатылар. Ол да буоллар, оһоҕос Уйбаан ыксатан, кэччэгэй атыыһыт биир кунаны өлөрдө. Бэс Дьарааһын. Оһоҕо- һо баалынна – аччыктаата, хоргуйда. ☉ Голодать
Оһоҕоскут баалыннаҕына миигин саныаххыт! Көрүөхпүт эһигини бассабыыктар төһө байыталларын! «ХС». Оһоҕоһо синньигэс — кыаҕа кыра, кыра кыахтаах. ☉ соотв. кишка тонка. Оһоҕоһо уһукта илик — аччыктыы илик. ☉ Аппетит ещё не пробудился, ещё не проголодался (букв.: ещё не проснулся его кишечник)
Астаммыты амсайбата, Саакырга саантаабата …… Кэмпиэти кэмнээн эрэ эмтэриттэ: Оҕолоро барахсан оһоҕоһо Уһукта илик буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй. Оһоҕоһуҥ токурун көннөр — кыратык аһаа, амтана суох аһаа. ☉ Есть без всякого аппетита, поесть чуть-чуть.
◊ Аһыы оһоҕос анат. — ынах сүөһү синньигэс оһоҕоһо. ☉ Тонкие кишки (рогатого скота). Муҥур оһоҕос анат. — муҥурдаах. ☉ Аппендикс. Оһоҕос арда (өрдө) анат. — ис уорганнар тараһаҕа сыстар дьапталҕалара. ☉ Брыжейка. Оһоҕос бааллыыта (бааллара) эмт. — оһоҕос эриллэн аһаабыт аһы аһарбат буолуута. ☉ Заворот кишок. Сиэн оһо- ҕос анат. — уон икки салаалаах оһоҕос. ☉ Двенадцатиперстная кишка. Үрүҥ оһоҕос — эмис, сыалаах оһоҕос (хаан кутарга). ☉ Кишки, обложенные жиром (предпочтительные для изготовления кровяной колбасы). Хара оһоҕос — сыата суох оһоҕос. ☉ Кишки без жира (худшие для изготовления кровяной колбасы).
ср. др.-тюрк. ичэгү ‘внутренности’, тюрк. ичеге ‘кишки’