Якутские буквы:

Русский → Якутский

клещи

сущ
(ед. ч. нет)
чыскы

клещи

кытарча, ытарча, ытачча (малые); чыскы (заимст.) кытаҕас (большие).

клещи кузнечные

чыскы, кытаҕас (уһанар инструмент. Кытарбыт тимири, соҕотуопканы ытыттаран сыҕарытарга, эргитэргэ-урбатарга аналлаах. Төһүүлээх иэччэхтээх, уһанар механизм кытаахтыыр чааһын бы-һыытынан үлэлиир.)

Категория: Машиностроение

клещ

сущ
бурдугу сиир үөн, хомурдуос

клещ

м. клещ (харамайдарга уонна үүнээйилэргэ сыстан үөскүүр ооҕуйдуҥу корүҥнээх кыра үөн).

Еще переводы:

кытаҕас

кытаҕас (Якутский → Русский)

большие кузнечные клещи; ср. кытарча, ытарча

ытарча

ытарча (Якутский → Русский)

I сковородник; итии хобордооҕу ытарчанан тут = ухватить горячую сковороду сковородником.

II тиски, клёщи; уһанар ытарча слесарные тиски; тимир ытарчата кузнечные клещи; ытарчаҕа ыл = прям., перен. зажать в тиски.

Пекарский:
1. тиски слесарные и кузнечные, зажим (ср. байба ); клещи кузнечные (ср. кытаҕас, кытарча ).
Киһини ытарча курдук тутар держит человека (крепко) как тиски (ср. II. килэпсэ )
2. сковородник, сковородник оленьей кости.

ытачча

ытачча (Якутский → Русский)

=ытарча
Пекарский:
1. тиски слесарные и кузнечные, зажим (ср. байба); клещи кузнечные (ср. кытаҕас, кытарча).
Киһини ытарча курдук тутар держит человека (крепко) как тиски (ср. II. килэпсэ )
2. сковородник, сковородник оленьей кости.

чыскылан=

чыскылан= (Якутский → Русский)

пользоваться клещами.

тутаайы

тутаайы (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Дьоҕус тугу эмэ туттарарга аналлаах мас кытаҕас. ☉ В старину: кузнечные деревянные клещи
Былыргы уустар бытархай онуманы туттарарга тутаайыны — мас кытаҕаһы тутталлара. ӨӨ ДДьДТ

чыскы

чыскы (Якутский → Якутский)

аат. Тугу эмэ ытыртаран тутарга аналлаах тимир тэрил, сыпсы. ☉ Металлические щипцы, инструмент для захвата, зажима чего-л., малые клещи. Тоойуом, чыскыны ылан кулу

чыскы

чыскы (Якутский → Русский)

клёщй; чыскынан ытыртар= зажать что-л. клещами.

кытаҕастыы

кытаҕастыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус күүскэ, ыга, кытаҕас курдук. ☉ Очень крепко, цепко, как железные щипцы, клещи
Чогдоон күүстээх илиитинэн кытаҕастыы ыга харбаабыта. Далан
Сүр соһумардык уолчааны ким эрэ кытаанах илиитэ бэгэччэгиттэн кытаҕастыы ыга ылла. И. Никифоров
Алексей …… күүстээх тарбахтар аҥар атаҕын кытаҕастыы бобо туппуттарын билбэккэ тиэрэ мэтэрийэн быраҕан эрэрэ. Е. Неймохов

ытыртар=

ытыртар= (Якутский → Русский)

1) побуд. от ытыр=; 2) захватывать, защемлять что-л. чём-л.; кытаҕаһынан ытыртар = захватить что-л. клещами, зажать в клёщй.

кытаҕас

кытаҕас (Якутский → Якутский)

  1. аат. Уһанарга итии тимири туттарар улахан ытарча. ☉ Большие кузнечные клещи
    Эн билигин кинини тимир кытаҕаһынан даҕаны тардан, кыыстан араарыа суох курдуккун. Н. Заболоцкай
    Мэхээлэ оҕонньор кытаҕаһынан тимири кытара кыыһар чоххо угар. В. Миронов
    Уус тутан турар кытаҕаһын илиитин таһынан эһэн кэбиспитэ. И. Никифоров
  2. даҕ. суолт. Туппутун ыһыктыбат, күүстээх. ☉ Цепкий, сильный
    Үлэҕэ хаппыт кытаҕас илиилэр киэҥ-киэҥник далайан киирэн бардылар. П. Аввакумов
    Кымырдаҕаһа аҕыйаатаҕына [эһэ] кыһыытыгар кытаҕас баппаҕайынан …… төҥүргэһи тоҕута тыытан, түөрүтэ тардан кэбиһэр. ПАК АаТХ
    Тоҥ иҥиирдээхтэр, кытаҕас тарбахтаахтар мас тардыһыытыгар күүстэрин холостулар. «Кыым»
    △ Бэйэтигэр барыстааҕы, туһалааҕы таах аһарбат. ☉ Тот, кто своего не упустит, хваткий, сноровистый
    [Харыалап Тарбыыкыҥҥа] — Эмээхсин да кытаҕас киһи буолуо ээ, билбит эрэ буоллар, «сап» гыныах киһи. А. Сыромятникова
    ♦ Кытаҕас илии — ороскуотурарын сөбүлээбэт, иҥсэлээх. ☉ Скупой, прижимистый
    Ол иһин даа, эн киһи, кытаҕас илии, ама тугу эмэ ыһыктыах бэйэлээх буолуоҥ дуо?! Л. Попов
    ср. др.-тюрк. хышхач, хак. хысхыс, каракалп. кышкаш ‘клещи, щипцы’