ковш; ковшик.

уст. большой деревянный ковш.

черпак, ковш; хомуоһунан сомус = черпать что-л. ковшом.

уст. большой деревянный ковш; удьаанан сомус = черпать что-л. ковшом.

аат., эргэр. Мас хамыйах, хомуос. ☉ Деревянный ковш, ковшик.
ср. ДТС чанах ‘деревянная долблёная посуда небольшого объёма’

аат.
1. Уһун синньигэс уктаах, убаҕаһы баһар хомуос (хол., миини). ☉ Ковш, ковшик
Маша БАМ туһунан саҥа ырыа матыыбын киҥинэйэн ыллыы-ыллыы, куопсугу ылан миини булкуйбута. П. Аввакумов
2. тех. Дыраага, экскаватор хайа боруодатын, буору-тааһы баһан таһаарар хомуоһа. ☉ Ковш (драги, экскаватора)
Экскаватор биирдэ баспыт куопсуга түөрт уон туонна тааһы, буору сүөкүүр. «ХС»

аат., эргэр. Кымыс баһар уһун уктаах дириҥ, улахан мас хамыйах (хомуостан кыра, хамыйахтан улахан). ☉ Большой деревянный ковш с длинной рукояткой для разливания кумыса, средний по величине между хомуос и хамыйах
Ааныка эмээхсин мас удьаанан баһыталаан дьон иннигэр ууруллубут кытыйаларга кутан быччалдьытта. Болот Боотур
Уохтаах кымыһы Ойуулаах удьаанан Уһаа айах (кымыс иһитэ) аайы куттулар. ГНА ТС
◊ Сиэллээх удьаа — ыһыахха эбэтэр атын да бырааһынньыктарга туттуллар, угугар сылгы үрүҥ кыла симэхтээх удьаа. ☉ Черпало или ковш с украшенной белыми конскими волосами длинной рукояткой, используемый во время ысыаха (ыһыах) или других празднеств
Сири иһиттэртэн Симиин кымыһы Сиэллээх удьаанан Симиир аайы сэмсээтилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кырыктаах батыйанан далбаатаммыт боотурдааҕар Аан дойду амарах иччитин аһатар Сиэллээх удьааны туппут Айыы киһитин мин быдан ордоробун. И. Гоголев
Иһигэр сэттэ сиринэн үрүҥ сиэллээх удьаа хамыйаҕы уган кэбиһэллэрэ. К. Уткин
ср. казах. ожау ‘ковш, черпак’, тат. ужау ‘деревянный половник’

аат.
1. Уһун уктаах төгүрүктүҥү быһыылаах убаҕаһы баһар иһит. ☉ Ковш, черпак
Урууп ийэтэ, ынаҕын ыан киирэн хомуостан уу омурдан ыла-ыла, илиитин суунна. Күндэ
Биир хомуостан миин, хааһы баһан сиэн абыраммыт. И. Гоголев
Эбэм туос ыаҕастаах суоратын хомуоһунан баһан, киһи аайы үллэрэн кутаттыыр. С. Маисов
2. Туох эмэ элбэҕи (хол., хаары, буору, кумаҕы) биирдэ баһан ыларга аналлаах улахан тиэхиньэкэ тэрилэ. ☉ Большое металлическое приспособление в различных механизмах, служащее для зачерпывания, ковш
Хомуостары соһор сыап быһа ыстанан ууга түһэн хаалбыта. И. Бочкарёв
Михаил Тимофеевич массыынаҕа тиһэх хомуоһун бастаран кутта итиэннэ экскаваторын суол диэки эргиттэ. «ХС»
♦ Хомуос Сулус — Аоаҥас Сулус диэн курдук (көр араҥас II). Былыта суох киэһэ халлааҥҥа Хомуос Сулус чаҕылыйа көстөр. Хомуос харах түөлбэ. — собо быйылгы оҕото. ☉ Сеголетки карася.
ср. др.-тюрк. хамыч ‘черпак, ковш’

аат., кэпс. Туостан эбэтэр мастан оҥоһуллубут кыра хомуос, кыра туос иһит, оҥоойук. ☉ Небольшой ковш или сосуд из бересты или дерева
Отоннуу сылдьабыт. Түргэнник итигэстииргэ Сашалыын куоталаһабыт. Түмүккэ кини үс бадьыырынан куоттаран таҕыста. «ЭК»
Арыт Алдан угутунан «Вихри» миинэн көтүтэр, Арыт отонньут суолунан Туос бадьыырдаах тиэтэйэр. С. Данилов
ср. др.-тюрк. бадыр ‘чаша для подаяний (у буддийского монаха)’

1. аат., эргэр.
2. Улахан мас хамыйах (кымыһы арыылыырга тутлар). ☉ Большой деревянный ковш (для помешивания кумыса)
   Сириэдийэр чэчирдэр, Сэттэ сиргэ анньыллыҥ, Сиэлэ сиргэ нуоҕаллар Симиир иһит, сэргэстэс, Кэрэниистээх бадьаалаах Кэриэн айах, кэккэлэс. Л. Попов
3. тех. Техника күүһүнэн үлэлиир улахан хомуос. ☉ Большой ковш (приводимый в движение при помощи технических средств)
   Көрүөх бэтэрээ өттүгэр кимберлит боруодата кутуллубут бадьаата күөрэйэн тахсар. «Кыым»
   Чопин рубильнигы өрө анньарын кытта, бадьаа вагонетка үрдүгэр кэлэн тохтуур. ДФС КК
   Сотору халыҥ ылтаһынтан иһэрдиллибит улахан тимир уһаат саҕа бадьаа үөһэ күөрэс гынна. Т. Халыев
4. даҕ. суолт. Адаархай, адаарыйбыт. ☉ Торчащий (в разные стороны), ветвистый
   Үөһэ мыраан диэки салаллабыт. Бадьаа салаалаах бэлиэ хатыҥынан сирдэтэбит. «Кыым»
   [Абааһы кыыһа] самаҕын туорайыттан супту үүнэн түспүт ыастаах бэрдьигэс саҕа муус бадьаа атахтаах. ПЭК ОНЛЯ III
   ср. тюрк. бадия, бадья, бадьян ‘миска, деревянная чаша’