Якутские буквы:

Якутский → Якутский

киһилэн

туохт.
1. Бэйэҥ дьаһайар эбэтэр кыттыһан тугу эмэ гынар, бэйэҥ диэки буолар киһилээх буол. ☉ Иметь в своем распоряжении человека, работника, соучастника, сторонника. «Ыл эрэ, тукаам, көр эрэ хас киһилэннибит?» М. Доҕордуурап
Сэбиэттэр, хайа, онноманна сорук боллур, сүүрэр-көтөр хорохоот оҥостор киһилэнэн абыраныах курдук туттуналлар. КАА АСС
2. Таптаһар, көссүүлэһэр киһилээх буол. ☉ Иметь любовника
Даайа, атын киһилэниэхтээҕэр буолуох, кэлин кэмҥэ киинэҕэ, кэнсиэргэ да ахсааннаахтык сылдьара. Софр. Данилов. «Уйбаа-ан, арай тиийбитиҥ, Аанчаҥ эмиэ эн курдук атын киһилэммит буоллун?» Э. Соколов
Нариччаан …… туруора кэлэр, утутан барар кэриэтэ истиҥ киһилэммитэ. Н. Габышев
♦ Кыра киһилэн — кыра оҕолон. ☉ Заиметь ребенка
Хоммут ыала, саҥа холбоспут дьон, кыра киһилэммиттэр. В. Яковлев

Якутский → Русский

киһилэн=

1) иметь в своём распоряжении человека, работника; окко хас киһилэннигит ? сколько человек привлекли к сенокосу?; 2) разг. иметь мужа; иметь любовника.

Еще переводы:

заселиться

заселиться (Русский → Якутский)

сов. киһилэн, нэһилиэнньэлэн.

ойохтон

ойохтон (Якутский → Якутский)

туохт. Ойох ыл, ойохтоох буол. ☉ Жениться, стать женатым
Хоойбор сытар Хотун ойохтонноҕум, Тэллэхпэр сытар Тэҥнээх киһилэннэҕим. П. Ойуунускай
Арба, били Уйбаан уол ойохтоммут үһү дуу? Суорун Омоллоон
Михей уончаҕа эрэ тиийбэт ойохтоно сылдьыбыта да, билигин биирэ да суох. Н. Лугинов

заселение

заселение (Русский → Якутский)

с 1. (по гл. заселить) киллэрии, олохтооһун; олохсуйуу; 2. (по гл. заселиться) киһилэнии, нэһилиэнньэлэнии.

кутуруктан

кутуруктан (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кутуруктаах буол. ☉ Иметь хвост
Били хара кириэспит аны өһөх хара кутуруктанан түгэҕэ биллибэт дириҥ далайга хойуостанар. «ХС»
2. көсп. Кэннигиттэн батыһа сылдьан кэтиир киһилэн (полицейскай агент о. д. а. тустарынан). ☉ Иметь хвост (о слежке)
«Питергэ тиийээт да …… кутуруктаммытым», — Владимир Ильич күлэр. З. Воскресенская (тылб.)

суумалан

суумалан (Якутский → Якутский)

  1. суумалаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Кэлэр радиацияны, быһаччыны уонна тарҕаммыты холбуу ылан, суумаламмыт радиация диэн ааттыыллар. САИ ССРС ФГ
  2. Төһө эмэ харчылан. ☉ Иметь какую-л. сумму денег
    Уон ордуга биэс аты тэринэн, уон биэс тыһыынча суумаланан, үс киһилэнэн, тэринэн баран …… аттанан айаннаатыбыт. Д. Софронов
баатыгарын

баатыгарын (Якутский → Якутский)

сыһыан т.
1. Итэҕэйбэт, саарбахтыыр сыһыаны көрдөрөр (ама). ☉ Выражает недоверие, колебание (разве, неужто)
Баатыгарын, өйө-санаата оннукка охсуллаары гыммыт дуо? Болот Боотур
Баатыгарын, эһигини кытта саҥатык билсиэхпит дуо? ПЭК СЯЯ
Хайдах тыллаһарый, баатыгар, ол кыыһа атын киһилэммитин иһиттэҕэ буолуо дуо? «Кыым»
2. Мунаахсыйан, таайан көрөн сэрэйиини көрдөрөр (арааһа, баҕар). ☉ Выражает предположение говорящего с оттенком сомнения, догадки (пожалуй, может быть)
Баатыгарын, барытын биир дьахтар тикпит дуу? В. Протодьяконов
Дьэ, дьикти диэтэҕиҥ. Баатыгарын, кынаттанан көттөҕө дуу? «Кыым»
Баатыгарын, баран иһэн моһуогурбут бэйэлэрэ дуу? Р. Кулаковскай

