прил. кыллаах; остистый колос кыллаах куолас.

n. ear of grain [<Russ. колос ]

I колос; бурдук куолаһа хлебный колос.
II в разн. знач. голос; бас куолас бас; сүбэ куолас совещательный голос; быыбардааччылар куоластара голоса избирателей # дьон куолаһын иһит = послушать мнение людей.

I имеющий колос, с... колосом; колосистый; куоластаах турар бурдук хлеб на корню.
II 1) имеющий голос; с... голосом, обладающий... голосом; үчүгэй куоластаах с хорошим голосом; 2) имеющий право голоса; сүбэ куоластаах с совещательным голосом.

тощий (напр. о животе, суме); пустой (о колосе); хапсыгыр истээх сылгы лошадь с впалыми боками.

1) кисть; маляр киистэтэ малярная кисть; 2) кисть, бахрома (украшение); 3) ость; куолас киистэтэ ость колоса.

1) голова || головной; төбө оройо темя; макушка; төбө уҥуоҕа череп; төбө сыгынньах с непокрытой головой, без головного убора; төбөм ыалдьар у меня болит голова; төбө ыарыыта головная боль; төбөтүттэн имэрий = а) гладить по голове; б) неодобр, потакать; төбөтүн тарбанна он почесал в голове (в затруднении, замешательстве); төбөтүн (или төбөтүнэн) оройунан көрбүт (или харахтаах) погов. с глазами на темени (о буйном шалуне; о верхогляде, вертопрахе); 2) верхушка, макушка, вершина; мас төбөтө верхушка дерева; от төбөтө а) верхушка травы; б) цветок; хайа төбөтө вершина горы; бурдук төбөтө колос; 3) конец, кончик; кымньыы төбөтө конец плётки; кынат төбөтө конец крыла;мурун төбөтө кончик носа.

аат.
1. Эргэ таҥас, таҥас сыыһа, тирээпкэ, күлбүһэх. ☉ Старая тряпка, тряпица
Борохуот биэрэктэн тэйбитин кэннэ харабыл саллааттар иллюминаторы өрбөҕүнэн бүөлээбиттэрин ылаллар. Н. Якутскай
Кеша солууртан өрбөҕү хостоон таһааран муостаҕа «палк» гына бырахта. Н. Габышев
2. кэпс. Көннөрү таҥас (сиидэс о. д. а., солко буолбатах). ☉ Простая хлопчатобумажная материя, ткань (напр., ситец). Кыһыл өрбөх. Өрбөх суумка
□ Былыргы саха балаҕанын курдук
Утуйалларыгар өрбөх быыһынан «хаппахчы» тардыналлар. Н. Лугинов
«Заготзерно» таһыгар өрбөххө «Каждый колос фронту!» — диэн суруллан турар. Ч. Айтматов (тылб.)
ср. др.-тюрк. опрах ‘ветхий, поношенный; одежда, тряпьё’

I I) нож (вид старинного холодного боевого оружия); 2) сабля.
II бот. 1) осока; 2) ость; бурдук куолаһын кылыһа ость хлебного колоса.

I
аат.
1. Киһи эбэтэр харамай саҥатын, ырыатын дорҕооно, дорҕоонноро. ☉ Голос
Чуор куолас. Хатан куолас. Сөҥ куолас. Симик куолас. — «Аргыый!» — дьону уһугуннарыа диэн дьулайарын таһынан, Даша куолаһа кыралаан элэктиирдии быһыытыйда. Амма Аччыгыйа
Күн анныгар күөрэгэй куолаһа, Көмүс чуораанныы, күйгүөрэ түстэ. С. Данилов
2. Быыбардыыр быраап. ☉ Право избирать
Аҕыйах куолаһынан сир түҥэтигин сайыҥҥа дылы тохтотор гына уурааҕы таһаартаран, баайдар кыайбыт курдук буолаллар. Эрилик Эристиин
Тиһэҕэр Толль былаанын өйүүр этии үксээн, куолас аҥаардастаан барбыта. «ХС»
♦ Куоласкын сонот — кыыһыран көбүөлээн саҥар. ☉ Повысить голос
«Дьиэлээхтэр, кэпсээҥҥит диибин эбээт», — Лөгөнтөй куолаһын сонотто. Р. Кулаковскай
◊ Куолаһын быс — куоластыыр быраабын быс. ☉ Лишить права избирать
Өндөрөй оҕонньордооҕор буолуох дьоннор кулаакка тахсан куоластара быстан кумаланан эрэллэр. П. Ойуунускай. Куолас силгэлэрэ анат. — күөмэй дорҕоону үөскэтэр силгэлэрэ. ☉ Голосовые связки
Куолас силгэлэрэ (голосовые связки) — күөмэй дорҕоону үөскэтэр силгэлэрэ. Күөмэйгэ тыҥаттан тахсар салгын күүһүттэн илигирээн, дорҕоону үөскэтэллэр. АНК ТСТЗС
II
аат. Туорахтаах үүнээйи (бурдук, от) умнаһын төбөтүгэр үүнэр сиэмэтэ, кылыһа. ☉ Колос
Туораах, куолас бурдугу Туораппакка хомуйан, Үрдүк үүнүү быйаҥын Үлүннэрэн биэриэҕиҥ. Күннүк Уурастыырап
Биир куолаһы ылан кини илиитигэр мэлийдэ. С. Тимофеев