1) колодка; акка холуокката кэтэрт надень на шею лошади колодку; 2) колодка (для пошива и ремонта обуви).

носящий колодку; с... колодкой (о животном).

1) колодка (надеваемая на шею оленя или собаки, чтобы они не убегали и не залезали в загороженное место); таба чэҥкээйитэ оленья колодка; ыт чэҥкээйитэ собачья колодка; 2) перен. обуза; тугум чэҥкээйитэй? к чему мне такая обуза?

1) колодка (для животных); ат адаҕата колодка для коня; 2) перен. бремя, тяжесть; обуза, помеха; айах адаҕата лишний едок; дармоед, нахлебник; адаҕа буол = стать лишней тяжестью, помехой, обузой.

надевать колодку (на шею лошади).

1) надевать колодку (на животное); аты адаҕалаа = надевать колодку на ноги лошади; 2) перен. обременять, затруднять кого-л.; становиться обузой кому-л.

1) надевать колодку *(на* * *оленя или собаку); 2) перен. взваливать что-л. на кого-л.

возвр.-страд. от адаҕалаа = 1) надеваться, быть надетым—о колодке (на животное); 2) перен. обременять чем-л. (себя), брать лишнюю обузу (на себя).

аат.
1. Атахха, ардыгар моонньуга кэтэрдиллэр боҕуу мас оҥоһук. ☉ Деревянное приспособление, надеваемое на ноги или шею узника или лошади, колодки
Холлоҕос эриэн кунаныгар Холуокка мас бурҕалдьытын Тоҥхойо көлүнэн От кээһэ бардылар. С. Зверев
Айманарым бэрдин иһин бэйэбин, иирээки диэн, кыараҕас саһыл ампаарыгар хаайаары, моонньубар мас холуокка кэтэрдээри гыналлар. И. Гоголев
Уоруйаҕы туох баар накааһынан накаастаан аньыытын-буруйун билиннэрэр эбит, холобур, төбөтүн ытарчанан ыга туттаран, моонньутугар оҕус курдук холуокка кэтэрдэр, атаҕар — адаҕа. Саха сэһ. II
2. Атах таҥаһын тигэргэ, оҥорорго туһаныллар мас киэп. ☉ Кусок дерева в форме нижней части ноги до щиколотки, применяемый при пошиве и ремонте обуви, колодка. Бачыыҥкаҕа холуокка кэтэрдиллэр биитэр, ол суох буоллаҕына, кытаанах гына кумааҕы симиллэр. Дьиэ х

аат.
1. Сүөһүгэ (сороҕор ыкка) күрүөһүлээбэтин эбэтэр куоппатын диэн моонньугар эбэтэр муоһугар баайар мас. ☉ Колодка, надеваемая на шею или рога домашнего скота (иногда собаки), чтобы они не убегали или не проникали в загороженное место
Тэһии таба моонньугар адаҕа курдук чэҥкээйи баайаллара. К. Уткин
Өлөксөй ыт моонньугар бэрэбинэ чуурката чэҥкээйини баайан кэбиспитэ уонна үөрэн мүчүйбүтэ: — Дьэ уонна ыттары быһыта тыыта сырыттын. «Чолбон»
2. көсп. Туохха эмэ боҕуу, мэһэй, таһаҕас (буол). ☉ Тягостное бремя, обуза
— Доҕоор, саа ылбаккын дуо? — Сааланнахпына, мин, Якутскайга хаалар киһи, чэҥкээйи оҥосторбор тиийэбин. Софр. Данилов
Онуоха эбии бу дьахтар ыалдьан чэҥкээйи буолла. Болот Боотур
Сылдьарын былаһа фотоаппарааты, магнитофонун чэҥкээйи оҥостор. Сэмээр Баһылай
ср. эвенк. чэнггэй ‘палка’