эрдэн

эрдэн (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кэргэн таҕыс, эргэ бар. ☉ Выходить замуж
Ол Лүүсэ кыыс эрдэнээри сылдьар. И. Семёнов
Балбаара эрдэммитин истэннэр, эр-дьон кэлбэт-барбат буолбуттар. С. Маисов
△ Эрдээх буол. ☉ Быть замужней
Оннук эрдэниэн кэриэтин суоҕа көнө, хас эмэ ыйы быһа дьиэтигэр көстүбэт. А. Кривошапкин (тылб.)
2. кэпс. Киһилэн, көссүүлэс. ☉ Состоять в любовных отношениях с мужчиной, быть любовницей
Күөх сирэй, Дьаакыбы эрдэнэ-эрдэнэ ол-бу буолан сөрүөҥнүүр эбиккин дии! А. Софронов
Балааҕыйа сэрэбиэйдиир: «Түүҥҥү эрдэммиккин, онон оронуҥ үрдүгэр саата ыйаа». Г. Угаров

сильный

сильный (Русский → Якутский)

прил. 1. (большой физической силы) күүстээх; сильные руки күүстээх илиилэрдээх; 2. (твёрдый, стойкий) күүстээх, кытаанах; сильная воля күүстээх воля; сильный характер кытаанах характер; 3. (хорошо вооружённый) күүстээх; сильная армия күүстээх армия; 4. (могущественный, мощный) күүстээх, кыахтаах; сильное государство күүстээх государство; 5. (дающий большую мощность) күүстээх; сильный мотор күүстээх мотуор;. 6. (по величине, степени проявления) күүстээх; сильный ветер күүстээх тыал; сильное желание күүстээх баҕа; 7. (сведущий, талантливый) күүстээх, кыахтаах, кыайар; сильный ученик күүстээх үөрэнээччи; в математике он силён математикаҕа кини кыахтаах; # иметь сильную руку где-л. кыахтаах илии көмөлөөх буол (кыахтаах көмөлөһөр киһилэн).

дьоннон

дьоннон (Якутский → Якутский)

  1. дьонноо диэн соччо тут-бат ф-тан бэй. туһ. Аны кэлэн аан дойдуга Аймах дьону дьоннонорбун, Аал уоту отторбун Аастаҕым буоллаҕа. С. Зверев
    Онтон бэттэх Мойуос кинээс - Сэрииһит дьонноммута. «ХС»
  2. Дьонунан туол; элбэх киһилээх буол. ☉ Наполняться людьми, народом; обрести людей
    Кинилэртэн [Нуой уолаттарыттан] бары сир дьонноммута. ПЭК СЯЯ
    Бу киэһэ кулууппут хаһан да буолбатаҕын курдук элбэх дьоннонно. Сотору, адьас сотору, Саха сирэ Барамыгин курдук бурдугу өлгөмнүк үүннэрэр үгүс дьоруой дьоннонуоҕа. П. Егоров
    △ Киһилэн-сүөһүлэн (сирдойду туһунан). ☉ Заселяться, населяться людьми, народом (о местности, территории). Туймаада хочото өҥ буолан өбүгэлэрбит саҕаттан элбэх дьонноммута
иччилэн

иччилэн (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Иччилээх буол. ☉ Обрести духа, домового
Балыктыырын мэһэйдэһэр ханнык эрэ иччилэммит. Н. Заболоцкай
2. Хаһаайыннан, бэйэҕин бас билэр киһилэн. ☉ Обрести хозяина, владельца
Улаан [сылгы аата] эн курдук иччилэннэҕинэ, бүөбэйдээн илдьэ сырыттаххына, түргэнник иччитийиэ. Н. Заболоцкай
«Аата, дьиэм иччилэннэҕэ»,- диэбитэ [оҕонньор], бэйэтэ бэйэтигэр этэр курдук. - Кийиитим, бэрт оттомноох, бу орто дойдуга үчүгэйи-куһаҕаны булан араарыаххын сөп барахсан эбиккин. В. Яковлев
Иэхэйигим эбитин! Иэримэ дьиэм эрэйдээх Иччилэниэн туһугар, Аҕыс уонча саастарбар Аатырыаҕым иннигэр - Күнүм, айыым оҕото Көстүбүтэ кэрэтин! И. Чаҕылҕан
3. Туох эрэ дьикти кистэлэҥ күүстэн. ☉ Приобретать таинственную силу
Ытыыр икки, ыллыыр икки ардынан эҥсэлийэн, этэр тыла эбии иччилэнэн, кыраабытын курдук кырыы турар. Н. Якутскай
Сүллүкү тыла-өһө иччилэнэн, тойугун-силигин толорон кыырбыта. Болот Боотур
Саҥарар саҥаҥ саталаннын, этэр тылыҥ иччилэннин! Эрилик Эристиин
Хараҕа иччилэнэн, уоттанан кэллэ. А. Сыромятникова
4. Үөскэхтэн (хол., сымыыт). ☉ Появиться (о зародыше в яйце)
Иччилэммит сымыыт. Бу айымньыга, көтөр сымыытын үөскэҕэ иччилэнэн ситэн эрэринии, норуот ырыатын реалистическай ис хоһооно күүһүрэн, кини мифологическай форматын алдьатан сырдыкка тахсара чугаһаан эрэрин көрөбүт. Эрчимэн
Аны аҕыйах хонугунан сымыыт иччилэнэр. «ХС»