очень поздно; хомнуо-хойут кэлбитэ он пришёл очень поздно (когда всё было кончено).

1. орудн. п. от ол ; 2. союз, причинно-следств. таким образом, следовательно; поэтому, потому; онон биһиги маннык түмүккэ кэлэбит таким образом, мы приходим к следующему выводу; кини ыалдьар , онон кэлбэт он болен, поэтому не приходит # онон бүтэр и кончено.

1. нареч. ныне, теперь; манна кус аны түспэт здесь утки теперь не садятся; аны хойутаабат буол впредь не опаздывай; аны саас кэлиэм я приеду нынешней весной; аны түүн наступающей ночью; 2. в знач. модального сл. выражает опасение, предположение чего доброго; а может, вдруг; авось; ещё и..., а ещё...; аны мунуом чего доброго, заблужусь; аны сымыйалыырыҥ буолаарай ? а может ты неправду говоришь?; аны манна кэлиэ вдруг он сюда придёт; аны уоллаахтар эбит дуу ? а с ними, оказывается, ещё и мальчик? # аны аныаха диэри и до сих пор; аны даҕаны а) и ныне; б) и впредь; аны кэлэн модальное словосочет. всё равно; теперь-то всё (кончено); аны кэлэн , хаһан ситээри ! всё равно не догонишь!; аны санаатахха модальное словосочет. как я теперь понял; если сейчас вспомнить; аны туран модальное словосочет. и вот ещё; и вот вдруг; оҕонньордоро аны туран , аатын умнан кээспит и вот вдруг старик позабыл своё собственное имя.

аат.
1. Этиини араарарга эбэтэр тылы кылгатарга туттуллар сурук бэлиэтэ. ☉ Точка (знак препинания)
[Афанасий Васильевич] дакылаата хас соппутуойугар, туочукатыгар тиийэ бэчээттэнэн бэлэм. Софр. Данилов
Элбэх туочуканан бэлиэтэммит быстаҕас этиилэр киэҥ ис хоһооннорун ааҕааччы бэрт үчүгэйдик өйдүүр. КНЗ КАӨ
2. Туох эмэ уһуктаах (хол., харандаас, уруучука, иннэ төбөтүн) суола, бэлиэтэ; кыра хара бээтинэ. ☉ След от прикосновения, укола чем-л. острым (напр., кончиком карандаша, ручки, иглы); маленькое круглое пятнышко, точка
[Оҕолор] тэтэрээт биир сирэйин бүтүннүү харандааһынан туочука туруорбуттар. Дьүөгэ Ааныстыырап
Биир үрүҥ, биир хара — икки хамсыыр туочука суолга көһүннэ. Т. Сметанин
3. Туох эмэ турар сирэ, миэстэтэ. ☉ Место, пункт, в котором расположено, размещено что-л. Эрэспиэччиктэр өстөөх уот аһар туочукалара ханан баарын араадьыйанан биллэрбиттэрэ. Т. Сметанин
[Климов:] Бу эппиэттээх туочука. Халаан уута быһыты манан төлө көтүөн сөп. «ХС»
4. калька. Туох эмэ бүппүтүн бэлиэтииргэ туттуллар тыл. ☉ Точка (то же, что «кончено»)
Оннооҕор мин Туочуканы туруоран Тохтуур туоммун Тобулу билбэппин. А. Софронов
[Малардыырап:] Үлэ чааһын кэмигэр таах күүлэйдии сылдьымыахха. Туочука! И. Гоголев
Порфирьевич [Сеняны] туочука туруорар курдук: «Сыа!» — диэн суос-соҕотох тылынан саҥата суох ыытта. Н. Лугинов
5. мат. Кээмэйэ суох икки көнө быһа охсуһар сирэ. ☉ Основное понятие геометрии — место пересечения двух прямых, не имеющее измерения, точка. Сурааһын төннөр туочуката